II SA/Po 4425/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Hrycaj (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia NSA Paweł Miładowski Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ P. Miładowski /-/ M. Hrycaj /-/ E. Makosz-Frymus Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 20 ust. 3, w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o Kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2001 r. Nr [...], pozbawiającą W.S. uprawnień wdowy po kombatancie. Podejmując powyższe decyzje organ orzekający ustalił, że uprawnienia W.S. są pochodne w stosunku do uprawnień jej zmarłego męża S.S., który otrzymał je wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W okresie zaliczonym do działalności kombatanckiej, to jest od [...] kwietnia 1945 r. do [...] lutego 1946 r. pełnił mianowicie służbę w organach Milicji Obywatelskiej i brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Gdyby żył zostałby zweryfikowany i pozbawiony uprawnień kombatanckich. Tym samym uprawnienia wdowy po kombatancie traci jego żona. W.S. zaskarżyła powyższą decyzję do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że jej mąż pełnił służbę w jednostce zmilitaryzowanej w czasie wojny oraz w okresie powojennym i zwalczał oddziały Wehrwolfu. Organ orzekający, odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Dodał, że jakakolwiek działalność podejmowana w ramach Milicji Obywatelskiej nie może być uznana za działalność kombatancką. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 20 ust. 3 ustawy kombatanckiej uprawnienia określone w ust. 2 tego przepisu przysługują również wdowom i wdowcom - emerytom i rencistom pozostałych po kombatantach. Uprawnienia wdów i wdowców mają zatem charakter pochodny, co oznacza, że mogą być przyznane tylko wówczas, gdyby przysługiwały zmarłemu małżonkowi. Chodzi przy tym o uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie zaś z poprzednich ustaw. Zmarły mąż skarżącej w chwili śmierci miał status kombatanta w rozumieniu ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16 poz. 122 ze zm.) i tenże status był źródłem uprawnień skarżącej jako wdowy po nim. Gdyby mąż skarżącej żył w dacie wejścia w życie nowej ustawy zostałby poddany weryfikacji. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, jako osoba która otrzymała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, mógłby je zachować tylko wtedy gdyby wykazał, że dotyczą go okoliczności przedstawione w tym przepisie, w szczególności, że posiada uprawnienia z innych tytułów określonych w ustawie. Skarżąca powoływała się na taki tytuł twierdząc, że jej mąż walczył z oddziałami Wehrwolfu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie stwierdził, że walka z Wehrwolfem w ramach Milicji Obywatelskiej nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, ponieważ Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną. Zarzuty skargi kwestionujące ten pogląd nie są więc uzasadnione. Organ orzekający nie zbadał jednak czy mąż skarżącej jako milicjant był skierowany do walk z Wehrwolfem w jednostkach Wojska Polskiego i pod dowództwem wojskowym. Gdyby tak było odpowiadałby przesłankom art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy i zachowałby uprawnienia kombatanckie. Zarówno czas jak i miejsce walk oraz oświadczenia S.S. zawarte w deklaracji członkowskiej i życiorysie (k. 8 odwrot. i k. 18 akt administracyjnych) mogą świadczyć o tym, że walczył z oddziałami Wehrwolfu w ramach Wojska Polskiego. Ponieważ skarżąca, będąc osobą w podeszłym wieku i schorowaną, nie ma możliwości ustalenia tych faktów organ orzekający winien z urzędu przeprowadzić stosowny wywiad, a następnie ocenić czy istnieją przesłanki do zastosowania art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy. Nie wyjaśnienie powyższych okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 77 § 1 kpa) w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i powoduje uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy. Sąd nie dokonywał określenia, o których mowa w art. 152 powyższej ustawy, ze względu na zapis art. 26 ustawy Kombatanckiej, pozwalający na wykonanie tylko prawomocnej decyzji. /-/ P. Miładowski /-/ M. Hrycaj /-/ E. Makosz-Frymus TG