II SA/Po 449/15

WyrokWSA w Poznaniu2015-08-12

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Edyta Podrazik, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sędzia wojskowy, który zrzekł się stanowiska i został zwolniony ze służby wojskowej przed wejściem w życie przepisów o uposażeniu sędziów w stanie spoczynku, nabywa prawo do takiego uposażenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie nabył prawa do uposażenia sędziego w stanie spoczynku, ponieważ zrzekł się stanowiska sędziego i został zwolniony ze służby wojskowej przed wejściem w życie przepisów przyznających takie uprawnienia. Kluczowy był status skarżącego jako sędziego w momencie przechodzenia na emeryturę, a nie okres pełnienia służby w przeszłości. Sąd podkreślił, że zrzeczenie się stanowiska i zwolnienie ze służby nastąpiło na wniosek skarżącego, co wykluczało możliwość automatycznego nabycia statusu sędziego w stanie spoczynku na podstawie późniejszych regulacji.
Stan faktyczny
Skarżący, B. K., były sędzia wojskowy, złożył wniosek o ustalenie uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełniał wymogów prawnych, ponieważ zrzekł się stanowiska sędziego i został zwolniony ze służby wojskowej przed wejściem w życie przepisów przyznających prawo do takiego uposażenia. Skarżący wniósł skargę do sądu, kwestionując decyzje organów oraz ich właściwość. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie uposażenia oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2015 r. sygn. akt [...] Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego [w W.], działając na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz art. 36a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. z 2012 r., poz. 637 [oznaczanie błędne - powinno być: poz. 952], z późn. zm.), odmówił [...] ([...]) B. K. (dalej również: "wnioskodawca", "zainteresowany" lub "skarżący") ustalenia uposażenia sędziego wojskowego sądu okręgowego w stanie spoczynku, uznając, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do przedmiotowego uposażenia. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2015 r. (sygn. akt [...]) Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu, po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Przedmiotowe decyzje zostały wydane w wyniku rozpatrzenia wniosku [...] B. K. z dnia 6 listopada 2014 r. o "ustalenie [...] [prawa do] uposażenia sędziego wojskowego sądu okręgowego w stanie spoczynku". Jako podstawę swojego żądania zainteresowany powołał art. 36a § 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. nr 17, poz. 753) i art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 i w zw. z art. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 13 października 1997 r.), która po kolejnych nowelizacjach nadal obowiązuje, regulując status prawny sędziów przechodzących na emeryturę przed dniem 17 października 1997 r., tj. przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Wnioskodawca podniósł, że prawo do ustalenia świadczenia w postaci uposażenia sędziego w stanie spoczynku przysługuje mu nie tylko z tego powodu, że nabył prawo do emerytury, ale także dlatego, że przejście na emeryturę "było związane immanentnie z likwidacją Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r.". W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w latach 1985-1996 zajmował stanowisko sędziego sądu wojskowego w byłym Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W. i z uwagi na likwidację sądu złożył na ręce Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o odwołanie ze stanowiska sędziego sądu wojskowego, które nastąpiło z dniem [...] lipca 1996 r. Wniosek ten został przekazany przez Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu do rozpatrzenia Prezesowi Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. (z argumentacją, że w chwili zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wnioskodawca pełnił ją na stanowisku sędziego w byłym Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W.), który to Sąd jest według stanowiska organu II instancji następcą prawnym zniesionego z dniem 30 czerwca 1996 r. Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. Z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że urodzony w dniu [...] 1950 r. [...] B. K. odbywał w okresie od 20 października 1982 r. do 24 kwietnia 1985 r. staż asesorski w Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W. oraz w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w Z.[...]. Uchwałą Rady Państwa nr [...] z dnia [...] 