II SA/Po 437/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński (spr.) Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi R. i L. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie budownictwa wodnego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty R. z dnia [...] Nr [...]. /-/ W. Batorowicz /-/ A. Zieliński /-/ J. Szaniecka II SA/Po 437/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 104 kpa. Starosta R. odmówił cofnięcia swej decyzji z dnia [...]r., nr [...] udzielającej Urzędowi Miasta i Gminy w R. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków opadowych z kanalizacji deszczowej we wsi S. z części ulic [...] i [...] do rowu melioracji szczegółowych przy ul. [...]. Organ wskazał, że wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie został złożony w dniu [...].05.2003 r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w P. w związku z przeprowadzeniem z dniu [...] II 2003 r. kontroli ścieków z rowu znajdującego się w granicach nieruchomości przy ul. [...] w S., podczas której stwierdzono obecność w rowie oprócz wód opadowych także ścieków bytowych. Rozpatrując powyższy wniosek w świetle art. 136 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 VII 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 115, poz. 1229 ze zm.) Starosta odmówił cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na to, że podczas kolejno przeprowadzanych wizji i badań rowu melioracyjnego od dnia kontroli nie stwierdzono odprowadzania do rowów jakichkolwiek ścieków. Rów był suchy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. S. sprzeciwiając się wprowadzaniu ścieków na teren swego ogrodu, na którym prowadzona jest intensywna działalność ogrodnicza. Odwołujący się wskazał, że w rowie melioracyjnym płyną ścieki od 1982 r., a skażenie rowu potwierdziły badania Sanepidu, w szczególności badanie z [...] II 2003 r. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 kpa., Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji dokonał analizy zebranego w sprawie materiału oraz przeprowadził kontrolę w terenie we wsi S. i stwierdził, że od dnia badań przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w P. , tj. od [...] II 2003 r. w rowie odbierającym ścieki opadowe z kanalizacji deszczowej nie zaobserwowano odprowadzania ścieków innych niż opadowe. Zdaniem Wojewody brak jest tym samym przesłanek mogących świadczyć o celowej i trwałej zmianie celu i zakresu korzystania z wód przez Urząd Miasta i Gminy R.. Organ II instancji zwrócił też uwagę, że Staroście R. przysługuje możliwość zmiany i aktualizacji udzielonych pozwoleń z uwagi na fakt pojawienia się nowych uregulowań prawnych, w tym rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 XI 2002 r. w sprawie substancji szkodliwych dla środowiska wodnego. W skardze na powyższą decyzję R. i L. S. wskazali, że wbrew opinii organu rów będący przedmiotem badań nie jest rowem melioracyjnym i spływają do niego ścieki z ulicy wraz ze wszystkimi zanieczyszczeniami oraz ścieki kanalizacyjne z nielegalnych przyłączy. W skardze wskazano też, że rów ma znacznie większą powierzchnię aniżeli wynika to z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, a wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie rozwiązało problemu zanieczyszczenia ogrodu. Skarżący podkreślili też, że nie są wiarygodne kontrole przeprowadzane przez Urząd Miasta i Gminy R., który jest beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego i nie może prowadzić bezstronnych badań. R. i L. S. stwierdzili też, że od dnia [...] II 2003 r. nie uczestniczyli na swej posesji w żadnych dodatkowych kontrolach, a wejście na teren ich posesji jest zamknięte. