II SA/Po 449/07

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz - Dwornicka Skarżąca B.J. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w części, argumentując że jest emerytką. Wnioskodawczyni oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi z małoletnim wnukiem. W części wniosku o prawo pomocy dotyczącej posiadanego majątku skarżąca wskazała, że jest właścicielką domu o powierzchni [...] m² oraz współwłaścicielką budynku użytkowego przeznaczonego na działalność gospodarczą o powierzchni [...] m², znajdujących się w [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje się wraz z wnukiem z dochodu w wysokości 1[...] zł brutto miesięcznie, na który składa się emerytura w wysokości około [...] zł oraz czynsz z wynajmu w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że zakupiła 3 tony węgla oraz 1,5 tony koksu na zimę. Spłaca także kredyt hipoteczny. Podała, że nie ma żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Skarżąca wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów źródłowych oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Na utrzymanie wnuka skarżącej łoży jego ojciec płacąc 150 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że ma zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego na kwotę 20.000 zł. Powtórzyła swoje oświadczenie dotyczące posiadanego stanu majątkowego, dodając, że koszty bieżącego utrzymania nieruchomości ponoszą córki wnioskodawczyni. Z przedłożonej kserokopii wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, że uzyskuje ona dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł netto. Ujemne saldo na koniec października 2007r. wynosiło -490,86 zł. Wnioskodawczyni korzysta z kredytu w rachunku do kwoty 500 zł. Skarżąca przedłożyła kserokopię dowodu wpłaty należności za energię na kwotę 39,02 zł, kserokopię dowodu wpłaty raty podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...], kserokopię dowodu wpłaty kwoty 470 zł za węgiel, kserokopię wpłaty kwoty 90 zł z tytułu należności podatkowych, kserokopię faktury za gaz na kwotę 95,69 zł. Z kserokopii zeznania podatkowego PIT-28 wynika, że z tytułu najmu wnioskodawczyni uzyskała w 2006r. dochód w wysokości [...] zł brutto, z kserokopii zeznania PIT-40 wynika, że w 2006r. uzyskała dochód w wysokości [...]zł. W dniu 2 października 2007r. wnioskodawczyni uiściła kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w części następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania. Oznacza to, że na wnioskodawczyni spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że jej sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia najmniejszych nawet kosztów tego postępowania bez uszczerbku w niezbędnych kosztach swojego bieżącego utrzymania. Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej, czy niskich dochodach skarżącej. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania powoduje obciążenie tymi należnościami Skarbu Państwa, więc innych podatników. Nie można, więc stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowanych dostęp ten nie tyle utrudnia, co wręcz uniemożliwia (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Prawo pomocy powinno być zatem udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżąca natomiast uzyskuje stałe miesięczne dochody w łącznej kwocie [...] zł netto miesięcznie (świadczenie z tytułu emerytury, czynsz za wynajem lokalu użytkowego, alimenty na wnuka). W swoim oświadczeniu podała, że koszty utrzymania domu oraz lokalu użytkowego ponoszą córki (spadkobierczynie), zatem wnioskodawczyni ponosi tylko koszty swojego bieżącego utrzymania. Ponadto, wnioskodawczyni nie wskazała wysokości wydatków jakie ponosi na swoje utrzymanie, nie podała także, czy uiszcza jakieś nadzwyczajne wydatki z tego tytułu, zatem koszty utrzymania zaliczyć należy do przeciętnych. Wnioskodawczyni nie wyszczególniła również kosztów utrzymania wnuka. Jakkolwiek, wydatki te w pierwszej kolejności winni ponosić rodzice dziecka. Ojciec dziecka łoży 150 zł miesięcznie, pozostałe koszty obciążają więc jego matkę. Wnioskodawczyni nie poddała, by matka dziecka nie miała możliwości partycypowania w kosztach utrzymania dziecka, tym bardzie gdy wskazała, że córka ponosi koszty utrzymania nieruchomości. Wnioskodawczyni oświadczyła, że zaciągnęła kredyt hipoteczny, ale nie sprecyzowała, czy go spłaca i w jakiej wysokości. Z drugiej strony, nie wskazała, że ma jakieś zaległości płatnicze, przyjąć więc należy, że w całości pokrywa swoje zobowiązania. Przyznanie przez bank kredytu hipotecznego oznacza również, że wnioskodawczyni musi posiadać zdolność kredytową gwarantująca jego spłatę. Sam fakt zaciągnięcia kredytu nie może przesądzać o prawie do zwolnienia od kosztów sądowych. Skutki indywidualnych decyzji finansowych skarżącej nie mogą bowiem być przerzucane na inne podmioty, a zwłaszcza na Skarb Państwa. Podkreślić należy, że posiadanie majątku nieruchomego w zasadzie wyłącza możliwość skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Majątek ten bowiem stanowi źródło dodatkowego dochodu, np. z tytułu czynszu za wynajem, tak jak w niniejszej sprawie. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodach i majątku nie wynika by wnioskodawczyni nie miała dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych chociażby w części. Przekonuje w tym względzie i ta okoliczność, że skarżąca uiściła już wpis sądowy w kwocie 500 zł. W tym stanie rzeczy oraz biorąc pod uwagę wysokość przewidywanych kosztów sądowych na dalszym etapie postępowania, wnioskodawczyni nie wykazała, że nie ma możliwości ich uiszczenia chociażby w części bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach. Wniosek o prawo pomocy należało oddalić na podstawie art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przypomnieć także należy, że wnioskodawczyni może ubiegać się o prawo pomocy w każdym czasie, również w przyszłości aż do prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, gdy tylko wykaże, że posiadany stan majątkowy i finansowy oraz osiągane przez nią dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów tego postępowania chociażby w części. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz - Dwornicka