II SA/Po 447/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus del.sędzia WSA Joanna Wierchowicz ( spr ) Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005 r sprawy ze skargi K.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...[ nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...], 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w P. na rzecz skarżącego K.S. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ J.Wierchowicz /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w G. odmówił K.K. udzielenia pomocy finansowej na cele mieszkaniowe uzasadniając odmowę faktem, iż pomoc tę otrzymał w 1999r. decyzją Komendanta Wojewódzkiego PSP w P. z dnia [...]. W związku z tym, że nie wywiązał się z warunków na jakich pomoc została udzielona tj. nie przekazał w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia wypłaty zajmowanego lokalu mieszkalnego do dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej straży Pożarnej, zmuszony był dokonać zwrotu otrzymanej pomocy finansowej. Jako podstawę prawną Komendant Powiatowy w G. wskazał § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z dnia 3 lutego 1998r.). Od powyższej decyzji K.S. odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w P, który decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego powołując tę samą co organ I instancji podstawę prawną i argumenty , a nadto podniósł, że pomoc finansowa na cele mieszkaniowe nie może być utożsamiana z kredytem o zerowej stopie oprocentowania. K.S. zaskarżył tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu podnosząc w skardze, iż uzyskaną wcześniej pomoc finansową zwrócił, ponieważ nie zdołał ukończyć budowy i opuścić lokalu mieszkalnego. Ponadto wywodził, że § 2 rozporządzenia MSW i A z dnia 10 stycznia 1998r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu ...( Dz. U. z dnia 3 lutego 1998r.) dotyczy w istocie wypłaty jej w całości, a nie zaliczkowo. Popierając skargę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Skarżący oświadczył, że fakt wcześniejszego otrzymania pomocy finansowej oraz konieczności jej zwrotu, naraził go na realne straty, ponieważ od otrzymanej kwoty 14 900,00 zł musiał uiścić należny podatek dochodowy od osób fizycznych, a ponadto kwota ta spowodowała wzrost dochodu przypadającego na członka rodziny w związku z czym wstrzymano mu wypłatę zasiłku rodzinnego na dwójkę dzieci przez okres jednego roku. A zatem nie była to, jego zdaniem, "bezprocentowa pożyczka". W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, które zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił, że zwrot "przyznaje się jednorazowo" zawarty w rozporządzeniu oznacza, ze przepisy dopuszczają wydanie prawomocnej decyzji w tym przedmiocie, w stosunku do danego funkcjonariusza, tylko jeden raz. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z dnia 3 lutego 1998r.) stanowi, że pomoc finansową na uzyskanie lokalu lub domu dla strażaków przyznaje się strażakowi w służbie stałej jednorazowo. Wobec braku jakichkolwiek wyjaśnień co należy rozumieć przez "jednorazowo", znaczenie tego unormowania należy, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, oceniać w kontekście przepisów prawnych regulujących daną kwestię. Rozporządzenie, o którym mowa, wydane zostało z upoważnienia art. 80 ustęp 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 z póź. zm.). W myśl tego przepisu "Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym dla spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia wysokość pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, szczegółowe zasady jej przyznawania oraz przypadki w jakich następuje jej zwrot". Analiza przepisów przepisów rozdziału ósmego (art. 74-84) ustawy o PSP normującego kwestię mieszkań dla strażaków, zarówno w warstwie materialnoprawnej jak i językowej nakazuje odmienną interpretację paragrafu 2 rozporządzenia aniżeli dokonana przez organy orzekające w obu instancjach. I tak ustęp 2 art. 82 stanowi: "Strażakowi, który skorzystał z pomocy finansowej, o której mowa w art. 80 , może być przydzielony lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, jeżeli zwolni zajmowany lokalu