II SA/Po 4379/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie: Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędzia NSA Paweł Miładowski ( spr. ) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2001r. Nr [...] 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus /-/ M.Hrycaj TG Decyzją z dnia [...] czerwca nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997 nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił M.K. uprawnień kombatanckich. Według ustaleń organu dotychczas przyznane uprawnienia zostały przyznane M.K. przez były Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w Z. decyzją z [...] lipca 1978 z tytułu "udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" w okresie od [...].09.1947 do [...].03.1948. I był to wyłączny powód przyznanych uprawnień w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Z akt nie wynika, by M.K. brał udział w zwalczaniu oddziałów UPA względnie grup Wehrwolfu bądź w wojnie domowej w Hiszpanii a brak jest innych tytułów przewidzianych w ustawie o kombatantach. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.K. podnosił, że uprawnienia kombatanckie nabył w wojsku polskim walcząc z bandami w 14 pułku piechoty. Rozpoznając wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżoną decyzją z [...].11.2001 orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej o pozbawieniu M.K. uprawnień kombatanckich. Organ akcentował, że skarżący służbę w Wojsku Polskim rozpoczął 24 września 1947, a z akt sprawy nie wynika, by podczas tej służby brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. O udziale w walkach z UPA M.K. nie wspominał we wniosku o przyznanie uprawnień, a we wrześniu 1947 nie prowadzono już operacji Wisła i nie było walk ze zwartymi oddziałami UPA. W tym czasie nie istniały już oddziały Wehrwolfu. W tych okolicznościach wyłączną podstawą przyznanych uprawnień było tzw. utrwalanie władzy ludowej i pozbawienie uprawnień kombatanckich znajduje materialno-prawną podstawę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.K. podnosił, że kwestionowane rozstrzygnięcie jest krzywdzące, że nie utrwalał władzy ludowej, tylko walczył zbrojnie z bandami UPA w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej w Tarnowie (Kołobrzeskim 14 Pułku Piechoty). Wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu istniały w tym czasie zwarte grupy zbrojne UPA. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie. Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga ma uzasadnione podstawy. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz z doktryną w postępowaniu weryfikacyjnym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zwolniony od standardów postępowania administracyjnego zakreślonych w art. 7, 10 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem postępowanie Kierownika Urzędu w tej sprawie wspomniane wyżej reguły narusza. Jakkolwiek niewadliwe są ustalenia organu orzekającego, że skarżący odbywał służbę wojskową po okresie wymienionym w art. 22 ust. 2 pkt 2 (po 30 czerwca 1947) przywołanej przez Kierownika ustawy o kombatantach, to jednocześnie przeoczył on dalszą treść tego przepisu. Powodem do zachowania uprawnień kombatanckich przyznanych przez były ZboWiD z tytułu tzw. utrwalania władzy ludowej są bowiem okoliczności które stanowią podstawę do nabycia uprawnień kombatanckich przewidzianych w ustawie także z innych jeszcze tytułów. Takim tytułem jest przewidziane w art. 1 ust. 2 pkt 6 uczestniczenie w walkach w jednostkach wojska polskiego oraz w zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. O udziale w walkach z bandami skarżący podczas służby wojskowej skarżący wspominał już w deklaracji członkowskiej. W toku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego M.K. wskazywał wyraźnie, że jednostka w której odbywał służbę brała udział w walkach ze zwartymi oddziałami UPA. Tych okoliczności Kierownik urzędu wbrew powinności wynikającej z art. 7 i 77 kpa nie zweryfikował. Wskazanemu wyżej obowiązkowi nie czyni bowiem zadość ogólnikowe stwierdzenie o nie braniu udziału w walkach o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z tej tylko przyczyny, że brak jest w aktach ZboWiDu na to dowodów. Podobnie nie wystarczające jest ogólnikowe stwierdzenie o nie prowadzeniu od 1947 roku walk z oddziałami UPA z uwagi na zakończenie operacji "Wisła". Z dokumentacji składanych przez Kierownika urzędu do innych tego typu spraw wynika, że walki z oddziałami ukraińskiej powstańczej armii toczyły się także do 1951 roku. Według Centralnego Archiwum Wojskowego walki takie toczyła m.in. do 51 r. 3 i 4 Brygada KBW (porównaj pismo CAW z 22 sierpnia 1995 nr 647 skierowane do Kierownika Urzędu wraz z załącznikami). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebranie i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tym i działań podjętych także z urzędu ciąży na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie administracyjne. Brak inicjatywy w tym zakresie oznacza złamanie dyrektyw płynących z art. 7 i 77 kpa. Skąpość i lakoniczność uzasadnienia decyzji administracyjnej stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 kpa. Tymczasem Kierownik urzędu przebiegu służby wojskowej skarżącego nie analizował i w istocie nie przedłożył żadnego materialnego dowodu, który by wykluczył udział skarżącego w walkach z oddziałami UPA. Tego typu brak stanowi uchybienie proceduralne mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), a w konsekwencji także podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzających, tym więcej, że przedstawione niedostatki proceduralne podważają także prawidłowość zastosowanej w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy materialno-prawnej (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach). W tym stanie rzeczy w oparciu nadto art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (upsa orzeczono jak w sentencji). Sąd nie orzekł przy tym o obowiązku wynikającym z treści art. 152 upsa z uwagi na wyraźną treść art. 26 ustawy o kombatantach. /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Hrycaj TG