II SA/Po 4343/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr) Sędzia NSA Rafał Batorowicz Protokolant referent–stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2004 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] [...]r. Nr [...] w przedmiocie : zasiłków celowych; o d d a l a s k a r g i /-/R.Batorowicz /-/M.Hrycaj /-/P.Miładowski II SA/Po 4343/01 U Z A S A D N I E N I E Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. rozstrzygając wniosek Z.B. o przyznanie mu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na refundację leczenia stomatologicznego na początku roku 2001 oraz dofinansowanie opłat za energię elektryczną z lutego 2001 r. Decyzjami z dnia [...]r. nr [...]przyznał Z. B. zasiłek celowy na dofinansowanie opłat za energię w miesiącu lutym 2001 r. w wysokości 30 zł, a decyzją z następnego dnia [...]odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu pierwszego z rozstrzygnięć organ orzekający podnosił, że we wniosku z [...].01.2001 r. Z. B. wnosił o przyznanie zasiłku "energetycznego" załączając kopię rachunku z [...].01.2001 r. na kwotę 55 zł 15 gr. Według ustaleń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dzieckiem. Małżonkowie nie pracują zawodowo. Oboje zarejestrowani są w P.U.P. jako osoby poszukujące pracy bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na dochód rodziny składa się dodatek na dziecko, dodatek czynszowy oraz wynagrodzenie za udział w posiedzeniach Rady Osiedla. Nie negując co do zasady konieczności udzielenia rodzinie wnioskodawcy wsparcia, wysokość przyznanego świadczenia odpowiada aktualnym i ograniczonym środkom finansowym jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej. Z kolei w motywach rozstrzygnięcia decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na koszty leczenia podnoszono, iż Z. B. zwrócił się o refundację kosztów przyszłego leczenia dentystycznego w prywatnym laboratorium dentystycznym w kwocie 700 zł. Z. B. ubezpieczony jest w Kasie Chorych i według organów mógł skorzystać z bezpłatnych usług stomatologicznych obejmujących leczenie zachowawcze i protetykę świadczonych przez gabinety, które podpisały kontrakty z Kasą Chorych. Najbliższym takim gabinetem jest gabinet P. S. w przychodni medycznej na os. [...]Organ orzekający bazował tu na stosownym oświadczeniu lekarza. Ponadto Dyrektor MOPS suponował, że na terenie województwa nie obowiązuje rejonizacja i pacjent może wybrać inny gabinet stomatologiczny, który podpisał kontrakt z K.Ch. Odwołania od obydwu decyzji wniósł Z. B., w których podnosił, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, że chce skorzystać z usług stomatologicznych J. P., u którego leczył się wcześniej i do którego ma zaufanie, a który nie ma kontraktu z .K.Ch. Lekarz ten wycenił swoje usługi na 700 zł. Do umiejętności zawodowych P. S. stracił całkowite zaufanie. Ochrona Zdrowia jest jedną z podstawowych potrzeb człowieka co uzasadnia żądanie pomocy w tym zakresie, tak samo jak trudna sytuacja powinna uzasadniać przyznanie dodatku "energetycznego". Rozpoznając obydwa odwołania (zawarte w jednym piśmie z dnia [...].02.2001 r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...]r. o kolejnych numerach [...] orzekło o utrzymaniu w mocy obu zaskarżonych decyzji. W istocie organ odwoławczy podzielił poglądy organu pierwszoinstancyjnego w obu kwestionowanych rozstrzygnięciach akcentując, że na organach pomocy społecznej nie ciąży bezwzględny obowiązek przyznania świadczeń, bo stosownie do art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998 r. ze zm.), potrzeby rodziny i osoby ubiegającej się pomoc powinny zostać uwzględnione tylko wówczas jeśli odpowiada to możliwościom pomocy społecznej, w szczególności możliwościom finansowym. Nie bez znaczenia dla kwestionowanych rozstrzygnięć jest brzmienie art. 1 cyt. Ustawy w myśl którego pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej, której celem jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Nadto nakłada na podopiecznych ośrodków pomocy społecznych obowiązek współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Co do pierwszej z omawianych decyzji to Samorządowe Kolegium Odwoławcze nadto podkreślało, że wnioskodawca wykorzystując własne możliwości i uprawnienia jest w stanie podjąć bezpłatne leczenie stomatologiczne. Nie stanowi przeszkody w bezpłatnym leczeniu brak zaufania do jednego z gabinetów stomatologicznych, w sytuacji, gdy może skorzystać również z usług innego gabinetu. Co do zasiłku "energetycznego" organ odwoławczy podkreślał, że przyznanie pomocy jedynie w wysokości 30 zł nastąpiło z uwagi na ograniczone możliwości finansowe organu pierwszoinstancyjnego i to rozstrzygnięcie z uwagi na art. 2 ust.4 i art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest uzasadnione. Skargi na wymienione rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł Z. B. w zasadzie przytaczając przywołaną w odwołaniu argumentację. Z treści skarg wniesionych w jednym piśmie z [...].11.2001 r. wynika, iż skarżący zmierza do uchylenia kwestionowanych rozstrzygnięć. