II SA/Po 454/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr) Protokolant Sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2006r. przy udziale sprawy ze skargi K. i M.A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500,-zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Brychcy /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] lutego 2005r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) nakazał właścicielom nieruchomości położonej na działce nr ewid. [...] w B. przy ul. [...] – K. i M. A., Z. i S.A. oraz B. i F.B. natychmiastową przymusową rozbiórkę budynku gospodarczego położonego na tej działce oraz decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W motywach uzasadnienia podano, że w toku kontroli ustalono, iż na działce w B. przy ul. [...] znajduje się budynek w stanie kompletnej ruiny,, który nie nadaje się do remontu lub odbudowy natomiast grozi zawaleniem, wobec czego zagraża zdrowiu i życiu ludzi. Budynek ten pobudowano w latach 70 XX wieku samowolnie i w takiej sytuacji zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane należy stosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. Ponieważ budynek został wzniesiony samowolnie przed 01 stycznia 1995r. i zagraża bezpieczeństwu ludzi konieczna jest natychmiastowa jego rozbiórka a mając na uwadze ochronę zdrowia i życia ludzi koniecznym było na podstawie art. 108 kpa nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając krąg adresatów niniejszej decyzji wskazano, że w tym względzie kierowano się poświadczonym skróconym odpisem z księgi wieczystej z zapisu którego wynika, że współwłaścicielami działki są: M. i K.A., Z. i S.A. oraz B. i F.B. Wskazano dalej, że organowi znana jest sytuacja, że zawieszono postępowanie wieczystoksięgowe, zaś H. i B.A. złożyli wniosek o wpis ostrzeżenia. Wypisy z ewidencji gruntów dostarczone przez strony w toku postępowania w ocenie organu orzekającego nie stanowią dowodu stanu współwłasności przedmiotowych działek wobec czego organ nie wypowiadał się co do ewentualnych praw właścicielskich H. i B.A. Stwierdzono bowiem że ustalenie kręgu współwłaścicieli czy też spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej lecz do sądów powszechnych. Wskazano także, że inwestor przedmiotowego budynku S.A. zmarł i w związku z tym toczy się postępowanie spadkowe, którego stronami są Z.A., M. i K.A., H. i B.A. oraz B. i F.B. W konsekwencji organ rozstrzygający niniejszą sprawę musiał mieć na względzie art. 30 § 4 kpa. Stwierdzono także, że prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców w chwili śmierci jednakże dopiero po stwierdzeniu przez sąd nabycia spadku. Obowiązuje domniemanie, że osoba która otrzymała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. Spowodowało to, że w gronie adresatów decyzji wymieniono zmarłego S.A. Uzasadniono także, że brak przesłanek do zawieszenia postępowania do czasu ustalenia spadkobierców po zmarłym S.A. ze względu na niebezpieczeństwo grożące zdrowiu i życiu ludzi. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z.A. oraz K. i M.A. Pierwsza odwołująca argumentuje, że jest emerytką i nie stać jej na ponoszenie kosztów rozbiórki, natomiast odwołujący K. i M.A. twierdzą, że nie są inwestorami przedmiotowego budynku gospodarczego, nie są w jego posiadaniu bo obiekt ten nie jest wymieniony w akcie notarialnym, na podstawie którego nabyli współwłasność nieruchomości. Ponadto ich zdaniem budynek nie zagraża bezpieczeństwu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2005r. na podstawie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnośnie adresatów zaskarżonej decyzji podzielono argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli K. i M.A. ponawiając swoje argumenty zawarte w odwołaniu, że nie mogą być obarczeniu rozbiórką budynku, gdyż nie są jego inwestorami, a nadto budynek nie figuruje w akcie notarialnym, na podstawie którego stali się współwłaścicielami. Zarzucono ponadto, że nieprawidłowo powołano się na art. 30 § 4 kpa oraz art. 922 § 1 kc. W konsekwencji skarżący domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podkreślono, że skarżący są zarządcami działki na której znajduje się budynek, a z art. 38 prawa budowlanego z 1974r. wynika, że obowiązki nałożone w oparciu o art. 37ust.l pkt. 2 prawa budowlanego zobowiązany jest wykonać inwestor, właściciel lub zarządca obiektu. Uczestnicy postępowania B.A. i jego syn J.A. w czasie rozprawy oświadczyli, że wnoszą o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć nie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu skargi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że argumenty organu I i II instancji uzasadniające kierowanie decyzji w przedmiocie rozbiórki budynku do osoby nieżyjącej w dacie wydawania decyzji są nietrafne. Zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków ma każda osoba fizyczna. Zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej ustaje wraz z jej zdolnością prawną, a więc zawsze w chwili śmierci. Prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby nieżyjącej i nałożenie na nią jakiegokolwiek obowiązku administracyjnego jest niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z art. 29 kpa stronami mogą być osoby fizyczne, a więc każdy człowiek żyjący. Każdy kto może być podmiotem praw i obowiązków, o których rozstrzyga się przez wydanie decyzji administracyjnej jest stroną postępowania administracyjnego. Kierowanie obowiązków do osoby nieżyjącej jest niedopuszczalne i nie ma znaczenia czy postępowanie spadkowe się toczy i jaki jest krąg podmiotów dziedziczących. W konkretnym przypadku konieczność wydania decyzji administracyjnej związanej z rozbiórką budynku nie może naruszać zasady, że decyzję można kierować do inwestora tego budynku w sytuacji gdy organowi znany jest fakt, że osoba ta nie żyje. Nie było konieczne w niniejszej sprawie zawieszenie postępowania aby ustalić spadkobierców po zmarłym S.A., niemniej jednak konieczne jest aby organy administracji prawidłowo zakreśliły krąg osób będących stroną postępowania. W odpowiedzi na skargę trafnie powołano się na przepis art. 38 prawa budowlanego z 1974r., z którego wynika, że obowiązki nałożone w oparciu o art. 37 prawa budowlanego mogą być nałożone na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu. Jest jednak oczywistym, że osoba nieżyjąca nie może być adresatem obowiązków wynikających z cytowanego przepisu. W sprawach, w których obowiązek dotyczy usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku obowiązek taki obciąża aktualnego właściciela budynku i to bez względu na to, czy stał się jego właścicielem na mocy umowy czy też dziedziczenia. W tej sytuacji organ drugiej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien wyeliminować spośród adresatów zaskarżonej decyzji osobę, która nie może być stroną postępowania administracyjnego i której nie może dotyczyć wykonanie jakiegokolwiek obowiązku. Powoływany przez organ I instancji przepis art. 30 § 4 kpa mówi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Dokonana przez organ administracji wykładnia tego przepisu jest nieprawidłowa. Należy bowiem wskazać, że wyłączną legitymację procesową do udziału w postępowaniu administracyjnym w takim przypadku mają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej oraz kurator wyznaczony przez sąd. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez organ II instancji należy wziąć pod uwagę powyższe rozważania, co winno sprawić, że po ponownym przeprowadzeniu postępowania adresatem decyzji administracyjnej nie można czynić osoby nie żyjącej w dacie wydawania decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "b", art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - orzekł jak w wyroku. /-/ E. Brychcy /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska