II SA/Po 456/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Asesor sąd. Karol Pawlicki Protokolant ref.staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2004 r. przy udziale w sprawie ze skargi Studia Pływania Zdrowotnego "A" na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Studia Pływania Zdrowotnego "A" B. M. kwotę 250,- zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że uchylony akt nie może być wykonany. /-/ K. Pawlicki /-/ St. Małek /-/ A. Łaskarzewska B. M. prowadząca Studio Pływania Zdrowotnego "A" wystąpiła z wnioskiem o pozwolenie na budowę i zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń usługowych w części budynku przy ul. [...] w P. . Prezydent Miasta decyzją z [...] czerwca 2001 r. na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 i art. 71 ustawy Prawo budowlane zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę i zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń usługowych na Studio pływania zdrowotnego. Decyzja stwierdza, iż inwestor jest zobowiązany do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu a obudowę wyrzutni zużytego powietrza należy zharmonizować z istniejącą architekturą. Na podstawie przepisu art. 59 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 z zm.) Prezydent Miasta udzielił pozwolenia na użytkowanie, które uzależnił od: a) wykonania urządzenia umożliwiającego dostęp do obiektu dla osób niepełnosprawnych, b) zharmonizowania wyrzutni zużytego powietrza z istniejącą architekturą poprzez jej obudowę w kolorze identycznym z kolorem elewacji budynku – w terminie do 31 maja 2002 r. Wojewoda zaskarżoną decyzją (art. 138 § 1 pkt 1 kpa) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż obowiązkiem inwestora przed wykonaniem robót było uzgodnienie zakresu zharmonizowania wyrzutni (decyzja o pozwoleniu na budowę) z otaczającymi nieruchomościami. Obiekt z uwagi na określony sposób jego użytkowania wymaga zapewnienia niezbędnych warunków do korzystania przez osoby niepełnosprawne. Problem dostępności do obiektu dla osób niepełnosprawnych regulują przepisy art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz art. 34 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oraz przepisy § 1 ust. 1 pkt 7, § 54 ust. 2, § 61 i § 62 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z przepisem art. 59 ust. 2 prawa budowlanego. B. M. wniosła skargę, domagając się uchylenia obu decyzji. Skarżąca zarzuca, iż w zakresie dostępności obiektu dla osób niepełnosprawnych zaskarżona decyzja błędnie wskazuje przepis art. 5 ust. 1 pkt 3, gdyż udzielone pozwolenie na budowę polegało nie na budowie obiektu tylko na adaptacji i zagospodarowaniu wnętrza istniejącego już lokalu użytkowego. Decyzja o pozwoleniu nie zawierała wymogu budowy urządzeń umożliwiających dostęp do obiektu osobom niepełnosprawnym. Z tego też powodu brak było podstaw do stosowania art. 34 ust. 3 pkt 2. Zatwierdzony projekt budowlany nie obejmował bowiem budowy takiego urządzenia. Skarżąca podkreśla, że Studio pływania zdrowotnego przeznaczone jest, jak wskazuje nazwa, dla ludzi zdrowych a nie dla osób wymagających leczenia czy rehabilitacji. Zgodnie z projektem budowlanym wyrzutnia zużytego powietrza została wykonana za stali nierdzewnej. Obecny jej wygląd nie jest wynikiem dowolnych działań inwestora ale wynika z zrealizowanego projektu budowlanego. Przyjęta w zaskarżonych decyzjach ocena, iż wyrzutnia nie harmonizuje z istniejącą architekturą jest subiektywna. Odwołuje się jedynie do poczucia piękna, harmonii i estetyki. Miarodajną i obiektywną winna być w tym przypadku ocena dokonana przez architekta będącego twórcą projektu. Skarżąca podkreśla, iż realizacja decyzji w zakresie zharmonizowania obudowy wyrzutni z istniejącą architekturą poprzez jej obudowę w kolorze identycznym z kolorem elewacji budynku jest praktycznie niemożliwa, gdyż elewacja budynku, co jest widoczne na załączonych zdjęciach, nie jest jednolita i zawiera trzy kolory. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 59 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 z późn. zmianami) uprawniony organ administracji architektoniczno-budowlanej może w wydanym pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego określić warunki użytkowania tego obiektu, albo uzależnić jego użytkowanie od wykonania w oznaczonym terminie określonych robót budowlanych. Użyty w powyższym przepisie wyraz "może" nie oznacza "uznaniowość" po stronie organu administracji, ale chodzi w istocie o niezbyt precyzyjne podkreślenie możliwości określonego działania tego organu na podstawie przepisów prawa (por. Prawo budowlane, Jerzy Siegień, str. 272). Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Nałożenie zatem w pozwoleniu na użytkowanie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych musi być w każdym przypadku uzasadnione przepisem powszechnie obowiązującym lub obowiązującą Polską Normą. Organy obu instancji nakładając na stronę skarżącą obowiązek "zharmonizowania wyrzutni zużytego powietrza z istniejącą architekturą poprzez jej: obudowę w kolorze identycznym z kolorem elewacji budynku" nie wskazały przepisu, który upoważniałby do wydania takiego nakazu. Przepis art. 4 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 80 poz. 718) nakazujący projektować obiekty w sposób "zapewniający formę architektoniczną dostosowaną do krajobrazu i otaczającej zabudowy" był przepisem o charakterze postulatywnym i nie mógł stanowić samodzielnej podstawy prawnej uzależnienia użytkowania obiektu od wykonania określonych robót (por. wyrok NSA sygn. akt NSA 1414, 1656/01). Decyzja o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 2001 r., na którą powołuje się organ odwoławczy, zawiera istotnie postulat zharmonizowania obudowy wyrzutni zużytego powietrza z istniejącą architekturą. Z decyzji tej nie wynika jednakże nakaz wykonania określonej kolorystyki wyrzutni. Strona skarżąca zasadnie wywodzi, zarówno w odwołaniu jak i w skardze, iż wyrzutnia została zbudowana zgodnie z projektem budowlanym ze stali nierdzewnej a jej zewnętrzny wygląd wynika z użytego materiału. Organ administracji w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia może zakazać użytkowania obiektu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 ust. 2). Dopuszczalne jest to jednak wówczas, gdy zostanie ustalone, iż obiekt swym wyglądem szpeci otoczenie przy czym ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na organie administracji. Zarzuty skargi kwestionujące obowiązek "wykonania urządzenia umożliwiającego dostęp do obiektu dla osób niepełnosprawnych" nie są zasadne. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego – obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając – niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich. Do przepisów techniczno-budowlanych zalicza warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie (art. 7 ust. 1 pkt 1). Strona skarżąca podała, iż w przedmiotowym obiekcie realizowany będzie program pływania zdrowotnego, terapii ruchowej z zapleczem odnowy biologicznej. Niewątpliwe jest, iż przedmiotowa część budynku ma charakter obiektu użyteczności publicznej, co stwarza obowiązek zapewnienia dostępności dla osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy trafnie też powołał przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 15 poz. 140). Wskazane przepisy określają warunki budowy obiektu użyteczności publicznej z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych. Organ administracji był więc uprawniony na podstawie przepisu art. 59 ust. 2 do nałożenia w pozwoleniu na użytkowanie obowiązku wykonania urządzenia umożliwiającego dostęp dla osób niepełnosprawnych. Obowiązek wykonania tych robót wynika bowiem z obowiązujących przepisów prawa. Fakt, iż projekt budowlany i pozwolenie na budowę nie przewidywały obowiązku wykonania takiego urządzenia nie może stanowić podstawy odmiennej oceny zaskarżonej decyzji. Istotne jest, iż obiekt użyteczności publicznej winien zapewniać warunki korzystania z niego przez osoby niepełnosprawne. Wskazany przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 dotyczy nie tylko budowy ale również odbudowy, rozbudowy i nadbudowy obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6). Bezpodstawny jest wiec zarzut, iż obowiązek, o którym mowa, dotyczy tylko nowowznoszonych obiektów. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uchylił zaskarżone decyzje. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy administracji związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ K. Pawlicki /-/ St. Małek /-/ A. Łaskarzewska DS