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie. Skargi wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego a w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Stosownie do dyspozycji art. 111 w/w ustawy p o p p s a Sąd zarządził łączne rozpoznanie i wyrokowanie obu skarg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zasady przyznawania pomocy społecznej, w tym, i zasiłków celowych, o które skarżący wnosił określa ustawa z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm.). Zgodnie z art. 32 przywołanej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie w całości lub w części kosztów leczenia, opału, odzieży, remontu mieszkania etc. Sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że decyzje organu realizującego określoną pomoc społeczną mają "charakter uznaniowy". Ma to istotne znaczenie w tej sprawie, gdyż termin ten określa zarówno zakres kontroli instancyjnej jak również badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem przez sąd administracyjny. W takich przypadkach kontrola ta ogranicza się wyłącznie do podstaw tego uznania co na gruncie omawianych przypadków oznacza ocenę, czy organy szczegółowo i wszechstronnie rozważyły materialną i życiową sytuację osoby ubiegającej się o pomoc z jednej strony, a z drugiej możliwościami finansowymi organów pomocy społecznej. Ma rację organ odwoławczy, iż omawiany art. 32 jak i inne przepisy ustawy o pomocy społecznej, nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości co generalnie stanowi, że organ administracji publicznej może przyznać świadczenie lecz nie jest do tego zobowiązany (nie musi). Nie oznacza to jednak całkowitej dowolności organu. Mając możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia organ orzekający winien wnikliwie wyjaśnić i rozważyć wszystkie okoliczności sprawy. Tych ram proceduralnych zaskarżone orzeczenia nie przekraczają. Pokrycie kosztów leczenia w niepublicznym zakładzie opieki zdrowotnej odpowiada celom pomocy społecznej o ile leczenie takie stanowi niezbędną potrzebę życiową ubiegającego się o taką pomoc. Samo przekonanie skarżącego o konieczności zapewnienia sobie specjalistycznych usług zdrowotnych świadczonych prywatnie nie wystarcza do zakwalifikowania że jest to niezbędna potrzeba życiowa. Prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że skarżący może podjąć specjalistyczne leczenie i skorzystać z nieodpłatnych usług stomatologicznych świadczonych w gabinetach, które podpisywały umowę z ówczesną Regionalną Kasą Chorych. Brak zaufania skarżącego do jednego z takich gabinetów nie stanowiło przeszkody w skorzystaniu z usług innego gabinetu w sytuacji gdy poza sporem było, że na terenie woj. nie obowiązywała rejonizacja. Nadto w uzasadnieniu administracyjnych rozstrzygnięć wskazywano na ograniczone środki jakimi dysponują organy pomocowe. W orzecznictwie NSA ugruntował się pogląd, że pomoc na pokrycie części lub całości kosztów leczenia jest uwarunkowana poza sytuacją życiową zainteresowanej strony, także możliwościami danego ośrodka w szczególności możliwościami finansowymi. W tych okolicznościach odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia podejmowanego według własnego uznania skarżącego nie narusza prawa (por. wyroki NSA z 12.02.1998 r. I SA 1817/97 i z dnia 28.05.1999 r. I SA 141/99). Podobnie także rozstrzygnięciu o tzw. dodatku energetycznym nie można zarzucić braku legalności. Zasiłek celowy jest jedną z form pomocy i gmina generalnie nie może pokrywać całości kosztów utrzymania skarżącego. Wysokość zasiłku celowego jest zależna od środków finansowych gminy, która obowiązana jest do udzielania pomocy także innym osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Zatem przyznanie pomocy na pokrycie jedynie części rachunku energetycznego z uwagi na ograniczone środki finansowe ośrodka nie przekracza granic uznania administracyjnego i nie kłóci się z obowiązującym porządkiem prawnym. Zatem skargi, pozbawione uzasadnionych podstaw należało zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 20.8.2002 r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) oddalić. /-/M.Hrycaj /-/M.Hrycaj /-/P.Miładowski Za nieobecnego sędziego KB/