II SA/Po 452/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant Ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P. H. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. (znak sprawy [...]), wskazując na art. 59 § 2 w związku z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej jako kpa) po rozpatrzeniu wniosku P. H., zastępowanego przez zawodowego pełnomocnika, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. (znak: [...]), nakazującej P. H. (dalej jako Inwestor, Skarżący) dokonanie rozbiórki ogrodzenia nieruchomości przy ul. [...] 140 w [...], wykonanego przy granicy z posesją przy ul. [...] 142 w [...] (działka [...]) - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu WWINB wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie legalności robót budowlanych związanych z budową ogrodzenia na nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] 140, i w dniu [...] grudnia 2014 r. wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm., dalej jako p.b.) decyzję, nakazującą rozbiórkę ogrodzenia nieruchomości, wykonanego przy granicy z posesją przy ul. [...] 142. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 20 stycznia 2015 r. W dniu 21 stycznia 2015 r. w siedzibie organu wraz z odwołaniem został złożony wniosek Inwestora, zastępowanego przez zawodowego pełnomocnika, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik oświadczył, że Skarżący nie dochował terminu do wniesienia odwołania bez swojej winy, albowiem w dniu kiedy przedmiotowa decyzja została odebrana Skarżący poświęcał cały swój czas osobie bliskiej, która uległa wypadkowi i przebywała w szpitalu. Przechodząc do rozważań prawnych WWINB wskazał, że terminy w postępowaniu administracyjnym są terminami zawitymi (prekluzyjnymi). Ich niedotrzymanie (uchybienie) powoduje pewne ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia określonego środka prawnego, np. odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. WWINB stwierdził, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu . We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że żona Inwestora, D. H. przypomniała sobie o odebranej korespondencji w dniu 14 stycznia 2015 r., zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożony w dniu 21 stycznia 2015 r., należy uznać za złożony w terminie. Nadto, równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - zostało złożone odwołanie. WWINB ocenił, że z trzech przesłanek warunkujących przywrócenie terminu spełnione zostały dwie, a zbadania wymaga przesłanka uprawdopodobnienia braku winy. WWINB wskazał, że oceniając brak winy w uchybieniu terminu organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że w dniu odebrania decyzji, 87- letni teść Skarżącego uległ wypadkowi samochodowemu, co spowodowało konieczność jego hospitalizacji "przez długi okres czasu, w aż dwóch szpitalach", a w związku z tym Skarżący wraz ze swoją żoną poświęcili cały swój czas na opiekę nad chorym. Dalej pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że Skarżący przypuszcza, że decyzję w sprawie odebrała żona i nie przekazała jej w dniu odbioru mężowi, o czym przypomniała sobie w dniu 14 stycznia 2015 r. Tymczasem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że przesyłkę odebrała nie D. H., lecz inny dorosły domownik, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. WWINB ocenił jako niewiarygodne wspomnienia D. H. co do okoliczności odebrania przedmiotowej decyzji i stosując w tej sprawie obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy – uznał, że Inwestor nie dochował należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw. Z tego względu organ uznał, że nie została spełniona konieczna przesłanka braku własnej winy. WWINB dodał, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza potrzebę wydania odrębnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tegoż środka zaskarżenia (na podstawie art. 134 kpa), skoro już samo rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego z przyczyn podawanych w jego uzasadnieniu wskazuje, że strona wniosła środek odwoławczy z uchybieniem terminu. Terminy ustawowe wyznaczone dla stron i uczestników postępowania, którym jest również termin do wniesienia odwołania, nie mogą być zmienione przez organ prowadzący postępowanie, ani skracane, ani przedłużane. Zachowanie terminu ustawowego jest warunkiem skuteczności czynności procesowej dokonanej przez stronę, jak np.: wniesienie odwołania. Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. H. (dalej jako Skarżący), zastępowany przez tego samego zawodowego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 40 § 1 kpa w zw. z art. 43 kpa poprzez uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia Skarżącemu decyzji PINB, pomimo że doręczenie nie nastąpiło do rąk Skarżącego, zaś doręczenie do rąk osoby wskazanej na potwierdzeniu odbioru nie spełniało wymogów art. 43 k.p.a. albowiem na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, 2. art. 58 § 1 kpa – polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wydanej decyzji pomimo uprawdopodobnienia braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu (zakładając, że w ogóle doszło do doręczenia decyzji Skarżącemu oraz że doręczenie to było skuteczne w dniu wynikającym z treści potwierdzenia odbioru), 3. art. 10 § 1 kpa poprzez niewyznaczenie Skarżącemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału zebranego w postępowaniu, 4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym poprzez: a. nieustalenie czy osoba podpisana na potwierdzeniu odbioru była dorosłym domownikiem skarżących oraz czy podjęła się oddania pisma adresatowi, b. nieustalenie czy i w jakiej dacie osoba podpisana na potwierdzeniu odbioru przekazała decyzję PINB Skarżącemu, c. nieustalenie czy Skarżący w ogóle mógł odebrać pismo w terminie wynikającym z potwierdzenia odbioru (z uwagi na poważny wypadek członka rodziny). W konsekwencji pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Uczestniczka postępowania, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi wskazując na kompletnie odmienne twierdzenia Skarżącego zawarte w skardze od materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego. Skarżący twierdzi w skardze, że do skutecznego doręczenia decyzji PINB w ogóle nie doszło, bowiem osoba która odebrała przesyłkę nie była i nie jest jego dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 kpa i nie podjęła się odbioru pisma. Tymczasem, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący wskazywał, że to żona odebrała tą decyzję i że w dniu odbioru przesyłki nie przekazała jej mężowi, o czym przypomniała sobie dopiero w dniu 14 stycznia 2015 r. Ze zwrotnego odbioru przesyłki wynika natomiast, że przesyłkę zaadresowaną do Skarżącego nie odebrała żona, lecz inny dorosły domownik. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że osoba która odebrała powyższą decyzję PINB odebrała również zawiadomienie PINB z dnia [...] listopada 2014 r. informujące o wszczęciu postępowania i o prawie do zapoznania się z aktami sprawy. Niewątpliwie osoba ta przekazała ww. pismo żonie Skarżącego, gdyż skorzystała ona z tego prawa [...] listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta – jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Sąd stwierdza, że nie narusza ono prawa. Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2014 r. nakazującej rozbiórkę ogrodzenia wykonanego przez Skarżącego na działce przy ulicy [...] 140 w [...], wykonanego w przy granicy z posesją przy ul. [...] 142 (działka nr [...]). Sąd nadmienia, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 451/15 WSA w Poznaniu oddalił skargę P. H. i D. H. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] także w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W przywołanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. (znak: [...]) nakazał P. H. dokonanie rozbiórki ogrodzenia nieruchomości przy ul. [...] 144 w [...], przy granicy z działkami nr 56 i 11, arkusz [...]. Przywołana sprawa jest bardzo podobna do sprawy niniejszej i skład orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację Sądu zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 451/15. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest przywrócić termin jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez stronę uprawdopodobniony. Powszechnie przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r. (sygn. akt IV SA 1153/96, Lex 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W niniejszej sprawie doręczenie przesyłki nastąpiło w formie doręczenia zastępczego na podstawie art. 43 kpa, który stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności zaliczono m.in. także okoliczności związane z wadliwym doręczeniem przesyłki. Doręczenie zastępcze może nastąpić do rąk dorosłego domownika, jeżeli osoba ta podjęła się doręczenia pisma adresatowi. Nie ma racji Skarżący twierdząc w skardze, że doręczenie decyzji PIB nie spełnia wymogów przepisu art. 43 kpa. Z dołączonych akt administracyjnych wynika niezbicie, że przesyłka zawierająca decyzję PIB została odebrana w dniu 22 grudnia 2014 r. (k. 42), a doręczyciel zakreślił rubrykę, że doręczenie nastąpiło "pełnoletniemu domownikowi", "który podjął się oddania przesyłki adresatowi". Osoba która odebrała przesyłkę podpisała się imieniem i nazwiskiem. Tymczasem we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wątek nie przekazania przesyłki przez odbierającego pełnoletniego domownika w ogóle nie został podniesiony; wskazano jedynie na poważne perturbacje zdrowotne teścia Skarżącego. Z porównania nazwisk osoby odbierającej przesyłkę "pełnoletniego domownika" i nazwiska teścia Skarżącego wynika niezbicie, że nie jest to ta sama osoba. Ponadto należy wskazać Skarżącemu, że podnoszony we wniosku o przywrócenie terminu wątek, że decyzję odebrała żona Skarżącego i nie przekazała mężowi, bowiem była zajęta sprawami zdrowotnymi swojego ojca - jest nieprawdziwy z tej racji, że dowody doręczenia przesyłki są jasne i nie budzą żadnych wątpliwości. Doręczyciel przesyłki w sposób precyzyjny wypełnił na odwrocie zwrotnego potwierdzenia odbioru, że doręczenie nastąpiło do rąk pełnoletniego domownika. Jak przyjmuje się w orzecznictwie jeśli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się on doręczenia przesyłki adresatowi (tak samo wyrok NSA z 01 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 1098/10 Lex 786594). Również zarzut naruszenia przepisu art. 58 § 1 kpa jest nietrafny. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 art. 58 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do regulacji prawnej art. 58 kpa warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tymczasem Skarżący nie wskazał żadnych istotnych okoliczności, które nie pozwoliłyby dochować terminu. W ocenie Sądu brak jakiegokolwiek związku pomiędzy chorobą teścia Skarżącego a twierdzeniami, że z tego powodu Skarżący nie mógł dochować terminu. Przeciwnie, twierdzenia strony skarżącej są niespójne, niekonsekwentne, wprowadzają elementy, które pozostają w ewidentnej wzajemnej sprzeczności. Trafnie więc organ ocenił, że brak uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zarzut niedochowania ogólnych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jest niesłuszny, ponieważ wszystkie istotne element stanu faktycznego zostały prawidłowo ustalone i rozważone w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczność niezawiadomienia przez WWINB o treści art. 10 §1 kpa, zgodnie z którym organ zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Sad stwierdza, ze argumenty zawarte w skardze są nie trafne, a zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie obowiązujących przepisów i w sposób wyczerpujący uzasadnione, wobec czego Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.