II SA/Po 435/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 306c w zw. z art. 216 – 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r., nr 54, poz. 310), po rozpoznaniu wniosku M. B. z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie wydania zaświadczenia dotyczącego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców J. i J. B., przypadającego w okresie od dnia [...] marca 1979 r. do dnia [...] września 1982 r., odmówił wydania zaświadczenia. M. B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławcze pismem z dnia [...] marca 2019 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało skutecznie doręczone adresatowi w dniu [...] marca 2019 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Sporządzone zaś w dniu [...] marca 2019 r. zażalenie wpłynęło do siedziby Wójta Gminy [...] w dniu [...] marca 2019 r., przy czym nadane zostało lisem poleconym w [...] w dniu [...] marca 2019 r. Tymczasem zgodnie z art. 236 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa zażalenie na postanowienie organu podatkowego wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który postanowienie wydał - w terminie 7 dni. Oznacza to, że ostatnim dniem na terminowe wniesienie środka zaskarżenia był dzień [...] marca 2019 r. W skardze z dnia [...] kwietnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. B. wskazał, że postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia otrzymał w dniu [...] marca 2019 r., jednak pomylił termin zażalenia z terminem odwołania i z tego powodu nie wystąpił o przywrócenie terminu. Jednocześnie wskazał, że nie widzi podstaw do odmowy wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 43 K.p.a., polegające na uznaniu domniemania doręczenia M. B. postanowienia Wójta Gminy [...] w dniu odbioru go przez dorosłego domownika, tj. A. B. - żonę skarżącego. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że w przedmiotowej sprawie małżonka skarżącego mimo odbioru w dniu [...] marca 2019 r. postanowienia Wójta Gminy [...] i zobowiązania się do jego przekazania skarżącemu, nie zrobiła tego niezwłocznie, lecz po kilku dniach. Powyższe skutkuje tym, że skarżący był przekonany, że nadając w placówce pocztowej zażalenie na postanowienie Wójta Gminy [...] w dniu [...] marca 2019 r., złożył je w terminie ustawowym, tj. w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania od swojej żony. Obalenie domniemania rodzi co prawda prawo do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji, jednakże skarżący nie składał przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu, gdyż był przekonany, że złożył zażalenie w terminie, tj. w terminie 7 dni od przekazania mu przez żonę postanowienia Wójta Gminy [...]. W sytuacji uchylenia zaskarżonego postanowienia M. B. będzie miał możliwość wykazania, że domniemanie doręczenia z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego zostało obalone, m. in. poprzez dowód z przesłuchania w charakterze świadka żony skarżącego na okoliczność terminu przekazania skarżącemu odebranej przez nią korespondencji w postaci postanowienia Wójta Gminy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia przez M. B. terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], odmawiającego mu wydania zaświadczenia dotyczącego okresu pracy w gospodarstwie rolnym J. i J. B., przypadającego w okresie od dnia [...] marca 1979 r. do dnia [...] września 1982 r. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozstrzygnięcia sporu w sprawie wskazać należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wadliwie powołał się na przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie terminu do wniesienia zażalenia. Procesowymi przepisami, w oparciu o które działa urząd gminy (aparat pomocniczy organu wykonawczego - wójta, burmistrza, prezydenta miasta) w zakresie objętym niniejszym postępowaniem określa bowiem dział VII Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodzić się bowiem należy z poglądem, że postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem o bardzo szerokim zakresie podmiotowym, obowiązuje wszystkie organy administracji publicznej i dostępne jest wszystkim osobom, które muszą uzyskać urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub prawa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2006, s. 815). W tej sytuacji należy przyjąć, że w przypadku braku ustawowego wyłączenia, istnieje domniemanie stosowania przepisów Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego, zawsze wtedy, kiedy wyłoni się potrzeba poświadczenia przez organ administracji publicznej określonych faktów lub praw [por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 499/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 549/18; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1386/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. też A. Rzetecka-Gil, Komentarz do art. 3 ustawy (w:) Wliczanie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Komentarz, LEX/el. 2008]. Tym niemniej, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem termin do wniesienia zażalenia oraz sposób obliczania terminów na gruncie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), są analogiczne do rozwiązań przyjętych na gruncie ustawy Ordynacja podatkowa. Stosownie do art. 141 § 2 K.