1985 r. został powołany na stanowisko sędziego sądu wojskowego, które zajmował w Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W. Zniesienie Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. nastąpiło z dniem 30 czerwca 1996 r. W to miejsce został z dniem 1 lipca 1996 r. utworzony Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. W dniu 18 czerwca 1996 r. w piśmie do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (dalej również: Prezydent RP) zwrócił się o odwołanie ze stanowiska sędziego wojskowego, tj. zrzekł się stanowiska sędziego wojskowego, a jednocześnie skierował do Ministra Obrony Narodowej w dniu 19 czerwca 1996 r. pismo o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 1996 r. nr [...] wnioskodawca został odwołany ze stanowiska sędziego sądu wojskowego. Natomiast Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r. zwolnił zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 1996 r. Do dnia zwolnienia ze służby skarżący pełnił czynności w Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W. Od dnia 1 października 1996 r. wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne z Wojskowego Biura Emerytalnego w W. (znak sprawy [...]). W skierowanym do Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu odwołaniu od decyzji organu I instancji zainteresowany, zarzucił brak prawidłowych ustaleń faktycznych odnoszących się do okoliczności przejścia na emeryturę w związku z likwidacją Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. oraz nieprawidłową analizę treści obowiązujących wówczas przepisów prawnych. Ponadto wniósł o zmianę tej decyzji i ustalenie uposażenia sędziego wojskowego sądu okręgowego w stanie spoczynku - od dnia 1 stycznia 2015 r. Zakwestionował również właściwość organu I instancji, tj. Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w W., twierdząc, że posiada status sędziego wojskowego sądu okręgowego, wobec czego właściwym organem w pierwszej instancji jest Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 marca 2015 r. stwierdził, że wnioskodawca był sędzią Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W., zaś zniesienie Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. nastąpiło z dniem 30 czerwca 1996 r. - na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie utworzenia i zniesienia sądów wojskowych oraz określenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 1996 r. nr 23, poz. 106). Dalej wyjaśnił, że z dniem 1 lipca 1996 r., na podstawie przywołanego rozporządzenia, utworzono Wojskowy Sąd Garnizonowy w W., który jest następcą prawnym zniesionego Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. Organ stwierdził również, że wnioskodawca nie jest sędzią wojskowego sądu okręgowego, ponieważ zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Państwa z dnia [...] 1985 r. został powołany na stanowisko sędziego sądu wojskowego, a również postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 1996 r. został odwołany ze stanowiska sędziego sądu wojskowego, natomiast zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z dniem tj. 30 września 1996 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, uchylonymi z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. nr 117, poz. 753) - tj. art. 12 § 3 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. nr 23, poz. 166, z późn. zm.) szef sądu wojskowego kierował działalnością sądu oraz był przełożonym sędziów i pozostałego składu osobowego sądu; natomiast zgodnie z art. 36a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. z 2012 r., poz. 952, z późn. zm.) uposażenie sędziów sądów wojskowych w stanie spoczynku ustala prezes wojskowego sądu garnizonowego - w stosunku do sędziów tego sądu. Ponadto podniósł, że wnioskodawca sam stwierdził w odwołaniu, iż w 1996 r. kandydował na stanowisko sędziego w Wojskowym Sądzie Okręgowym w Poznaniu, ale nie uzyskał poparcia Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych, a nie wyraził zgody na wyznaczenie go na stanowisko sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w W.; w następstwie tych okoliczności w dniu 18 czerwca 1996 r. zwrócił się do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o odwołanie ze stanowiska sędziego wojskowego oraz w dniu 19 czerwca 1996 r. złożył wniosek do Ministra Obrony Narodowej o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Organ II instancji stwierdził również, że w okresie zrzeczenia się przez wnioskodawcę stanowiska sędziego sądu wojskowego oraz przejścia na emeryturę, wojskową pragmatykę stosunku służbowego sędziów sądów wojskowych regulowała ustawa z dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych i w myśl obowiązujących wówczas przepisów - do dnia 31 grudnia 1997 r. sędziom sądów wojskowych nie przysługiwało