II SA/Po 4396/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędzia NSA Paweł Miładowski Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi H.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2001r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ P. Miładowski /-/ M. Hrycaj /-/ E. Makosz-Frymus TG Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2001 r. nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142 poz. 950 ze zm.) pozbawił H.D. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZBoWiD w P. z dnia [...] grudnia 1985 r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...] sierpnia do [...] października 1951 r. i od [...] grudnia 1951 r. do [...] lutego 1952 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że H.D. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i w tym czasie nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że H.D. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Ponadto Kierownik Urzędu stwierdził, że nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H.D. stwierdził, że niesprawiedliwie odebrano mu uprawnienia kombatanckie ponieważ walczył z bandami ukraińskimi oraz był uczestnikiem Wypadków Poznańskich w czerwcu 1956 r. W związku z tym H.D. wniósł o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] o pozbawieniu H.D. uprawnień kombatanckich podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto Kierownik Urzędu stwierdził, że podniesione przez H.D. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności są bezprzedmiotowe i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy oraz poinformował, że termin składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z nowych tytułów upłynął [...] grudnia 1998 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H.D. stwierdził, że pozbawienie go uprawnień kombatanckich jest nieuzasadnione i oczywiście krzywdzące, a zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Skarżący ponownie podniósł, że brał udział w walkach z bandami na terenie województwa krakowskiego oraz że był uczestnikiem Wypadków Poznańskich w czerwcu 1956 r. i obecnie jest członkiem Związku Powstańców Poznańskiego Czerwca 1956. W związku z powyższym H.D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i "utrzymanie" mu dotychczasowych uprawnień. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga jest uzasadniona. Ustawodawca w art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ze zm.), zamieszczonym w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe", uregulował sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1991 r., posiadały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uprawniających do uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej, niż w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach nowe określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, ustawodawca w art. 25 ustawy uregulował sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach, na podstawie dotychczasowych przepisów. Przyjęto zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia, z wyjątkami określonymi w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. W przypadku osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy o kombatantach przyjęto zasadę, że osoby te pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Do tej grupy osób należy H.D., który uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] sierpnia do [...] października 1951 r. i od [...] grudnia 1951 r. do [...] lutego 1952 r. pełniąc w tym czasie służbę wojskową w 5 Pułku KBW. W związku z tym uzasadnione jest pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZBoWiD-u w P. z dnia [...] grudnia 1985 r. Jednak skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także w skardze podnosił przede wszystkim, że brał udział w Wypadkach Poznańskiego Czerwca 1956, a ponadto twierdził, że pełniąc służbę wojskową brał udział w walkach z bandami ukraińskimi. Co prawda Kierownik Urzędu jednoznacznie stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że skarżący nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, ale stanowisko to nie znajduje żadnego uzasadnienia w dowodach znajdujących się w aktach administracyjnych i nie wskazano też co leżało u podstaw ustalenia takiego stanu faktycznego. Nie do przyjęcia jest także stanowisko organu, że kwestia doznanych przez skarżącego represji w czerwcu 1956 r. jest bezprzedmiotowa i nie ma wpływu na wynik sprawy. Jest to stwierdzenie co najmniej przedwczesne. Sąd nie podziela stanowiska organu, że nie jest on obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach z 24 stycznia 1991 r. W sytuacji gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień, a jednocześnie wskazuje na działalność kombatancką z innego tytułu, to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należy wyjaśnić czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego, wskazanego tytułu. Takie stanowisko Sądu znajduje uzasadnienie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. sygn. OPS 13/01 (ONSA 2002/4/132). W dacie orzekania przez Sąd nie znajduje także uzasadnienia stanowisko organu dotyczące terminu składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. SK 4/02 stwierdził nieważność przepisu art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Na marginesie Sąd wskazuje, że już wcześniej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. III RN 77/00/OSN z 2001 r. nr 15 poz. 475), a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 grudnia 2001 r. sygn. OPS 11/01 (ONSA 2002/3/100), wypowiedziały się co do możliwości składania w postępowaniu weryfikacyjnym wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z innych, wymienionych w ustawie o kombatantach, tytułów. W związku z powyższym rzeczą organu będzie, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, dokładne wyjaśnienie czy udział skarżącego w Wypadkach Poznańskiego Czerwca 1956 r. może stanowić podstawę, w myśl art. 2 ust. 6 ustawy o kombatantach, do zachowania uprawnień kombatanckich. Ponadto wyjaśnienia wymaga również czy skarżący faktycznie w czasie pełnienia służby wojskowej brał udział w walkach z bandami UPA, czy też nie. Sąd zwraca też uwagę, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - Sekretarz Stanu przyznał H.D. w 1995 r. odznakę Weterana Walk o Niepodległość (k. 15 akt adm.). Z pewnością ustalenie okoliczności, które stanowiły podstawę przyznania tej odznaki mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Uwzględniając powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" i "b" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271), orzekł jak w sentencji. /-/ P. Miładowski /-/ M. Hrycaj /-/ E. Makosz-Frymus TG