II SA/Po 4452/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2004 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ P.Miładowski JFS Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmianami) pozbawił uprawnień kombatanckich skarżącego F. K., przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. (w skrócie ZBoWiD) decyzją z dnia [...] maja 1976 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresach od [...].01.1945 r. do [...].03.1945 r. oraz od [...].04.1946 r. do [...].12.1947 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu powołał się na załączone do materiału dowodowego akta byłego ZBoWiD-u, na podstawie których ustalono, że w okresie uznanym przez ZBoWiD za działalność kombatancką skarżący pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Na tej podstawie Kierownik Urzędu stwierdził, że uprawnienia skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, stąd na mocy wskazanego przepisu w art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, zostaje ich pozbawiony. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, iż wskazany przepis nie obliguje go do wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z innego tytułu, powołując się w tym zakresie na dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na treść swojego pisma z dnia [...].08.2000 r., które złożył w związku z wszczętym postępowaniem weryfikacyjnym i w którym wyjaśnił oraz wykazywał prawo do przyznania mu uprawnień kombatanckich z tytułu uczestniczenia w walkach o polskość i wolność Wielkopolski, zgodnie z art. 2 pkt 5 ww. ustawy. Skarżący podniósł ponadto, że okres służby od [...].01.1945 r. do [...].03.1945 r. nie może być utożsamiany ze służbą w organach Milicji Obywatelskiej, argumentując, że na terenach wyzwalanych jednostki etatowe Milicji Obywatelskiej były organizowane z opóźnieniem, a placówka w W. w wskazanym okresie miała charakter ochotniczej formacji paramilitarnej. Na potwierdzenie istnienia takich formacji skarżący przedłożył Kierownikowi Urzędu wyciąg z opracowania Zenona Jakubowskiego pt. "Milicja Obywatelska (1944 - 1948)". Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, w całości podtrzymując zawartą w niej argumentację oraz podkreślając, że uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a Milicja Obywatelska, jako organ chroniący bezpieczeństwa i porządku publicznego nie była służbą zmilitaryzowaną, stąd jakiekolwiek zadania wykonywane w czasie zatrudnienia w jej strukturach nie mogą być uznane za działalność kombatancką. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, wskazując, iż w ramach postępowania weryfikacyjnego Kierownik Urzędu nie rozpatrzył jego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 2 ust. 5 ww. ustawy, a uzasadnienia decyzji tego organu nie zawierają w tym przedmiocie żadnych wyjaśnień. Skarżący podkreślił, iż okres od [...].01.1945 r. do [...].03.1945 r. został zaliczony do okresu służby w Milicji Obywatelskiej na jego wniosek, złożony dla celów emerytalnych, co nie może stanowić dowodu na okoliczność faktycznego charakteru formacji istniejącej wówczas w miejscowości W. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, wskazując przy tym, iż zarzuty skargi nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle obowiązujących przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 par. 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd kontroluje legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także m.in. poprzedzającej jej decyzji wydanej w I instancji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania i zbadania, w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego, określonego w art. 1 ust. 2 - art. 4 wskazanej ustawy (por. uchwała SN z 03.12.2001 r. sygn. OPS 11/01 ONSA 2002/3/100 oraz wyrok SN z dnia 22.02.2001 r. sygn. III RN 77/00, OSNCP 2001/15/475). W niniejszej sprawie już w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący podnosił i dokumentował, że wskazany przez niego okres nie może zostać uznany za okres służby w Milicji Obywatelskiej lecz w samorzutnej formacji społecznej i na tej podstawie wywodził, aby udział w tej formacji uznany został za udział w walkach o polskość i wolność W., co uprawniałoby go do uzyskania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 2 pkt 5 ww. ustawy. Kierownik Urzędu w uzasadnieniu obu decyzji wniosku skarżącego merytorycznie nie rozpatrzył, a w treści wydanych decyzji nie odniósł się do twierdzeń skarżącego, co do charakteru posterunku w W. we wskazanym okresie oraz zgłoszonej przez niego podstawy prawnej uzyskania uprawnień z innego tytułu. Tym samym zasadny jest zarzut skarżącego, że zarówno w toku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego, jak i na etapie ponownego rozpatrywania sprawy, organ administracji nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, w ramach którego dokonałby merytorycznej oceny przedłożonych dowodów oraz ustaliłby, czy skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innego tytułu, aniżeli dotychczas miał przyznane. Tym samym naruszony został przepis §2 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawiania i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. Nr 116 poz. 745), jak również przepisy art. 7, 77§ 1 oraz 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którymi na organach administracji ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2001 r. nr [...]. Przeprowadzając ponownie postępowanie weryfikacyjne organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe, merytorycznie rozpatrzyć wniosek oraz argumenty przedstawione przez skarżącego i dać temu wyraz w uzasadnieniu przyszłej swojej decyzji. Przepisu art. 152 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy tym nie zastosowano, mając na uwadze treść przepisu art. 26 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ P.Miładowski