II SA/Po 4393/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie: Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędzia NSA Paweł Miładowski ( spr ) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; o d d a l a s k a r g ę /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Hrycaj TG aSygn. 4/ II SA/Po 4393/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]listopada 2000r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił A.P. syna J. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez były ZW ZBoWiD w G. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 20 października1946-31 grudnia 1948r. Według ustaleń organu w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka A. P. pełnił służbę w organach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej(ORMO). W tym stanie rzeczy pozbawienie tak nabytych uprawnień kombatanckich znajduje uzasadnienie w treści art. 25 ust 2 pkt 2 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 1997r nr 142 poz 950). A.P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując ze ORMO chroniło społeczeństwo przed elementem kryminalnym, bandami oraz reakcyjnym podziemiem ukraińskim(UPA). Służbę w ORMO pełnił za darmo i podjął ją w dobrej wierze. według twierdzeń A. P. brał udział w zwalczaniu przestępczości pospolitej i UPA. Zapisy ustawy o kombatantach pozornie tylko odwołują się do pobudek patriotycznych i w jego ocenie są formą zemsty na działaczach ORMO z lat 1946-1948. Tymczasem to zwolennicy Konferencji Jałtańskiej doprowadzili do podziału narodu polskiego na zwalczających się przeciwników politycznych. A.P. wskazywał też na zawarty w Konstytucji zakaz dyskryminowania obywateli z jakiejkolwiek przyczyny. Rozpoznając wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...]października 2001r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2000r. Według ustaleń organu jedynym tytułem działalności A. P., która może być podstawą ewentualnych uprawnień kombatanckich była służba w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. Ta formacja nie była służbą zmilitaryzowaną w rozumieniu ustawy o kombatantach .Była ona powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego, tym samym jakiekolwiek działania podjęte podczas służby w ORMO nie mogą być uznane za działalność kombatancką. W tych okolicznościach dotychczas uzyskane przez A. P. uprawnienia kombatanckie należy zakwalifikować jako nabyte wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w rozumieniu art.25 ust. 2 pkt 2 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach....co prowadzi do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.P.. Skarżący podkreśla, iż odebranie mu nabytego prawa-uprawnień kombatanckich- sprzeczne jest z art. 32 Konstytucji RP nadto Kierownik Urzędu nie zawiadomił go o wszczęciu postępowania co stanowi istotne naruszenie procedury administracyjnej . Skarżący utrzymywał , iż nie twierdził, że walczył z UPA. ORMO nie było organem Urzędu Bezpieczeństwa i było formacją zmilitaryzowaną. Niesprawiedliwa jest ocena, według której tzw. niepodległościowcom wolno było zabijać tych, którzy strzegli obywateli polskich i ochraniali porządek publiczny, a funkcjonariuszom odpowiedzialnym za ten porządek odmawia się prawa do obrony. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego i w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasadza się na żadnej uzasadnionej podstawie prawnej ani materialnej ani formalnej. Z akt administracyjnych ani z twierdzeń skarżącego nie wynika by istniała jakakolwiek inna podstawa niż przyjęta przez były ZBoWiD walka o tzw, utrwalanie władzy ludowej do nabycia uprawnień kombatanckich w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. nr17 poz.75 z późn. zm.). W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 , art. 2 oraz art. 4. Wyjątkowo tylko ustawodawca pozwala zachować dotychczasowe uprawnienia osobom, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie a nadto żołnierzom z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947r. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie służył w Wojsku Polskim, nie walczył w wojnie domowej w Hiszpanii. Z akt tych nie wynika również, a i skarżący tego nawet nie twierdził by podlegał represjom , których mowa w art. 4 i by zachodziły okoliczności, które ustawa kwalifikuje jako działalność kombatancką bądź działalność równorzędną z działalnością kombatancką w rozumieniu art.1 i 2 omawianej ustawy. W szczególności nie można przyjąć by zachodziły okoliczności, o których mowa w art.1 ust. 2 pkt 6 ustawowej regulacji. Po pierwsze zebrany w sprawie materiał dowodowy w tym także oświadczenia samej strony nie wskazują by walczył on z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu. Zatem pomijając nawet ocenę czy ORMO jest, czy nie jest zmilitaryzowaną służbą państwową to brak podstaw by istniały podstawy do nabycia lub zachowania uprawnień kombatanckich w oparciu o przywołane wyżej przepisy a szczególnie art.1 ust.1 pkt 6 ustawy kombatanckiej. Tym niemniej prawidłowo organ orzekający przyjął, iż Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej tak samo jak i Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu omawianej regulacji. Co do oceny tej kwestii nie ma ani w nauce, ani w literaturze a w końcu i w orzecznictwie sądowym jakichkolwiek rozbieżności (porównaj np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2001 w sprawie III RN5900, uchwałę 7sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.06.2000r. w sprawie OPS 5/00 czy w końcu wprost wyrok NSA z 20.12.1999r VSA 2088/98). W tych okolicznościach niewadliwe są ustalenia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , że wyłączną przyczyną przyznanych skarżącemu uprawnień kombatanckich przez były ZBoWiD była wskazana w art.25 ust.2 pkt 2 działalność w latach 1944-1956 określana jak "o walka o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". Zresztą sam skarżący tak swoją działalność zakwalifikowaną ówcześnie jako kombatancką w toku postępowania administracyjnego nazywał (por. życiorys szczegółowy z 28 lutego 1983r.). Zauważyć przy tym należy, że art. 25 ust. 2 pkt 2 był poddany kontroli co do jego zgodności z Konstytucją i orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 SK4/02 uznano go za zgodny z konstytucyjnym porządkiem prawnym w tym także art.32 Konstytucji. Wbrew też twierdzeniom skarżącego w toku postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dopuścił się uchybień proceduralnych, które mogłyby wywrzeć wpływ na rozstrzygniecie. Nie uzasadniony w szczególności jest zarzut o nie zawiadomieniu strony o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego. Z akt administracyjnych wynika, że takie zawiadomienie (03 lutego 2000r.) zostało stronie doręczone. W odpowiedzi na owe zawiadomienie skarżący sporządził pismo 28 lutego 2000r. które doręczono organowi już następnego dnia. Z nagłówka pisma strony wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało mu doręczone, a pismo jest odpowiedzią na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień i wskazania dowodów, które mogą mieć znaczenie w postępowaniu weryfikacyjnym. Skoro skarżący nawet w skardze nie wskazał podstaw które mogą w świetle postanowień ustawy o kombatantach być podstawą do przyznania bądź zachowania uprawnień kombatanckich to skargę A. P. jako niezasadną należało w oparciu o przywołane wyżej przepisy a nadto art.151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz 1270 ze zm. ) oddalić. /-/M. Hrycaj /-/E. Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MB