uprawnienie do uposażenia sędziego w stanie spoczynku, gdyż dopiero ustawą z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 124, poz. 782, z późn. zm.) sędziowie sądów powszechnych oraz sądów wojskowych uzyskali od dnia 17 października 1997 r. prawo do stanu spoczynku, a od dnia 1 stycznia 1998 r. prawo do uposażenia w stanie spoczynku, co wynika z art. 1, art. 6, art. 7 oraz art. 8 pkt 1 ustawy zmieniającej. Dalej organ wyjaśnił, że prawo do uposażenia w stanie spoczynku uzyskali też sędziowie sądów wojskowych, którzy uzyskali prawo do emerytury lub renty przed dniem wejścia w życie tej ustawy, jeżeli prawo to nabyli zajmując stanowisko sędziego lub prokuratora. W tym zakresie organ odwołał się do treści art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r., stwierdzając, że zgodnie z tymi przepisami uprawnienia do uposażenia należnemu sędziemu w stanie spoczynku nabyli tylko tacy sędziowie sądów wojskowych, którzy w chwili przejścia na emeryturę lub rentę przed dniem 1 stycznia 1998 r. byli sędziami wojskowymi i zajmując urząd sędziego spełniali dodatkowe kryteria dotyczące wieku lub niezdolności do służby wojskowej. Wskazując na to, że [...] B. K. wcześniej - w dniu 18 czerwca 1996 r. zrzekł się [stanowiska] sędziego, organ uznał, iż z tej przyczyny zainteresowany nie podlega przywołanej regulacji. Organ podkreślił również, że wiek uprawniający do nabycia sianu spoczynku zainteresowany osiągnął dopiero w dniu [...] 2010 r. Ponadto stwierdził także, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sadów powszechnych (Dz.U. z 2001 r. nr 98, poz. 1070), tj. od dnia 1 października 2001 r., sędziowie sądów wojskowych utrzymali prawo do stanu spoczynku oraz do uposażenia należnego sędziom w stanie spoczynku - zgodnie z art. 190 tej ustawy, nowelizującym ustawę z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych. Odwołał się do treści art. 200 § 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sadów powszechnych i stwierdził, że wnioskodawca także nie spełniał wymogów wskazanych w przywołanych przepisach pozwalających na uznanie go za sędziego w stanie spoczynku (wymóg nabycia przed dniem 1 stycznia 1998 r. prawa do emerytury lub renty, zajmując stanowisko sędziego), bowiem poza służbą pozostaje od dnia 30 września 1996 r., a nie zajmował już wówczas stanowiska sędziego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na decyzję Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu zainteresowany zarzucił skarżonej decyzji naruszenie obowiązujących przepisów prawa materialnego, a przez to naruszenie słusznego interesu prawnego skarżącego. W uzasadnieniu stwierdził, że od dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw - tj. od dnia 17 października 1997 r. nabył ex lege status sędziego w stanie spoczynku, zaś od dnia 1 stycznia 1998 r. prawo do uposażenia sędziego w stanie spoczynku. Co do ustania stosunku służbowego na stanowisku sędziego wojskowego stwierdził, że w zasadzie stan faktyczny nie jest sporny, jednak jego zrzeczenie się stanowiska sędziego Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. nastąpiło w określonych okolicznościach faktyczno-prawnych, które opisał w odwołaniu, a które nie zostały poddane analizie przez skarżony organ; w szczególności organ nie wykazał, że w okresie do 1 stycznia do 18 czerwca 1998 r. wnioskodawca nie był sędzią wojskowego sądu okręgowego, a w tym czasie faktycznie orzekał w Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W. Wskazując na brak przepisów przejściowych, które określałyby status sędziów likwidowanych sądów okręgowych, podniósł, że sędziowie wojskowi likwidowanych wówczas sądów wojskowych pozostawali w zawieszeniu co do swojego statusu, nadal jednak orzekając w tych sądach i zakładając, że zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z 1972 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych są sędziami wojskowych sądów okręgowych. Ponadto, podobnie jak w odwołaniu, zakwestionował właściwość organu orzekającego w pierwszej instancji, tj. Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w W., twierdząc, że posiada status sędziego wojskowego sądu okręgowego. Przy tak sformułowanych zarzutach domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy Prezesowi Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że przepisy regulujące zasady przeniesienia sędziego w stan spoczynku nie mają zastosowania do skarżącego, który w dniu 18 czerwca 1996 r. zrzekł się stanowiska sędziego i przeszedł na emeryturę wojskową, a ponadto wiek uprawniający do nabycia stanu spoczynku osiągnął dopiero w dniu [...] 