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał w całości swą dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, a zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty R. z dnia [...]r., nr [...] podlegają uchyleniu z przyczyn uchybień proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 136 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 VII 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 115, poz. 1229 ze zm.) pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu. Postępowanie o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę R. decyzją z dnia [...]r., nr [...] toczyło się na wniosek Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P., w związku z przeprowadzeniem z dniu [...] II 2003 r. kontroli ścieków z rowu znajdującego się w granicach nieruchomości przy ul. [...] w S., podczas której stwierdzono obecność w rowie, oprócz wód opadowych, także ścieków bytowych. Organy obydwu instancji odmówiły uchylenia wskazanego pozwolenia podnosząc jako główny argument, iż po przeprowadzeniu kontroli rowu w dniu [...] II 2003 r. wykonano szereg dalszych badań, które nie stwierdziły odprowadzania do rowów jakichkolwiek ścieków. Starosta R. w decyzji z dnia [...]r., nr [...] wskazał, że pracownicy Urzędu Miasta i Gminy R. przeprowadzali wizje na terenie, na którym znajduje się rów melioracyjny w dniach [...] V 2003 r., [...] V 2003 r., [...] V 2003 r., [...] VI 2003 r. i [...] VI 2003 r. Pracownicy Starostwa Powiatowego w R. przeprowadzali badanie rowu w dniach [...] IX 2003 r. i [...] XII 2003 r. W efekcie wszystkich tych oględzin rowu stwierdzano każdorazowo, że jest on suchy i nie odprowadza się doń wód deszczowych i ścieków o charakterze bytowym. Sąd stwierdza, że wartość dowodowa dokonanych oględzin nie jest duża i należało się na nie powoływać z dużą ostrożnością przy ocenie całokształtu materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 kpa. Wszystkie oględziny wskazują bowiem, że badanie zawartości rowu było dokonane dość pobieżnie, w związku z czym znacznie większą wartość posiada wynik kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. , w ramach którego przeprowadzono dokładne pomiary laboratoryjne i szczegółowy opis zawartości rowu. Nie bez znaczenia dla mocy dowodowej wizji lokalnych jest też fakt, że większość z nich była prowadzona przez pracowników Urzędu Miasta i Gminy R., który to jest beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego. Okoliczność ta kładzie się cieniem na wymaganej bezstronności w dokonywaniu tego rodzaju ustaleń. Przede wszystkim jednak nie można uznać za dostatecznie wiarygodne oględzin, które za każdym razem były dokonywane wtedy, gdy rów był suchy. Istota zarzutu Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska jak i Skarżących sprowadzała się do oceny zawartości płynów znajdujących się w rowie – czy znajdują się w nim jedynie wody deszczowe czy też ścieki bytowe z nielegalnych przyłączy kanalizacyjnych i zanieczyszczenia z ulicy. Oględzin rowu należało zatem dokonać w takim okresie, w którym w rowie znajdowała się woda. W tym kontekście co najmniej wątpliwe jest stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, iż Wojewoda podjął wszelkie niezbędne starania do rzetelnego wyjaśnienia sprawy, skoro wizja terenowa w dniu [...] III 2004 r. przeprowadzona była przez pracownika Urzędu Wojewódzkiego również w okresie, gdy rów melioracyjny był suchy. Nie bez znaczenia jest tu okoliczność, że na zanieczyszczenie rowu i potrzebę aktualizacji pozwolenia wodnoprawnego wskazywała też Prokuratora Rejonowa w R. w piśmie z dnia [...] II 2003 r., skierowanym do Burmistrza Miasta i Gminy R.. Na marginesie należy zauważyć, że organ nie odniósł się do podniesionej przez Skarżących wątpliwości, w jaki sposób można było przeprowadzić oględziny rowu bez wiedzy Skarżących, skoro wejście na teren ich posesji jest zamknięte. Trzeba wreszcie stwierdzić, że zarzuty dotyczące zawartości rowu były podnoszone od końca lat 90 – tych, co w ocenie Sądu powinno już dawno doprowadzić do ich ostatecznego i rzetelnego wyjaśnienia. Powyższe uchybienia postępowania administracyjnego stanowią obrazę podstawowych zasad określonych w art. 7, 8 i 12 kpa. , a także naruszenie art. 77 § 1 kpa. W tej sytuacji Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 li. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy winny skorygować swe postępowanie o zawarte wyżej wytyczne zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ J. Szaniecka /-/ A. Zieliński /-/ W. Batorowicz