mieszkalny lub dom oraz zwróci pomoc finansową na zasadach określonych w ust. 1". Jeżeli ustawa dopuszcza możliwość uzyskania przez strażaka ponownego przydziału lokalu pod warunkiem zwrotu dotychczasowego oraz zwrotu uzyskanej pomocy to, "a contrario" należy przyjąć, że jeżeli Skarżący zwolnił zajmowane mieszkanie i zwrócił przyznaną pomoc finansową to może ubiegać się o jej przyznanie ponownie, gdyż nadal faktycznie nie skorzystał z pomocy finansowej. Zajęcie innego stanowiska nie dałoby się pogodzić z zasadą sprawiedliwego dostępu do pomocy finansowej -jeden mimo skorzystania z pomocy może ponownie uzyskać mieszkanie w drodze decyzji administracyjnej, drugi - nie tylko nie skorzystał z tej pomocy, a jeszcze dodatkowo poniósł uszczerbek majątkowy mimo, że zwolnił mieszkanie i zwrócił pomoc. Znamienne jest przy tym, że przepisy ustawy konsekwentnie, w przeciwieństwie do rozporządzenia MSW iA , posługują się sformułowaniem o "skorzystaniu z pomocy" , a nie o "przyznaniu pomocy". (por. art. 81 pkt 1, art. 82 ust. 2). To wskazuje, że ustawodawcy zależało na realnej pomocy finansowej strażakom w uzyskaniu mieszkania. Zastosowanie wyłącznie wykładni gramatycznej, jak to uczyniono przy wydawaniu orzeczeń w niniejszej sprawie prowadzi do mechanicznego stosowania zasady jednorazowości w przyznawaniu pomocy bez względu na sytuację majątkową, rodzinną i losową osoby uprawnionej. Tak wąska interpretacja przepisu, dokonana w oderwaniu od celu jakiemu instytucja pomocy finansowej ma służyć i od faktu realnego jej wykorzystania, prowadziłoby do absurdalnej sytuacji, w której nawet siła wyższa uniemożliwiająca wykorzystanie przyznanej już pomocy finansowej w umówionym celu, nie dawałaby możliwości ponownego ubiegania się o nią. Do tego wystarczyłaby przewlekła choroba, utrata pracy przez członka rodziny itp. Jest przy tym oczywiste, że interpretacji tej nie należy nadużywać, by nie doprowadzić do skrajnie odmiennego wniosku wskutek czego pomoc jednorazowa przekształci się w wielokrotną. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w każdym wątpliwym przypadku tylko od starannego i dokładnego wyjaśnienia sytuacji osoby ubiegającej się o pomoc oraz wnikliwego sprawdzenia okoliczności, które spowodowały niewykorzystanie i zwrot otrzymanego wcześniej świadczenia powinny decydować o tym, czy uznamy , że mamy do czynienia z jednorazowym otrzymaniem świadczenia czy też z próbą wykorzystywania środków przyznanej pomocy finansowej w innym celu, jak choćby traktowanie ich jako nieoprocentowanego kredytu. W toku postępowania administracyjnego przed obu instancjami nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego z naruszeniem art. 7 i 77 Kpa. Akta sprawy przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu nie pozwalają na ustalenie co spowodowało niewywiązanie się przez Skarżącego z zawartej umowy koncentrując się na literalnym brzmieniu przepisu i dając tym samym prymat wykładni gramatycznej przepisu nad innymi jej rodzajami. Nie wynika z nich czy Skarżący rzeczywiście budował dom, jaki był stan zaawansowania, czy wypłacona mu kwota mogła na danym etapie faktycznie przyczynić się do zakończenia budowy i pozwolić na zwolnienie zajmowanego mieszkania , a tym samym wywiązanie się z umowy, czy w końcu nie przeliczył się z własnymi możliwościami finansowymi i zmuszony był zwrócić pomoc. To, że ją zwrócił jest bezsporne. Okoliczności te uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli wydanych w toku instancji orzeczeń i poprawności interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z tego też powodu należało, na podstawie art. 145 §1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153,poz. 1271 z późn. zm.) uchylić decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w P jak też poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w G. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy usunąć wadliwości postępowania wyjaśniającego co pozwoli na prawidłowe ustalenie czy Skarżący skorzystał z pomocy jak również na prawidłową interpretację przepisów regulujących przyznawanie pomocy finansowej strażakom. /-/ J.Wierchowicz /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus jfs