II SA/Po 436/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia E. M. i J. M. na postanowienie z dnia 5 marca 2019 r. od odrzuceniu zażalenia E. M. i J. M. na postanowienie z dnia 31 października 2018 r. o odrzuceniu zażalenia E. M. i J. M. na postanowienie z dnia 19 czerwca 2018 r. o odrzuceniu zażalenia E. M. i J. M. na postanowienie z dnia 30 marca 2018 r. o odrzuceniu skargi E. M. i J. M. w sprawie ze skargi E. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie podziału nieruchomości postanawia: odrzucić zażalenie /-/ J. Szuma Pismem z dnia 23 marca 2017 r. E. M. i J. M. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r., [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie podziału nieruchomości (k. 2-65 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r., II SA/Po 436/17 Sąd odrzucił skargę E. M. i J. M. na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") z uwagi na fakt, że skarżący, pomimo wezwania, nie uiścili w terminie wpisu od skargi (k. 160-162 akt sądowych). Dnia 2 maja 2018 r. na numer faksu sądu wpłynęło pismo zwierające w swej treści zażalenie na powyższe postawienie o odrzuceniu skargi (k. 181 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 2 maja 2018 r. Przewodniczący Wydziału polecił wezwać skarżących do podpisania nadesłanego zażalenia (k. 183 akt sądowych). Zarządzenie to wykonano poprzez wysłanie do E. M. i J. M. wezwań z dnia 10 maja 2018 r. (k. 184 i 185 akt sądowych), a doręczone przesyłki osobiście odebrał J. M. (k. 189 i 190 akt sądowych). Skarżący nie zareagowali na wezwanie do podpisania zażalenia. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018 r. Sąd odrzucił zażalenie E. M. i J. M. z dnia 2 maja 2018 r. na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 P.p.s.a. Wskazał, że mimo wezwania skarżący w wyznaczonym terminie nie podpisali zażalenia (k. 193-195 akt sądowych). Powyższe postanowienie doręczono skarżącym w dniu 13 lipca 2018 r. (k. 206-207 akt sądowych). Dnia 20 lipca 2018 r. na numer faksu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło zażalenie (datowane na 17 lipca 2018 r.) na postawienie z dnia 19 czerwca 2018 r. (transmisja dokumentu nastąpiła dwukrotnie – zob. k. 214-215 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2018 r. Przewodniczący Wydziału polecił wezwać skarżących do podpisania zażalenia oraz do złożenia 6 jego odpisów (k. 216 akt sądowych). Zarządzenie to wykonano poprzez wysłanie do E. M. i J. M. wezwań z dnia 2 sierpnia 2018 r. (k. 217 i 218 akt sądowych), a doręczone przesyłki osobiście odebrał J. M. (k. 219 i 220 akt sądowych). Dnia 28 sierpnia 2018 r. na numer faksu Sądu wpłynęły trzy kolejne identycznie pisma, w których J. M. i E. M. wskazali, że przesyłają – zgodnie z wezwaniem – sześć odpisów zażalenia. Nadto zwrócili się o uzasadnienie żądania Sądu zawartego w wezwaniu (k. 221-223 akt sądowych). Poza wymienionymi wyżej czynnościami skarżący nie podpisali własnoręcznie zażalenia nadesłanego faksem dnia 20 lipca 2018 r. Postanowieniem z dnia 31 października 2018 r. Sąd odrzucił zażalenie E. M. i J. M. na postanowienie z dnia 19 czerwca 2018 r. (k. 226-229 akt sądowych). W jego uzasadnieniu wskazał, że skarżący mimo wezwania nie uzupełnili braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie. Sąd wyjaśnił także skarżącym – w reakcji na ich wątpliwości zgłoszone w zażaleniu – że zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skuteczne wniesienie pisma, w tym także środka zaskarżenia, wymaga jego własnoręcznego podpisania przez stronę (względnie pełnomocnika). Sąd odnotował zarazem, że J. M. i E. M. nadsyłali faksem skany pism uprzednio podpisanych własnoręcznie, jednakże tego rodzaju dokumenty przesłane drogą elektroniczną (w tym przypadku przy użyciu telefaxu) uznaje się za niepodpisane. Pismo przesłane drogą elektroniczną zawiera jedynie odwzorowanie podpisu i pozostaje nadal kopią, która wymaga oryginalnego sygnowania. Powyższe postanowienie doręczono skarżącym 26 listopada 2018 r., a przesyłki odebrała osobiście E. M. (k. 240-241 akt sądowych). Dnia 3 grudnia 2019 r. na numer faksu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło zażalenie (datowane na 1 grudnia 2018 r.) na postawienie Sądu z dnia 31 października 2018 r. (transmisja dokumentu nastąpiła dwukrotnie – zob. k. 248-2249 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2018 r. Przewodniczący Wydziału polecił wezwać skarżących do podpisania nadesłanego zażalenia (k. 250 akt sądowych). Zarządzenie to wykonano poprzez wysłanie do E. M. i J. M. wezwań z dnia 10 grudnia 2018 r. (k. 251 i 252 akt sądowych), a doręczone przesyłki osobiście odebrał J. M. (k. 253 i 254 akt sądowych). Dnia 8 stycznia 2019 r. na numer faksu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo przewodnie (datowane na 2 stycznia 2019 r.), w którym, E. M. i J. M. wskazali, cyt.: "zgodnie ze wskazaniem WSA Poznań - przesyłamy ponownie podpisane przez nas zażalenie z dnia 1 grudnia 2018 r. nadesłane nam w formie ksero-kopii wraz w/w wezwaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu" (k. 255 akt