2010 r., wobec czego organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że od dnia 17 października 1997 r. nabył ex lege status sędziego w stanie spoczynku, natomiast od [...] stycznia 1998 r. prawo do uposażenia sędziego w stanie spoczynku. Ponadto ponownie przestawił pogląd, że w sprawie orzekały w obydwu instancjach właściwe organy. W tym zakresie wyjaśnił, że Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu został utworzony z dniem 1 lipca 1996 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie utworzenia i zniesienia sądów wojskowych oraz określenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 23, poz. 106) i nie może odpowiadać za sposób przeprowadzonych wówczas zmian reorganizacyjnych sądownictwa wojskowego, jakie miały miejsce w 1996 r., natomiast z dniem 1 lipca 1996 r. na podstawie przywołanego rozporządzenia utworzono Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. Nie zgodził się ze skarżącym, że Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. nie jest następcą prawnym byłego Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W., ponieważ zgodnie z § 2 Zarządzenia Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego nr 8 z dnia 11 maja 1996 r. w sprawie reorganizacji sądownictwa wojskowego - Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. przyjął wszystkie niezałatwione sprawy sądowe, prośby i podania, repertoria i księgi sądowe, wykazy i inne dokumenty związane z funkcjonowaniem Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. Ponadto podkreślił, że Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 4 § 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych poruczył Prezesowi Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, zgodnie z zarządzeniem nr 84/MON z dnia 12 października 1990 r. (Dz.Roz. MON z 1990 r., poz. 92), sprawowanie funkcji naczelnego nadzoru nad sądami wojskowymi w zakresie organizacji i służby wojskowej. Na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Ustalony przez organy stan faktyczny co do osoby skarżącego i jego statusu nie budzi wątpliwości tutejszego Sądu. Skarżący w dniu 14 czerwca 2010 r. ukończył 60 lat i posiada uprawnienia emerytalno-wojskowe nabyte z tytułu pełnionej zawodowej służby wojskowej. W służbie wojskowej pozostawał od 29 września 1967 r. do 30 września 1996 r., przy czym w okresie od 20 października 1982 r. do 24 kwietnia 1985 r. staż asesorski w Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W. oraz w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w Z.[...], następnie uchwałą Rady Państwa nr [...] z dnia [...] 1985 r. został powołany na stanowisko sędziego sądu wojskowego, które zajmował w Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W., którego zniesienie nastąpiło z dniem 30 czerwca 1996 r., a w to miejsce został utworzony z dniem 1 lipca 1996 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. W dniu 18 czerwca 1996 r. skarżący zrzekł się stanowiska sędziwego wojskowego i jednocześnie skierował do Ministra Obrony Narodowej w dniu 19 czerwca 1996 r. pismo o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Następnie postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] lipca 1996 r. został odwołany ze stanowiska sędziego sądu wojskowego, natomiast Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 1996 r. Do dnia zwolnienia ze służby skarżący pełnił czynności w Sądzie [...] Okręgu Wojskowego w W., zaś od dnia 1 października 1996 r. wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne z Wojskowego Biura Emerytalnego w W. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii podnoszonej przez skarżącego niewłaściwości organów orzekających w niniejszej sprawie, jako zarzutu idącego najdalej, gdyż dotyczącego nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Takie twierdzenie strony opiera się na założeniu, że w chwili likwidacji z dniem 30 września 1996 r. Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. był on sędzią wojskowego sądu okręgowego, a powstały z dniem 1 lipca 1996 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. nie jest następcą prawnym Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W., wobec czego Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. nie był właściwy do rozstrzygnięcia jego sprawy, którą w pierwszej instancji powinien rozpatrzyć Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu. Po pierwsze, skarżony organ wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę kwestię reorganizacji sądownictwa wojskowego w 1996 r. Z przywołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie utworzenia i zniesienia sądów wojskowych oraz określenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 