II SA/Po 451/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2015 r. sprawy ze skargi P. H. i D. H. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku P. H. oraz D. H. reprezentowanych przez adw. M. D. - o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...]z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...], nakazującej inwestorowi P. H. dokonanie rozbiórki ogrodzenia nieruchomości przy ul. Z. w P., przy granicy z działkami nr [...] i [...], arkusz nr [...], obręb W., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie legalności robót budowlanych związanych z budową ogrodzenia na nieruchomości położonej w P. przy ul. Z., i w dniu [...] grudnia 2014 r. wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia nieruchomości wykonanego we frontowej części posesji jak i w jej lewej części (patrząc od frontu posesji) przy granicy z działkami nr [...] i [...], arkusz nr [...], obręb W. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 20 stycznia 2015 r. W dniu 21 stycznia 2015 r. w siedzibie organu wraz z odwołaniem został złożony wniosek P. H. oraz D. H. reprezentowanych przez adw. M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik P. i D. H. oświadczył, że skarżący nie dochował terminu do wniesienia odwołania bez swojej winy, albowiem w dniu kiedy przedmiotowa decyzja została odebrana Skarżący poświęcali cały swój czas osobie bliskiej, która uległa wypadkowi i przebywała w szpitalu. Przechodząc do rozważań prawnych Wojewódzki Inspektor Nadzoru wskazał, że terminy w postępowaniu administracyjnym (...) są terminami zawitymi (prekluzyjnymi). Ich niedotrzymanie (uchybienie powoduje pewne ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia określonego środka prawnego, np. odwołania .Zgodnie z art. 58 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony. zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu .W podaniu z dnia 20 stycznia 2015 r. wskazano, że D. H. przypomniała sobie o odebranej korespondencji w dniu 14 stycznia 2015 r., zatem stwierdzić należy, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony w dniu 21 stycznia 2015 r., należy uznać za zachowany, nadto równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało złożone odwołanie. Oznacza to, że z trzech przesłanek warunkujących przywrócenie terminu spełnione zostały dwie, a zbadania wymaga przesłanka uprawdopodobnienia braku winy. Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy". Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie sądowym między innymi wymienia się następujący przypadek uchybienia terminu, który nie spełnia warunku "braku winy", tj. "istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa, po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art, 58 § 1 K.p.a." Z podania z dnia 20 stycznia 2015 r. złożonego przez skarżących wynika, iż w dniu odebrania decyzji, 87- letni teść Skarżącego uległ wypadkowi samochodowemu, co spowodowało konieczność jego hospitalizacji "przez długi okres czasu, w aż dwóch szpitalach", a w związku z tym Skarżący wraz ze swoją żoną poświęcili cały swój czas na opiekę nad chorym. Dalej pełnomocnik Skarżących wyjaśnia, że Skarżący przypuszczają, że decyzję w sprawie odebrała D. H. i nie przekazała jej w dniu odbioru mężowi, o czym przypomniała sobie w dniu 14 stycznia 2015r. Tymczasem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonych decyzji wynika, że zarówno przesyłkę zaadresowaną do D. H. (zawierającą decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2014r.) jak i przesyłkę zaadresowaną do P. H. (zawierającą decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2014r.) odebrała nie D. H., lecz inny dorosły domownik, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Fakt ten powoduje, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenia jako niewiarygodne wspomnienia D. H. co do okoliczności odebrania przedmiotowej decyzji. Wobec powyższego, stosując w tej sprawie obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy – organ uznał, iż D. H. i P. H. nie dochowali należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw. Z tego względu organ uznał, że nie została spełniona konieczna przesłanka braku własnej winy. Reasumując w ocenie organu wobec niespełnienia przesłanki braku własnej winy, i wobec konieczności spełnienia łącznie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego należało odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dalej podano, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza potrzebę wydania odrębnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tegoż środka zaskarżenia (na podstawie art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego), skoro już samo rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego z przyczyn podawanych w jego uzasadnieniu wskazuje, że strona wniosła środek odwoławczy z uchybieniem terminu. Terminy ustawowe wyznaczone dla stron i uczestników postępowania, którym jest również termin do wniesienia odwołania, nie mogą być zmienione przez organ prowadzący postępowanie, ani skracane, ani przedłużane. Zachowanie terminu ustawowego jest warunkiem skuteczności czynności procesowej dokonanej przez stronę, jak np.: wniesienie odwołania. Skargę do sądu na powyższe postanowienie złożyli za pośrednictwem swojego fachowego pełnomocnika P. i D. H. