II SA/Po 442/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 roku Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] lutego 2010 r., w której nakazano D. K. rozbiórkę budynku rekreacyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] w K. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] października 2007 roku przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalił, iż na działce skarżącej został zrealizowany w kwietniu 2007 roku bez wymaganych dokumentów obiekt rekreacyjny. Przedmiotowy obiekt budowlany jest barakowozem ustawionym na bloczkach betonowych, o wymiarach 3,00 m x 6,80 m wraz z tarasem o wymiarach 2,00 m x 6,80 m. Dla działki nr [...] nie obowiązuje żaden plan miejscowy, ani też nie była wydana żadna decyzja o warunkach zabudowy. Działka położona jest na terenie przewidzianym pod Wielkopolski Park Botaniczny i objęta jest Obszarem Chronionego Krajobrazu w ciągu ekologicznym S. K. – Gmina R. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 roku organ I instancji nałożył na D. K. obowiązek przedłożenia wymaganych art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane dokumentów w terminie 60 dni od daty doręczenia. Do chwili obecnej skarżąca nie wykonała tego obowiązku. Przedmiotowy obiekt budowlany należy zakwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany, zgodnie z art. 3 ust. 5 Prawa budowlanego. Biorąc pod uwagę fakt, iż rozważany obiekt nie jest trwale związany z gruntem nie będzie stanowił on budynku, natomiast z uwagi na jego wymiary nie można uznać, iż jest to obiekt małej architektury. W tej sytuacji pozostaje zakwalifikowanie go jako budowli. Konieczność uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy barakowozu zależy od tego, jak długo inwestor zamierza go użytkować w danym miejscu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, pozwolenia nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, które nie są trwale połączone z gruntem, a przy tym przewidziano je do rozbiórki lub przeniesienia w terminie określonym w zgłoszeniu, lecz nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika natomiast, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia w kwietniu 2007 roku, a zatem przymiot tymczasowości utracił już we wrześniu 2007 roku. W tej sytuacji zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane na budowę przedmiotowego obiektu inwestorka powinna była uzyskać pozwolenie na budowę. Obiekt powstał bez uzyskania pozwolenia na budowę i stanowi samowolę budowlaną, należąło więc stosować do niego procedurę z art. 48 ustawy Prawo budowlane. Ponieważ inwestorka nie przedłożyła dokumentów wymaganych art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego organ zobligowany był nakazać rozbiórkę obiektu zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy. D. K. złożyła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoją skargę D. K. wskazała, iż przed zakupem działki uzyskała informację, iż może postawić mały budynek gospodarczy na betonowych bloczkach. Po dwukrotnej wizji lokalnej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zakwalifikował obiekt jako budynek gospodarczo-rekreacyjny, objęty obowiązkiem zgłoszenia. Ponieważ obiekt w jej ocenie jest mały, o lekkiej konstrukcji drewnianej, wypełnionej styropianem z elewacją typu siding, należało uznać go jako obiekt małej architektury. Organ II instancji pogorszył natomiast sytuację skarżącej, sugerując, iż budynek ten jest budowlą, co z kolei oznacza konieczność uzyskania pozwolenia na budowę oraz prowadzenia postępowania legalizacyjnego w odmiennym trybie. Koszt sporządzenia niezbędnej dokumentacji jest jednak niewspółmierny do wartości samego obiektu. Zdaniem D. K. obiekt jest trwale związany z gruntem, gdyż fundamentem są wkopane w ziemię bloczki betonowe, których dolna krawędź jest poniżej poziomu terenu, a usunięcie budynku wymaga prac ziemnych. Budynek ten jest obiektem stacjonarnym i nie ma charakteru barakowozu. W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414). Organy nadzoru budowlanego przyjęły, iż wybudowany przez inwestorkę obiekt budowlany stanowi budowlę, jednocześnie nie będąc żadnym z obiektów wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W konsekwencji jego budowa wymagała pozwolenia na budowę – którego skarżąca nie uzyskała – a do legalizacji tejże samowoli budowlanej zastosowano przepis art. 48 ustawy. Takiego stanowiska organów nadzoru budowlanego Sąd nie podziela. Istotnie w myśl art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć tylko na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przez roboty budowlane należy z kolei w świetle art. 3 pkt 7 tejże ustawy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Obiekt budowlany jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy oznacza natomiast (a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, (b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami albo (c) obiekt małej architektury. Przepisy te statuują więc generalną zasadę wymogu uzyskania ostatecznego pozwolenia na prowadzenie prac budowlanych. Wyjątek od zasady prowadzenia robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę wprowadza przepis art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W dacie budowy przedmiotowego obiektu przewidywał on m.in., iż pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie mogła przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy). W przypadku takich obiektów rozpoczęcie budowy wymagało uprzedniego zgłoszenia (art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane). Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zaliczył przedmiotowy obiekt budowlany do budowli – nie stanowi on budynku z uwagi na brak fundamentu. Jednocześnie ze względu na jego konstrukcję (zaadaptowany drewniany barakowóz), wielkość (około 21 m2 powierzchni zabudowy), spełnianą funkcję rekreacyjno-gospodarczą (służy rekreacji dziennej i do przechowywania narzędzi typu łopata, grabie) obiekt ten należało uznać za altanę z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, której budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a jedynie dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Bezsporne jest, iż skarżąca nie dokonała zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, co skutkować musiało wszczęciem postępowania legalizacyjnego. Błędna kwalifikacja obiektu wybudowanego przez skarżącą doprowadziła jednak do zastosowania niewłaściwej procedury legalizacyjnej – zastosowano tryb z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, zamiast tryb z art. 49b tejże ustawy. Podkreślić należy, iż wymienione tryby legalizacji różnią się między innymi zakresem nakładanych na inwestora obowiązków, w tym rodzajem wymaganych do legalizacji dokumentów. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1-4, art. 49 ust. 1-2 ustawy Prawo budowlane. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy i skutkować musiały uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji z dnia [...].02.2010 r. Ponownie rozpoznając sprawę należy zastosować procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 49b ustawy Prawo budowlane, w tym wezwać inwestorkę do przedłożenia dokumentów wymienionych w ustępie 2 tego przepisu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w pkt I wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ W. Batorowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Podrazik