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Z kolei na mocy art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W stanie faktycznym niniejszej sprawy kontroli Sądu podlegała więc jedynie kwestia ustalenia daty otrzymania przez skarżącego postanowienia organu I instancji i daty wniesienia zażalenia, a także sposób obliczenia upływu terminu do wniesienia zażalenia, z uwzględnieniem zasad liczenia terminu wynikających z art. 57 K.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu dotyczy bowiem wyłącznie obiektywnie istniejących okoliczności związanych z wyżej wskazanym wyliczeniem terminów. Dalej wyjaśnić należy, że upływ terminu następuje niezależnie od tego, czy istniały przyczyny usprawiedliwiające uchybienie terminowi, a więc czy istniały przesłanki do przywrócenia terminu. Stąd też argumentacja pełnomocnika skarżącego zmierzająca do uprawdopodobnienia, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy nie mogła przynieść oczekiwanego skutku. Przechodząc do meritum wskazać należy, że przesyłka zawierająca postanowienie organu I instancji została w dniu [...] marca 2019 r. awizowana, a następnie wydana w Urzędzie Pocztowym [...] żonie skarżącego, A. B., oznaczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako osoba pełnoletnia zamieszkująca z adresatem (k. 14 akt adm. organu I instancji). Jednakże to, czy domownikowi wolno skutecznie odebrać korespondencję za adresata w placówce pocztowej, budzi pewne wątpliwości. Taką możliwość przewiduje co prawda art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe, jednakże regulacje dotyczące wydania przesyłki domownikowi w placówce pocztowej stosuje się, gdy nie naruszają one przepisów innych ustaw dotyczących sposobu, zasad i trybu doręczania pism (art. 37 ust. 3 ustawy Prawo pocztowe). Kodeks postępowania administracyjnego (ani Ordynacja podatkowa) natomiast nie przewiduje takiego sposobu przekazania korespondencji, ani nie odsyła do Prawa pocztowego. Niemniej, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa stanowisko, że istnieje możliwość odbioru awizowanej przesyłki w placówce pocztowej przez osobę pełnoletnią mieszkającą z adresatem po złożeniu przez nią na piśmie oświadczenia, o którym mowa w art. 37 ust. 2 pkt 3b ustawy, tj. pisemnego oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem [por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2404/17; zob. również wyroki wydane na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej – wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 32/16, wyrok NSA z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I GSK 810/16 oraz wyrok NSA (7) z dnia 8 lipca 2019 r., sygn. akt I FSK 486/17]. Natomiast skutek prawny doręczenia pisma powstaje przez sam fakt odbioru tego pisma przez osobę uprawnioną. Na dokonanie doręczenia (i jego datę) nie ma wpływu to, czy ta osoba przekazała następnie to pismo adresatowi. Słusznie więc organ odwoławczy przyjął, że przesyłka zawierająca postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia została skutecznie doręczona w dniu [...] marca 2019 r. Abstrahując od powyższych rozważań zaakcentować przy tym należy, że w niniejszej sprawie skarżący w sporządzonej osobiście skardze jednoznacznie potwierdził, że otrzymał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia w dniu [...] marca 2019 r., jednakże pomylił termin do wniesienia zażalenia z terminem do wniesienia odwołania (k. 2 akt sąd.). Powyższe oznacza, że termin do wniesienia zażalenia upływał skarżącemu w dniu [...] marca 2019 r. Tymczasem zażalenie skarżącego, datowane na dzień [...] marca 2019 r., zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] marca 2019 r. i wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2019 r. (k. nienumerowana akt adm.). Choć w aktach sprawy brak jest koperty, w której zostało nadane zażalenie, pełnomocnik skarżącego potwierdził okoliczność nadania zażalenia w dniu [...] marca 2019 r. w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2019 r. (k. 18 – 19 akt sąd.). W rozpoznawanej sprawie słusznie więc uznano, że zażalenie zostało wniesione po upływie 7-dniowego terminu, co obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), oddalił skargę.