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącym decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB), pomimo że doręczenie nie nastąpiło do ich rąk, zaś doręczenie do rąk osoby wskazanej na potwierdzeniu odbioru nie spełniało wymogów art. 43 k.p.a. albowiem na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, – art. 58 § 1 k.p.a. – polegającym na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wydanej decyzji pomimo uprawdopodobnienia braku winy skarżących w uchybieniu terminu (zakładając, że w ogóle doszło do doręczenia decyzji skarżącym oraz że doręczenie to było skuteczne w dniu wynikającym z treści potwierdzenia odbioru), – art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie skarżącym terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału zebranego w postępowaniu, – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym poprzez: 1. nieustalenie czy osoba podpisana na potwierdzeniu odbioru była dorosłym domownikiem skarżących oraz czy podjęła się oddania pisma adresatowi, 2. nieustalenie czy i w jakiej dacie osoba podpisana na potwierdzeniu odbioru przekazała decyzję PINB skarżącym, 3. nieustalenie czy skarżący w ogóle mogli odebrać pismo w terminie wynikającym z potwierdzenia odbioru (z uwagi na poważny wypadek członka rodziny). W konsekwencji pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) p.p.s.a., i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentacje. Uczestniczka postepowania reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła o oddalenie skargi wskazując na odmienne twierdzenia skarżących zawarte we wniosku o przywrócenie terminu w porównaniu z twierdzeniami skargi oraz na fakt, że korespondencje z organu adresowana do skarżących zawsze odbierała ta sama osoba i doręczenie było skuteczne w trybie art. 43 kpa., a skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w terminowym złożeniu odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta – jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Sąd stwierdza, że nie narusza ono prawa. Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2014 r. nakazującej rozbiórkę ogrodzenia. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest przywrócić termin jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez stronę uprawdopodobniony. Powszechnie przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r. (sygn. akt IV SA 1153/96, Lex 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W niniejszej sprawie doręczenie przesyłki nastąpiło w formie doręczenia zastępczego na podstawie art. 43 k.p.a., który stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności zaliczono m.in. także okoliczności związane z wadliwym doręczeniem przesyłki. Doręczenie zastępcze może nastąpić do rąk dorosłego domownika, jeżeli osoba ta podjęła się doręczenia pisma adresatowi. Nie ma racji skarżący twierdząc w skardze, że doręczenie decyzji PIB nie spełnia wymogów przepisu art. 43 kpa. Z dołączonych akt administracyjnych wynika niezbicie , że decyzja PIB doręczna była osobno dla P. H. i osobno dla D. H. na ten sam adres .Na karcie 44 i 43 akt administracyjnych znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru, z których wynika, że przesyłka została odebrana w dniu 22.12.2014 r. , a doręczyciel zakreślił rubrykę, że doręczenie nastąpiło " pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania przesyłki adresatowi " Tymczasem we wniosku o przywrócenie terminu wątek nie przekazania przesyłki przez odbierającego pełnoletniego domownika w ogóle nie został podniesiony, Wskazano jedynie na poważne perturbacje zdrowotne ojca skarżącej. Z porównania nazwisk osoby odbierającej przesyłkę "pełnoletniego domownika" i nazwiska ojca skarżącej widać niezbicie iż nie jest to ta sama osoba. Ponadto należy wskazać skarżącym ,że podnoszony we wniosku o przywrócenie terminu wątek, że decyzję odebrała skarżąca D. H. i decyzji nie przekazała mężowi bo była zajęta sprawami zdrowotnymi swojego ojca jest nieprawdziwy z tej racji, że dowody doręczenia przesyłki są jasne i nie budzą żadnych wątpliwości. Doręczyciel przesyłki w sposób precyzyjny wypełnił na odwrocie zwrotnego potwierdzenia odbioru iż doręczenie nastąpiło do rak pełnoletniego domownika. Jak przyjmuje się w orzecznictwie jeśli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się on doręczenia przesyłki adresatowi (tak samo wyrok NSA z 1.02.2011 r. II OSK 1098/10 LEX 786594). Również zarzut naruszenia przepisu art. 58 kpa jest nietrafny. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do regulacji prawnej art. 58 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o interesy swoje. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tymczasem skarżący nie wskazali żadnych istotnych okoliczności, które nie pozwoliłyby dochować przez nich terminu. W ocenie Sądu brak jakiegokolwiek związku pomiędzy chorobą ojca skarżącej a twierdzeniami skarżącej, że z tego powodu nie mogła dochować terminu. Przeciwnie w swoich twierdzeniach skarżąca jest niespójna, niekonsekwentna, wprowadza elementy, które pozostają w ewidentnej wzajemnej sprzeczności. Trafnie więc organ ocenił, że brak uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zarzut skarżących niedochowania ogólnych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jest niesłuszny ponieważ wszystkie istotne element stanu faktycznego zostały prawidłowo ustalone i rozważone w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczność niezawiadomienia przez WINB o treści art. 10 §1 kpa zgodnie z którym organ zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Argumenty zawarte w skardze są nie trafne, a zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie obowiązujących przepisów i w sposób wyczerpujący uzasadnione wobec czego Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.