II SA/Po 4526/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ P.Miładowski JFS Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmianami) pozbawił skarżącą A. S. uprawnień przysługujących jej, jako wdowie po kombatancie. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż wskazane uprawnienia przyznano skarżącej decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. (w skrócie ZBoWiD) z dnia [...] sierpnia 1986 r., po zmarłym kombatancie - mężu J. S. Organ wyjaśnił ponadto, iż mąż skarżącej uzyskał uprawnienia decyzją wskazanego oddziału ZBoWiD z dnia [...] lutego 1984 r. wyłącznie z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...].07.1945r. do [...].12.1947r., kiedy to był członkiem grupy samoobrony, a następnie Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, stąd w sprawie zastosowanie ma przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, zgodnie z którym pozbawione uprawnień zostają osoby, którym zostały one przyznane na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, iż skarżącej, która jest wdową pozostałą po kombatancie, na mocy art. 20 ust. 3 ww. ustawy wskazane uprawnienia również nie przysługują. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wniosła o zmianę decyzji, podnosząc iż po wojnie mąż należał do Batalionów Chłopskich oraz, że w okresie tym został powołany do wojska, w stopniu szeregowca, rodzaj broni "służba pomocnicza", a do rezerwy został przeniesiony [...].04.1949 r. Skarżąca wyjaśniła również, że należąc do Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej mąż nie zajmował się sprawami natury politycznej, lecz ochroną życia i zdrowia obywateli. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, w całości podtrzymując zawartą w niej argumentację oraz dodatkowo wyjaśnił, iż wniosek o przyznanie uprawnień z wskazanego przez skarżącą tytułu nie został podparty żadnymi dowodami oraz, że zgłoszony został po terminie wskazanym w art. 22 ust. 3 ww. ustawy. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, wskazując, iż postępowanie dowodowe organ przeprowadził pobieżnie, z pominięciem materiałów zgromadzonych w archiwach policji oraz w archiwach Batalionów Chłopskich, co w jej ocenie narusza przepisy k.p.a. - art. 75 i następne oraz zasady praworządności i prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, dodatkowo wskazując, iż okoliczności podniesione przez skarżącą odnośnie przebiegu postępowania wyjaśniającego oraz działalności jej męża w ramach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej nie mają wpływu na wynik sprawy. Na rozprawie w dniu [...] września 2004 r. skarżąca podtrzymała swoją skargę, dodatkowo wyjaśniając, iż związek małżeński zawarła w [...] oraz, że mąż nie pełnił służby w wojsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z dwóch powodów: naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 22 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2003 r. (Dz.U. Nr 72 poz. 658). Skoro zatem Kierownik Urzędu nie rozpatrzył merytorycznie wniosku skarżącej o uznanie, iż uprawnienia kombatanckie przysługiwały jej mężowi również z innego tytułu, wskazując przy tym na treść art. 22 ust. 3 ww. ustawy, który uznany został za niezgodny z Konstytucją, zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. W sprawie zaistniała bowiem określona w art. 145a k.p.a. przesłanka do wznowienia postępowania w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli jej legalności. Również w myśl uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 grudnia 2001 r. sygn. OPS 11/01, przewidziany w art. 22 ust. 3 ww. ustawy termin zastrzeżony do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dotyczy sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, który uzyskał uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym także po dniu 31 grudnia 1998 r., iż zachodzą okoliczności uzasadniające jego tytuł do uprawnień kombatanckich określonych w tej ustawie. Wykładnia przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy nakazuje bowiem uznać, że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza obowiązku wykazania i zbadania przez organ, w tym samym lub innym postępowaniu, czy uprawnienia te nie przysługują tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także, czy przysługują na podstawie innego tytułu prawnego, określonego w art. 1 ust. 2 - art. 4 wskazanej ustawy (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 04.03.2002 r., sygn. OPS 13/01, ONSA 2002/4/132). W niniejszej sprawie składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, iż w czasie wojny mąż należał do Batalionów Chłopskich, a po wojnie został powołany do wojska, przy czym w czasie wojny i bezpośrednio po wojnie przebywał na terenach powiatu h. oraz na D. Ś., a więc na terenach, gdzie działały oddziały, o których stanowi przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. Rozpatrując ponownie sprawę, Kierownik Urzędu z naruszeniem art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, nie odniósł się również merytorycznie do podniesionych przez skarżącą nowych okoliczności, argumentując przy tym, iż na ich potwierdzenie skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów. Przeprowadzając w tym zakresie postępowanie weryfikacyjne organ winien merytorycznie rozpatrzyć argumenty przedstawione przez skarżącą oraz poczynić w tym zakresie własne ustalenia, dając temu wyraz w uzasadnieniu przyszłej swojej decyzji. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...]. Przepisu art. 152 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy tym nie zastosowano, mając na uwadze treść przepisu art. 26 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ P.Miładowski JFS