II SA/Po 4334/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska Włodzimierz Zygmunt ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ W. Zygmunt /-/ B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r. nr [...], orzekł o odmowie wymeldowania D.P. z pobytu stałego w P. przy ul. F. [...], bowiem nie została spełniona przesłanka utraty uprawnień do lokalu. Od decyzji powyższej nie wniesiono odwołania. Postępowanie toczyło się na wniosek G.P. o wymeldowanie jego żony D.P., który twierdził, że od [...]r. nie mieszka w lokalu na stałe oraz, że podczas postępowania rozwodowego stwierdziła, że mieszka u rodziców w P. na os. S. [...]. W dniu [...]r. G.P. ponownie złożył wniosek o wymeldowanie żony. W toku tego postępowania D. P. potwierdziła, iż w lokalu nr [...] przy ul. F. [...] nie przebywa od [...]r. bowiem mieszka u rodziców w P. na os. S. [...] ale nie zamierza wymeldować się z pobytu stałego w P. przy ul. F. [...]. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne. Organ I instancji stwierdził, że stosownie do treści art. 16 k.p.a. sprawa ta nie może być powtórnie rozstrzygana, zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. W sprawie nie zmienił się ani przedmiot postępowania (kwestia wymeldowania), ani podmiot (te same strony postępowania. D. P. nadal posiada samoistne uprawnienie do pobytu w lokalu nr [...] przy ul. F. [...] - prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ wydaje decyzję w sprawie umorzenia postępowania, jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Za takim rozstrzygnięciem przemawia nadto treść art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. zgodnie z którym, organ adm. stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną- ewentualne wydanie nowej decyzji w opisanej sprawie, przy istnieniu tożsamości podmiotów i przedmiotu rozstrzygnięcia oraz nie spełnieniu przesłanek do orzeczenia o wymeldowaniu spowodowałyby naruszenie prawa i konieczność stwierdzenia nieważności takiej decyzji przez organ odwoławczy. W odwołaniu G. P. domagał się uchylenia powyższej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzji zarzucił niewłaściwe zastosowanie prawa przez przyjęcie, nie przysługuje ponowne wniesienie wniosku o wymeldowanie, pominięcie istotnych dowodów, poprzez pominięcie świadków oraz akt sądowych w sprawie rozwodowej, z których wynika, D. P. wnosząc o ugodę rezygnuje z mieszkania oraz nie ma zamiaru do niego wrócić. W uzasadnieniu stwierdził, że w okresie od poprzedniej decyzji D. P. nie zastosowała się do składanych deklaracji w sprawie powrotu do mieszkania, a wręcz odwrotnie, w procesie o rozwód oświadczyła, że nigdy do mieszkania nie powróci. Są to nowe okoliczności uzasadniające ponowne wszczęcie postępowania o wymeldowanie. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że zgodnie zasadą trwałości decyzji ostatecznych sprawa o wymeldowanie D. P. nie może być powtórnie rozstrzygana, bowiem została już uprzednio rozstrzygnięta prawomocną decyzją, a organ I instancji ustalił, iż w sprawie nie zmienił się ani przedmiot, ani podmiot postępowania. Natomiast utrata uprawnień D. P. do lokalu w rozumieniu art. 9 ust. 2 i 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nastąpić może jedynie na skutek stwierdzenia nieistnienia najmu lub orzeczenia eksmisji prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. W skardze na powyższą decyzję G. P. domagał się jej uchylenia względnie stwierdzenia jej nieważności, a od organów administracyjnych w toku ponownego rozpatrywania sprawy- zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania o eksmisję D. P., oraz obciążenia organu II instancji kosztami postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że organ odwoławczy nawet nie próbował ustosunkować się do argumentów odwołania, pomimo wykazania, że D. P. opuściła lokal dobrowolnie, bez przymusu i nie przebywa w nim od [...]r. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem tego organu wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy rozwodowej D. i G. P. nie zasługuje na uwzględnienie nie jest ona bowiem zagadnieniem wstępnym, od rozstrzygnięcia którego zależałoby rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla decyzje obu instancji, jako niezgodne z prawem. Powody. W stanie prawnym z daty wydania zaskarżonej decyzji, przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. 32/84/174 obecnie Dz. U. 87/01/960 ze zm.) przewidywał, że wymeldowaniu podlega osoba, która utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu. W świetle orzecznictwa rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (por. np. VVP rok z dnia 19 lutego 2002r. sygn. akt V SA 1917/01 - zbiór komputerowy OBo) Z twierdzeń wniosku wynikało, że skarżący zmierzał do wykazania że D. P. nie tylko opuściła mieszkanie, ale i zrezygnowała z prawa do-bytu w mieszkaniu i wskazywał na to dowody. Nie zachodziły więc podstawy do przyjęcia, że wniosek skarżącego był bezprzedmiotowy, aby postępowanie -było bezprzedmiotowe. Wprawdzie w sprawie nie zmienił się ani przedmiot ani podmiot postępowania, ale z treści wniosku wynikało, że zmieniły się okoliczności faktyczne, co zostało poparte zawnioskowanymi dowodami. Organy nie przeprowadziły na tę, kwestionowaną przez skarżącego okoliczność, wnioskowanych przez skarżącego dowodów. W aktualnym stanie prawnym, brak wymogu wykazania uprawnień do przebywania w lokalu. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego (jn-27.05.2002r., K 20/ 01 Dz. U. Nr 78, poz. 716) z dniem 19.06.2002r. przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc wobec niezgodności tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niezbędna jest więc w osądzanej sprawie restytucja stanu zgodnego z Konstytucją. Wynika to z art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazującego na wolę ustawodawcy, aby sprawa już rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, była załatwiona, i to bez niekonstytucyjnego przepisu. Konsekwencje stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją określa przepis art. 272 § 2 ustawy o p.s.a. stanowią, że w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją można wnieść skargę o wznowienia postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie tego aktu. Na tle powyższego przepisu Konstytucji autonomiczne i reglamentowane wypadki wznowienia postępowania, nie mogą być uznane za wyczerpujące możliwości dokonania takiej restytucji. Sądy mogą bowiem wykorzystywać w tym celu wszelkie nadzwyczajne instrumenty proceduralne, stojące w dyspozycji organów stosujących prawo (art. 8 § 2 Konstytucji). Realizując przeto ten obowiązek sąd stwierdził że po tym wyroku do wydania decyzji o wymeldowaniu określonej osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy, wystarczające jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. Obowiązek meldunkowy ma wyłącznie charakter ewidencyjny. Odnosząc aktualny stan prawny do osądzanej sprawy należy stwierdzić, że podstawowa przesłanka - faktyczne opuszczenie miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się - nie jest jeszcze należycie ustalona. W powyższym świetle należało stwierdzić, że organy administracyjne naruszyły zasady postępowania z art. 7, art. 16, art. 75, art. 77, art. 105 k.p.a. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 litera a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł Sąd jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy. /-/ W. Zygmont /-/ B. Koś /-/ M. Skwierzyńska