II SA/Po 445/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów; uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., [...] Rektor Uniwersytetu [...] (zwany dalej "Rektorem") utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] tego Uniwersytetu (zwanego dalej "Dziekanem") z dnia [...] 2017 r. w przedmiocie wznowienia J. L. na III rok studiów na kierunku [...] na Wydziale [...] w roku akademickim [...] w trybie studiów niestacjonarnych z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. J. L. złożył w Dziakanacie Wydziału [...] Uniwersytetu [...] wniosek o "reaktywowanie go w prawach studenta" i wyrażenie zgody na wznowienie studiów zaocznych na semestr zimowy w roku akademickim [...] na kierunku [...]. W piśmie tym powołał się również na wcześniejsze swoje pismo w tym samym przedmiocie z dnia 1 sierpnia 2017 r. (znajdują się one na k. 1-2 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] 2017 r. (bez numeru) Dziekan, powołując się na § 56 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] (obwieszczenie [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] dalej zwanego "Regulaminem studiów"), art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 – uw. Sądu, dalej "P.sz.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a.") wznowił J. L. na III rok studiów na kierunku [...] na Wydziale [...] w roku akademickim [...] w trybie studiów niestacjonarnych z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych. Studenta zobowiązano do zaliczenia przedmiotów z I i II roku: [...] (ćwiczeń), [...] (ćwiczeń), łacińskiej terminologii [...], języka obcego (trzy semestry), kursu BHP, [...] [...] (ćwiczeń), [...] [...] (ćwiczeń i egzaminu) oraz przedmiotu do wyboru (k. 5-7 akt administracyjnych). W odwołaniu od decyzji J. L. podkreślił, że legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu [...] administracyjnego, gdy chodzi o możliwość wznowienia studiów. Dalej wskazał, iż podjęte przez niego studia i zasady ich przebiegu zarysowane zostały zawartą umową cywilnoprawną, z której uczelnia powinna się wywiązać i do której nie może jednostronnie wprowadzać zmian. Dalej J. L. przedstawił szereg okoliczności na potwierdzenie tezy, że zakres różnić programowych, do których uzupełnienia został zobowiązany przez Dziekana, został określony dowolnie i bezzasadnie. Uwypuklił przede wszystkim, że wymienione w decyzji przedmioty uprzednio już zliczył (zob. odwołanie na k. 10-13, a w szczególności wywód na k. 11 akt administracyjnych). Zarzuty przeciwko decyzji J. L. poszerzył także w kolejnym piśmie złożonym do akt. Dołączył do niego posiadane orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym (k. 19-21 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., [...] Rektor, powołując się między innymi na art. 207 ust. 1 P.sz.w., § 56 Regulaminu studiów oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dziekana. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że odwołujący się rozpoczął studia w roku akademickim [...] i został ostatecznie skreślony z listy studentów w 2013 r. Wznowienie przez niego studiów wiąże się zatem z koniecznością odbywania ich na podstawie nowego programu studiów. Wynika to z § 9 Regulaminu studiów, który stanowi, że studia odbywa się na podstawie programu kształcenia danych studiów, obowiązującym w roku akademickim, w którym student rozpoczął naukę. § 10 Regulaminu studiów stanowi natomiast, że w przypadku konieczności odbywania studiów na podstawie nowego programu kształcenia, dziekan może zarządzić obowiązek uzupełnienia zaległości wynikających z różnic w programach studiów. Wreszcie § 56 ust. 2 Regulaminu studiów stanowi, iż w decyzji o wznowieniu studiów dziekan określa rok studiów, na który student zostaje przyjęty oraz może określić dodatkowe warunki wznowienia. Przenosząc powyższe na realia sprawy Rektor wskazał, że "zgodnie z danymi posiadanymi przez uczelnię" J. L. ma wprowadzone jako zdane z przeniesienia z Uniwersytetu [...] egzaminy z [...], [...], [...] [...], jednakże nie ma zaliczonych ćwiczeń z tych przedmiotów. Wymienione przedmioty należą do określonych w art. 26 ust. 1 Regulaminu studiów (przedmioty obowiązkowe), stąd zdaniem organu zachodziła ich uzupełnienia o ćwiczenia. Na decyzję Rektora J. L. wniósł skargę. Przedstawił w niej stanowisko zbliżone do prezentowanego wcześniej w odwołaniu żądając wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego (w skardze sformułowano alternatywnie różne wnioski, takie jak uchylenie, względnie stwierdzenie nieważności decyzji). W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie podważając zasadność zawartych w niej tez. W toku rozprawy, która odbyła się w dniu 14 listopada 2018 r. J. L. zwrócił dodatkowo uwagę, że zagadnienia istotne dla obecnie kontrolowanej sprawy zostały w odniesieniu do jego osoby przesądzone w poprzednich prawomocnych wyrokach Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna z nieco innych powodów, aniżeli w niej podniesione. Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie decyzji Rektora z obrotu prawnego ze względu na potrzebę uzupełnienia postępowania wyjaśniającego i zebrania dokumentacji, z powodu której rozstrzygnięcie w istocie nie poddaje się merytorycznej kontroli. Jak zostało wskazane już w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, główną osią sporu pomiędzy skarżącym a organami uczelni jest kwestia zakresu różnic programowych, do których uzupełnienia zobowiązano studenta. W toku kontroli legalności decyzji Sąd odnotował jednak, że w dokumentacji sprawy (poza jednym dokumentem złożonym przez skarżącego – k. 15 akt administracyjnych) nie ma żadnych materiałów pozwalających zorientować się jakie przedmioty J. L. zaliczył i w jakiej formie (egzamin, ćwiczenia), a nadto do zaliczenia jakich przedmiotów jest on obowiązany zgodnie z obecnie obowiązującym programem studiów, w tym jakie przedmioty są obowiązkowe i jakie fakultatywne. Do akt nie włączono ani kart egzaminacyjnych (względnie innych dokumentów potwierdzających, jakie przedmioty i w jakiej formie zaliczył skarżący), ani programu studiów, któremu podlegać ma student po wznowieniu studiów. W ocenie Sądu opisane braki w materiale sprawy pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie wypełnia warunków procedury administracyjnej dotyczących postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.), które to warunki stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć organów uczelni w indywidualnych sprawach studentów na podstawie art. 207 ust. 1 P.sz.w. Sąd w tym miejscu zaznacza, że zdaje sobie sprawę, iż K.p.a. w sprawach studentów stosowane jest "tylko" odpowiednio, co umożliwia organom uczelni działanie stosowne do charakteru danej procedury z P.sz.w. Zdaniem składu orzekającego nie można jednak lekceważyć podstawowych standardów, takich jak te, że organy "stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli" (art. 7 K.p.a.). J. L. w odwołaniu przedstawił stosunkowo obszerną polemikę ze stanowiskiem organu, co do nałożenia na niego określonego w decyzji obowiązku nadrobienia różnić programowych. W swej argumentacji skarżący odwołał się do takich dokumentów jak "karta okresowych osiągnięć studenckich" i twierdził, że zaliczył przedmiotu objęte różnicami programowymi i uzyskał za nie punkty ECTS. W świetle powyższego obowiązkiem Rektora było: - uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty obrazujące postępy J. L. jako studenta (pozwalające ustalić, jakie przedmioty zaliczył i w jakiej formie), - włączenie do akt obowiązującego programu studiów oraz wreszcie - odniesienie się i ocenia twierdzeń J. L. zawartych w odwołaniu i dotyczących zakresu różnic programowych jakie student powinien nadrobić. Rektor powyższych czynność nie wykonał, a w konsekwencji Sąd nie miał możliwości przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji. W szczególności skład orzekający nie mógł porównać dotychczasowej aktywności studenta z zakresem obowiązków, jaki nakłada na niego obecny program studiów. W aktach nie utrwalono bowiem żadnych dokumentów pochodzących z uczelni i dotyczących zaliczeń zrealizowanych przez J. L.. Nie włączono do materiału sprawy także wspomnianego programu studiów. Zdaniem Sądu powyższe stanowiło wystarczającą przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Zdaniem Sądu Rektor uchybił przepisom dotyczącym administracyjnego postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.) odstępując od zebrania w aktach i przeanalizowania dokumentacji istotnej dla ustalenia zakresu różnic programowych, do których uzupełniania zobowiązano skarżącego. Sąd nadmienia, że niniejszy wyrok podyktowany jest potrzebą uzupełnienia dokumentacji sprawy i jej oceny przez organ. Sąd natomiast nie przesądza, ani nawet nie sugeruje, jaka powinna być merytoryczna treść ponownie wydanej przez Rektora decyzji. Ubocznie Sąd wskazuje Rektorowi na zarzut skarżącego, jaki ten sformułował w trakcie rozprawy sądowej. J. L. stwierdził, że obecnie wydana decyzja pozostaje w kolizji w dotychczas wydanymi z jego skarg wyrokami sądowymi, zwłaszcza gdy chodzi o kwestię, jaki program studiów powinien go obowiązywać. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ zweryfikuje, jakie orzeczenia sądowe zapadły w odniesieniu do osoby skarżącego i sprawdzi, czy nie maja one wpływu (z uwagi na wiążący charakter – art. 153 P.p.s.a.) na ocenę prawną jego obecnej sytuacji. W tym zakresie organ może też wezwać J. L. do doprecyzowania z jakich wyroków i jakie skutki wywodzi.