sądowych). Przy piśmie przewodnim drogą faksową nadesłany został (elektroniczny) egzemplarz zażalenia datowanego na 1 grudnia 2018 r., przy czym z jego treści wynika, iż przed dokonaniem transmisji faksowej naniesiono na niego ponowne odręczne podpisy skarżących (k. 256 akt sądowych). Transmisja wyżej wskazanych dokumentów została dokonana na adres Sądu jeszcze dwukrotnie (k. 257-258, k. 259-260 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 5 marca 2019 r. Sąd odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 31 października 2018 r. (k. 264-268 akt sądowych). Sąd podkreślił, że pomimo wezwania E. M. i J. M. nie nadesłali oryginalnie sygnowanego (podpisanego) zażalenia datowanego na 1 grudnia 2018 r. Z kolei zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 P.p.s.a. Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Na postanowienie z dnia 5 marca 2019 r. E. M. i J. M. wnieśli zażalenie w ten sposób, że nadali je drogą faksową dwukrotnie (k. 277 i 278 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 2 kwietnia 2019 r. Przewodniczący Wydziału polecił wezwać skarżących do podpisania zażalenia wyjaśniając, że powinno to nastąpić przez podpisanie przesłanek kopii zażalenia i odesłanie jej drogą tradycyjną (przez pocztę, a nie faksem) w terminie 7 dni – pod rygorem odrzucenia zażalenia na podstawie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. (k. 279 akt sądowych). Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wykonano poprzez skierowanie do skarżących dwóch wezwań datowanych na 5 kwietnia 2019 r. (k. 280 i 281 akt sądowych). Dnia 30 kwietnia 2019 r. E. M. i J. M. przesłali dwukrotnie w drodze transmisji faksowej pismo datowane na 29 kwietnia 2019 r., w którym zakwestionowali przedstawiony im w wezwaniu wymóg nadesłania podpisanego zażalenia pocztą tradycyjną. Powołali się przy tym na art. 63 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a.") (k. 290 i 292 akt sądowych). Nadesłali przy tym po raz kolejny faksem zażalenie, na którym naniesiono wcześniej kolejne podpisy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny dokonuje wstępnej kontroli zażalenia. Kontrola ta obejmuje między innymi spełnienie wymogów formalnych. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym (art. 194 § 3 P.p.s.a.). Wymogi, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym, określa art. 46 i art. 47 P.p.s.a. Według art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo powinno zawierać podpis strony. Odnosząc się do powyższego należy w tym miejscu poczynić pewną uwagę ogólną. Otóż E. M. i J. M. – jak wynika z treści ich pisma przewodniego (opisanego wyżej, datowanego na 29 kwietnia 2019 r.) – pozostają w przekonaniu, że dopełnienie warunku "podpisania" pisma może nastąpić poprzez złożenie odręcznego podpisu na dokumencie papierowym, który następnie zostaje zeskanowany i przesłany na adres elektroniczny (faksowy) Sądu w drodze transmisji danych. Sąd wyjaśnia skarżącym i podkreśla, że zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skuteczne wniesienie pisma, w tym także środka zaskarżenia, wymaga jego własnoręcznego podpisania przez stronę (względnie pełnomocnika), a taki podpisany papierowy dokument musi fizycznie wpłynąć do sądu. Nadesłanie więc faksem pism (a w istocie ich kopii, czy odwzorowania) uprzednio podpisanych własnoręcznie nie spełnia wymogu podpisu. Dokumenty przesłane drogą elektroniczną (w tym przypadku przy użyciu telefaksu) uznaje się za wniesione, ale nie podpisane. Pismo przesłane drogą elektroniczną zawiera jedynie odwzorowanie podpisu i pozostaje nadal kopią, która wymaga oryginalnego sygnowania. Odnosząc się do wyjaśnień skarżących Sąd podkreśla, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie stosuje się art. 63 § 1 K.p.a. Jest to przepis, który reguluje procedurę przed organami administracji, natomiast zagadnienia opisane powyżej oceniane są w kontekście Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przenosząc powyższe na realia sprawy Sąd stwierdza, że pomimo wezwania E. M. i J. M. nie nadesłali oryginalnie sygnowanego (podpisanego) zażalenia datowanego na 30 marca 2019 r. Zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 P.p.s.a. Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Skoro więc skarżący mimo wezwania nie uzupełnili braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie, zachodziła podstawa do jego odrzucenia. Sąd zaznacza, że wielokrotnie już przedstawiał skarżącym stosowne wyjaśnienia dotyczące formy, w jakiej podpisuje się pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wreszcie Sąd informacyjnie dodaje, że została uchwalona przez Sejm i podpisana przez Prezydenta nowelizacja procedury przed sądami administracyjnymi, która pozwoli na wnoszenie pism drogą elektroniczną z elektronicznym podpisem (profilem zaufanym lub podpisem certyfikowanym). Nowelizacja ta wejdzie jednak w życie dopiero 31 maja 2019 r. Obecnie – jak wskazano wyżej – wymaga się od osób występujących przed sądami administracyjnymi, aby własnoręcznie (bądź przez pełnomocnika) podpisywały składane pisma. /-/ J. Szuma