23, poz. 106), wydanego na podstawie art. 6 § 2 i 3 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. nr 23, poz. 166 z późn. zm.), wynika jednoznacznie, że z dniem 30 czerwca 1996 r. zniesiony został Sąd [...] Okręgu Wojskowego w W. (§ 2 ust. 1 pkt 3) i zarazem z dniem 1 lipca 1996 r. utworzony został Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. - dla województw jeleniogórskiego, kaliskiego, legnickiego, opolskiego, sieradzkiego, wałbrzyskiego i wrocławskiego (§ 1 ust. 2 pkt 9). Ponadto z tym samym dniem utworzony został Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu - dla województw objętych właściwością wojskowych sądów garnizonowych w Bydgoszczy, Gdyni, Poznaniu, Szczecinie i Wrocławiu (§ 1 ust. 1 pkt 1). Po drugie, jak wynika z niekwestionowanych wyjaśnień skarżonego organu, Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 4 § 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych poruczył Prezesowi Izby Wojskowej Sądu Najwyższego, zgodnie z zarządzeniem nr 84/MON z dnia 12 października 1990 r. (Dz.Roz. MON z 1990 r., poz. 92), sprawowanie funkcji naczelnego nadzoru nad sądami wojskowymi w zakresie organizacji i służby wojskowej. Natomiast z § 2 ust. 1 zarządzenia Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego nr 8 z dnia 11 maja 1996 r. w sprawie reorganizacji sądownictwa wojskowego wynika, że Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. przyjął wszystkie niezałatwione sprawy sądowe, prośby i podania, repertoria i księgi sądowe, wykazy i inne dokumenty związane z funkcjonowaniem Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. Wobec powyższego tutejszy Sąd w pełni podziela stanowisko skarżonego organu, że Wojskowy Sąd Garnizonowy w W. jest następcą prawnym byłego Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. Trzeba również podkreślić, że jak wynika z akt personalnych skarżącego - do dnia zwolnienia ze służby wojskowej z dniem 30 września 1996 r. czynności służbowe względem skarżącego – m.in. na płaszczyźnie uregulowanej przepisami ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1992 r. nr 8, poz. 31, z późn. zm.) – wykonywał względem niego Szef Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. Dla przykładu warto wskazać, że to właśnie ten przełożony wydał rozkaz dzienny nr [...] z dnia [...] września 1996 r. o ubyciu ewidencyjnym skarżącego oraz przyznaniu dodatku specjalnego za wrzesień 1996 r. oraz ustalił wysługę lat i inne dane niezbędne dla zestawienia należności pieniężnych żołnierza zwalnianego z zawodowej służby wojskowej na dzień 30 września 1996 r., opis przebiegu służby z dnia 24 września 1996 r., jak i opinię specjalną z dnia 30 września 1996 r. Z kolei czynności dotyczące zaopatrzenia emerytalnego skarżącego wykonywał Szef Służby Finansowej Komendy Garnizonu[...]. Te okoliczności, jak i przyznany przez skarżącego fakt bezskutecznego ubiegania się o stanowisko sędziego Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu, wskazują na to, że nie był on w dniu zwolnienia ze służby wojskowej sędzią wojskowego sądu okręgowego, a kwestie dotyczące jego żądania, tj. ustalenia uposażenia sędziego wojskowego sądu okręgowego w stanie spoczynku, zasadnie rozpatrywał w pierwszej instancji Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego w W., nie zaś Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu. Do takich wniosków prowadzi analiza treści i funkcjonalna wykładnia przepisu art. 36a § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. z 2012 r., poz. 952, z późn. zm.). Wobec tego Sąd zgłoszony zarzut uznał za nietrafny. Przechodząc do meteorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdza, że w pełni podziela stanowisko organu II instancji co do tego, że w okresie zrzeczenia się przez skarżącego stanowiska sędziego sądu wojskowego, co miało miejsce w dniu dnia 18 czerwca 1996 r. oraz jego odwołania ze stanowiska przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] lipca 1996 r. oraz przejścia na emeryturę wojskową w dniu 1 października 1996 r. pragmatykę stosunku służbowego sędziów wojskowych regulowała ustawa dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. nr 23, poz. 166). W myśl ówcześnie obowiązujących przepisów do dnia 31 grudnia 1997 r. sędziom sądów wojskowych nie przysługiwało uprawnienie do uposażenia sędziego w stanie spoczynku, gdyż dopiero ustawą z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 124 poz. 782, z późn. zm. - dalej również: ustawa zmieniająca z dnia 28 sierpnia 1997 r.) sędziowie sądów powszechnych oraz sądów wojskowych uzyskali od dnia 17 października 1997 r. prawo do stanu spoczynku, a od