II SA/Po 455/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi A. i J. J. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ B. Kamieńska /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowoli budowlanej na działce nr [...] we wsi B., gmina W. W dniu [...] r. na wymienionej nieruchomości przeprowadzono kontrolę, w jej trakcie ustalono, że prowadzona jest tam budowa budynku letniskowego o wymiarach [...] m na [...] m - wykonano ściany przyziemia. Dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. ponownie przeprowadził kontrolę na działce nr [...] w B. Podczas kontroli stwierdzono, iż na posesji wybudowano domek letniskowy murowany, obiekt ma dach o konstrukcji drewnianej kryty blachodachówką oraz zadaszony taras. Wykonano także betonowe schody na skarpie. Roboty budowlane przy obiekcie zostały zakończone. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz., na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał budowę przedmiotowego budynku letniskowego oraz nałożył na właścicieli obiektu A. i J. J. obowiązek przedłożenia do dnia [...] r.: 1. zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy W. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 2. czterech egzemplarzy projektu architektoniczno-budowlanego, wykonanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wraz z oceną techniczną wykonanych robót w zakresie ich zgodności ze sztuką budowlana i przepisami Prawa budowlanego, 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. J. J. zwrócił się do Burmistrza W. z wnioskiem o wydanie stosownego zaświadczenia. Burmistrz W. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia o przeznaczeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działki nr [...] położonej w obrębie wsi B., wyjaśniając, że dla wnioskowanego terenu Gmina W. nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nakazał A. i J. J. dokonać rozbiórki budynku letniskowego usytuowanego na działce nr [...], położonej we wsi B., gmina W. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia [...] r. nałożono na właścicieli obiektu obowiązek przedstawienia dokumentów wymaganych do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. Obowiązki nałożone postanowieniem z dnia [...] r. nie zostały wypełnione, stąd na mocy art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane należało nakazać rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., po rozpatrzeniu odwołania A. i J. J., decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej przedmiot rozbiórki i nakazał rozbiórkę budynku letniskowego (dwie bryły) o wymiarach [...] m na [...] m oraz [...] m na [...] m, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż przedmiotowy obiekt, będący murowanym domem letniskowym wybudowano bez pozwolenia na budowę. Organ I instancji przeprowadził postępowanie legalizacyjne z art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, wydając postanowienie z dnia [...] r. Niewykonanie obowiązków nałożonych wymienionym postanowieniem skutkuje obligatoryjnym nakazem rozbiórki. Od opisanej wyżej decyzji A. i J. J. wnieśli do sądu administracyjnego skargę, domagając się jej uchylenia. W skardze zarzucili naruszenie konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa. wskazali, że przedmiotową nieruchomość zakupili w [...] r. i była już wówczas zabudowana domem letniskowym. Kupując nieruchomość nie wiedzieli, że domek letniskowy wybudowano bez pozwolenia na budowę. Podnieśli, że płacą podatek od gruntów rekreacyjno-wypoczynkowych. Ponadto urząd gminy w przeszłości zalegalizował wiele domów letniskowych wybudowanych samowolnie i usytuowanych w linii brzegowej jeziora, tak jak obiekt skarżących. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze względu na zarzuty w niej podniesione. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji były przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W myśl przepisu ustępu pierwszego tegoż artykułu, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten odwołuje się jednak do ustępu drugiego art. 48, w którym uregulowano dopuszczalność legalizacji obiektu budowlanego wykonanego w warunkach samowoli budowlanej. Ustawodawca wprowadzając regulację zawartą w ustępie 2 art. 48 wskazanej ustawy, ustanowił więc priorytet procedury legalizacyjnej nad nakazem rozbiórki. W przedmiotowej sprawie w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji jednym z warunków legalizacji samowoli budowlanej z art. 48 ust.2 ustawy Prawo budowlane była zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czego konsekwencją był obowiązek przedstawienia przez inwestora zaświadczenia organu gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nałożył postanowieniem z dnia [...] r. na skarżących obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów, w tym zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy W. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z postanowienia PINB w Cz. wynikał obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania" prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Niespełnienie przez skarżących w wyznaczonym przez organ terminie nałożonych obowiązków skutkowało orzeczeniem nakazu rozbiórki w przedmiotowej sprawie. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz., Sąd zobligowany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz.U. Nr 247, poz. 1844), którym orzeczono o niezgodności przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego możliwe jest uzyskanie ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej w toku trwającego postępowania legalizacyjnego z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. Prawidłowe wezwanie skierowane do inwestora (właściciel obiektu) w trybie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane powinno więc dotyczyć przedstawienia - w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją ma skutek ex tunc (skutkuje z mocą wsteczną) i zgodnie z art. 145a kpa jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Oparcie rozstrzygnięcia decyzji o przepis, którego sprzeczność z Konstytucją następnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, iż dla zastosowania tego ostatniego przepisu nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 145a § 2 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w paragrafie pierwszym tego przepisu następuje tylko na żądanie strony (wyrok NSA z dnia 02.02.2006 r. sygn. II OSK 496/2005 wydany w analogicznej sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] r. wydane zostały z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wymienione wyżej decyzje należało więc uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w szczególności nałożyć na skarżących obowiązek przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wymienionej ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka MK