II SA/Po 437/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 22 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie warunków zabudowy postanawia 1. Przyznać A. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/ E. Podrazik Skarżący A. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż aktualnie jest osobą bezrobotną (od maja 2004 r.) bez prawa do zasiłku, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, sam nie uzyskuje żadnego dochodu, dochód jego żony z tytułu emerytury w wysokości (...) zł, miesięczne wydatki stałe na utrzymanie mieszkania wynoszą kwotę około (...) zł. Skarżący podał także, iż posiada w Ł. mieszkanie o powierzchni (...) m², w którym zamieszkuje, oraz dom o powierzchni (...) m². W oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnioskodawca został zobowiązany do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Przesyłka została awizowana i następnie zwrócona, jako niepodjęta w terminie. Postanowieniem z dnia 10 września 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu między innymi wskazano, iż wniosek skarżącego w świetle oświadczeń złożonych w sprawie o sygnaturze akt II SA/Po 64/07 był niepełny i nie dostarczał informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy oraz jego rodziny, a więc informacji niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku; przesyłka zawierająca pismo zobowiązujące wnioskodawcę do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych została awizowana i następnie zwrócona, gdyż nie podjęto jej w terminie i zgodnie z treścią art. 73 § 4 powołanej ustawy należało przyjąć domniemanie, że powyższe wezwanie zostało skarżącemu prawidłowo doręczone. Ponadto w uzasadnieniu wskazano, iż wobec braku pełnej informacji o rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, z uwagi na treść danych znanych sądowi w oparciu o dokumenty i oświadczenia złożone przez skarżącego w sprawie o sygnaturze akt II SA/Po 64/07, niemożliwa okazała się prawidłowa ocena realnych możliwości płatniczych skarżącego. W konsekwencji uznano brak podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części. Skarżący pismem z dnia (...) września 2009 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie domagał się zwolnienia chociażby z części wydatków związanych z postępowaniem. Skarżący przedstawił okoliczności, dla których nie mógł odebrać wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (przebywał poza Ł. i opiekował się w K. schorowaną ciotką w podeszłym wieku, a żona skarżącego pomagała córce w opiece nad nowonarodzonym dzieckiem), ponadto podtrzymał twierdzenia zawarte we wniosku o prawo pomocy z uzupełnieniem, iż emerytura żony wynosi (...) zł netto, a dom o powierzchni użytkowej (...) m² znajduje się w K., na działce o powierzchni (...) m². Dalej podał, iż wspomnianego domu nie wynajmuje, gdyż mieszka tam jego ciotka, której kwota emerytury wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wystarcza na leki, żywność i opłaty związane z utrzymaniem domu. Wysokość opłat związanych z utrzymaniem mieszkania w Ł. (opłaty eksploatacyjne), które także nie jest nikomu wynajmowane, skarżący określił na około (...) zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do dyspozycji art. 246 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w całkowitym zakresie następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (§ 1 pkt 1). Z kolei dla przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym konieczne jest wykazanie, iż osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (§ 1 pkt 2). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 262 przywołanej ustawy). Podkreślić należy wyjątkowość instytucji prawa pomocy, która może być stosowana jedynie wobec osób rzeczywiście ubogich, a więc ze względu na okoliczności życiowe pozbawionych środków do życia, bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalne. Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem, a zatem zagwarantowania konstytucyjnego prawa do sądu, osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zdaniem Sądu, z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach uzupełnionego o twierdzenia zawarte w sprzeciwie, wynika, że sytuacja skarżącego nie pozwala na pełne uiszczenie pełnych kosztów sądowych związanych z postępowaniem. Niezależnie od obiektywnych możliwości podjęcia pracy zarobkowej (fakt długotrwałego pozostawania bezrobotnym nie stanowi czynnika ułatwiającego znalezienie pracy) warto zauważyć, iż skarżący czyni wysiłki w celu zapewnienia opieki schorowanemu, samotnemu członkowi rodziny, który zamieszkuje w domu skarżącego w Koźminku. Skarżący zamieszkuje lokal w Ł. wraz z żoną, z którą wspólnie utrzymuje się z jej emerytury w kwocie (...) zł brutto. Wnioskodawca dysponuje wprawdzie wymienionymi nieruchomościami, ale korzysta z nich (względnie udostępnia członkowi rodziny) w celach mieszkalnych i te składniki majątkowe nie przynoszą skarżącemu dochodu. W ocenie Sądu możliwość uzyskania dodatkowych środków poprzez wydzierżawienie mieszkania lub działki, czy też sprzedaż tych nieruchomości, jest realna, jednakże taki sposób pozyskania dodatkowych funduszy niewątpliwie wymagałby czasu, dotyczy przyszłości. Tymczasem przedmiotem badania jest aktualna sytuacja finansowa wnioskodawcy i możliwość poniesienia kosztów sądowych związanych ze sprawą, której dotyczy skarga. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa wskazuje na to, że posiada ograniczone możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych, do uiszczenia których jest aktualnie zobowązany, tj. wpisu od skargi w kwocie 500 zł w pełnej wysokości.. Stąd też, w celu zagwarantowania skarżącemu prawa do sądu, należało częściowo wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględnić i zwolnić skarżącego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. /-/ E. Podrazik