dnia 1 stycznia 1998 r. prawo do uposażenia w stanie spoczynku. Taki wniosek wynika z analizy treści przepisów art. 1, art. 6, art. 7 oraz art. 8 pkt 1 ustawy zmieniającej. Przewidziane w tej ustawie prawo do uposażenia w stanie spoczynku uzyskali też sędziowie sądów powszechnych oraz sądów wojskowych, którzy uzyskali prawo do emerytury lub renty przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli prawo to nabyli zajmując stanowisko sędziego lub prokuratora. W konsekwencji stwierdzić należy, że w myśl art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, uprawnienia do uposażenia należnego sędziemu w stanie spoczynku nabyli tylko tacy sędziowie wojskowi, którzy w chwili przejścia na emeryturę lub rentę przed dniem 1 stycznia 1998 r., byli sędziami wojskowymi i zajmując urząd sędziego: - uzyskali wiek przewidziany ustawą do uzyskania przysługującego im na podstawie art. 180 Konstytucji prawa do stanu spoczynku, tj. ówcześnie: wiek 55 lub 58 (60) lat, który był przesłanką do obligatoryjnego zwolnienia sędziego wojskowego - żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej z powodu osiągnięcia wymaganego wieku na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, lub - z powodu choroby lub utraty sił uznani zostali orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej za niezdolnych do zawodowej służby wojskowej. W sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżący przed dniem 1 stycznia 1998 r., tj. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 28 sierpnia 1997 r., zrzekł się w dniu 18 czerwca 1996 r. stanowiska sędziego i został odwołany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ze stanowiska sędziego wojskowego, co miało miejsce z dniem [...] lipca 1996 r., wobec czego w dniu przejścia na emeryturę nie był już sędzią wojskowym i nie zajmował urzędu sędziego. Wobec tego, w ocenie tutejszego Sądu, nie podlega przywołanej regulacji dotyczącej stanu spoczynku. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wiek uprawniający do nabycia stanu spoczynku skarżący osiągnął dopiero w dniu [...] 2010 r. (data urodzenia [...] 1950 r.), z kolei ustanie stosunku służbowego żołnierza zawodowego miało miejsce z dniem 30 września 1996 r. Również z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 98 poz. 1070), tj. od dnia 1 października 2001 r., sędziowie sądów wojskowych utrzymali prawo do stanu spoczynku oraz do uposażenia należnego sędziom w stanie spoczynku, zgodnie z art. 190 tej ustawy, nowelizującym ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych. Zgodnie z art. 200 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. sędziów, którzy przed dniem 1 stycznia 1998 r. przeszli na emerytury lub renty i nabyli prawo do uposażenia, uważa się za sędziów w stanie spoczynku w rozumieniu ustawy, chyba że utracili uprawnienie do tego uposażenia, a przepisy art. 100 § 2-8 ustawy mają zastosowanie do byłych sędziów, którzy nabyli prawo do emerytury lub renty przed dniem 1 stycznia 1998 r., jeżeli prawo to nabyli zajmując stanowisko sędziego (art. 200 § 3). Żadnego z tych wymogów skarżący nie spełniał, skoro, pozostając poza służbą od dnia 1 października 1996 r. i przechodząc na emeryturę, nie zajmował już stanowiska sędziego (zrzeczenie się stanowiska sędziego wojskowego nastąpiło 18 czerwca 1996 r., a zwolnienie ze stanowiska sędziego wojskowego miało miejsce w dniu [...] lipca 1996 r.). Zdaniem Sądu brak jest w powołanych ustawach takich przepisów, które pozwoliłyby na stosowanie ich do sytuacji skarżącego z uwzględnieniem takiego okresu, w którym zajmował jeszcze stanowisko sędziego wojskowego, skoro istotny był jego status jako sędziego w momencie przechodzenia na emeryturę. Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej przyczyn zrzeczenia się stanowiska sędziego i wystąpienia o zwolnienie ze służby wojskowej, należy stwierdzić, że podstawowym faktem doniosłym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że skarżący został na swój własny wniosek odwołany ze stanowiska sędziego postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] lipca 1996 r., jak również zwolniony decyzją Ministra Obrony Narodowej ze służby wojskowej z dniem 30 września 1996 r. Przypomnieć w tym miejscu należy, że art. 30 § 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych stanowił, że Prezydent na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa odwołuje sędziego, jeżeli zrzekł się swego stanowiska. Taki też charakter miał wniosek skarżącego z dnia 18 czerwca 1996 r. Z kolei art. 33 tej ustawy stanowił, że sędziego nie można zwolnić z zawodowej służby wojskowej przed odwołaniem go ze stanowiska sędziego lub przed utratą przez niego tego stanowiska. W ocenie Sądu ustalanie i rozważanie przyczyn, dla których wystąpił do właściwych organów z przedmiotowymi wnioskami, pozostaje obojętne dla oceny skutków prawnych zrzeczenia się stanowiska sędziego i zwolnienia ze służby wojskowej. Niezależnie bowiem od motywów, którymi kierował się skarżący występując o zwolnienie ze stanowiska sędziego wojskowego i zwolnienie ze służby wojskowej, faktem jest wcześniejsze, względem wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 28 sierpnia 1997 r., zrzeczenie się stanowiska i odwołanie skarżącego ze stanowiska sędziego wojskowego, a w konsekwencji nabycie uprawnień emerytalno-rentowych wyłącznie z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. W konsekwencji zarzut uczyniony organowi odwoławczemu, a dotyczący nierozważenia okoliczności zrzeczenia się stanowiska sędziego i wystąpienia o zwolnienie ze służby wojskowej nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Ponadto warto także zwrócić uwagę na to, że strona podejmując decyzję o zrzeczeniu się stanowiska sędziego i wystąpienia o zwolnienie ze służby wojskowej kierowała się względami osobistymi i ekonomicznymi, bowiem – jak wynika z jego pisma z dnia 29 grudnia 2014 r. (znak sprawy: [...]) skierowanego do Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. (k. 16 akt adm.) – skarżący miał świadomość, że pełniąc obowiązki sędziego wojskowego i pozostając w zawodowej służbie wojskowej po 30 czerwca 1996 r., tj. po dniu likwidacji Sądu [...] Okręgu Wojskowego w W. (skarżący w tym piśmie błędnie określał datę likwidacji sądu jako 30 września 1996 r.) i utworzeniu w jego miejsce Wojskowego Sądu Garnizonowego w W., stawał się sędzią tego ostatniego sądu, a zatem sądu niższego rzędu względem zlikwidowanego. Wobec tego, w obliczu obniżenia uposażenia i pogorszenia położenia w przedmiocie nabytego już prawa do emerytury w zakresie jej wysokości, skarżący uznał, że korzystniejszym dla niego rozwiązaniem będzie zrzeczenie się stanowiska sędziego, co też stanowiło przeszkodę do "automatycznego" objęcia po 30 czerwca 1996 r. niższego stanowiska sędziego w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w W. Stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej ustał z dniem 30 września 1996 r. W dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej skarżący nie zajmował już stanowiska sędziego wojskowego. Analiza akt osobowych pozwala przy tym na stwierdzenie, że decyzja o zrzeczeniu się stanowiska sędziego wojskowego była w pełni przemyślana w aspekcie uprawnień emerytalnych żołnierzy zawodowych. Z powyższego wynika, że strona miała pełną świadomość, iż przepisy reorganizujące strukturę sądownictwa wojskowego nie pozbawiły jej możliwości pełnienia urzędu sędziego wojskowego, a domniemane wymuszenie decyzji o zrzeczeniu się stanowiska sędziego wojskowego w istocie zależało od woli skarżącego i rozważenia skutków ekonomiczno-emerytalnych poszczególnych rozwiązań (pozostawania w służbie wojskowej po 30 czerwca 1996 r. i zajmowania stanowiska sędziego wojskowego lub też rezygnacji z jej pełnienia i przejścia z dniem 1 października 1996 r. na emeryturę wojskową). Trzeba również mieć na uwadze, że zrzekając się urzędu sędziego, skarżący uzyskał również możliwość wykonywania zawodu radcy prawnego, z której jednakże, jak sam wyjaśnił, nie skorzystał. Reasumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że w wyniku przeprowadzenia oceny przedmiotowej sprawy, nie dopatrzył się naruszenia - przez rozstrzygające sprawę organy wojskowe - przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Przepisy regulujące zasady przeniesienia sędziego w stan spoczynku nie mają zastosowania do skarżącego, który od dnia 17 października 1997 r. nie nabył ex lege statusu sędziego w stanie spoczynku, jak również nie nabył od dnia [...] 1998 r. prawa do uposażenia sędziego w stanie spoczynku. Decyzje załatwiające sprawę skarżącego zostały wydane na podstawie analizy akt osobowych skarżącego, zawierających materiał wystarczający dla oceny zasadności zgłoszonego wniosku. Organy prawidłowo nie uznały skarżącego – w zakresie odnoszącym się do stanu spoczynku sędziów sądów wojskowych – za beneficjenta regulacji przyjętych ustawą zmieniającą z dnia 28 sierpnia 1997 r. oraz art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji spełniają wymogi określone przepisem art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ II instancji, rozstrzygając sprawę, nie tylko rozpoznał ją merytorycznie w postępowaniu odwoławczym, ale i należycie odniósł się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło