II SA/Po 458/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 października 2004 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Starosty przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 152, 50 zł ( sto pięćdziesiąt dwa, 50/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS Decyzją Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] kwietnia 1993 r. Nr [...] B. S. przyznano zasiłek dla bezrobotnych, natomiast decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. Nr [...] zasiłek przedemerytalny. Zasiłek dla bezrobotnych B. S. pobierał w okresie od dnia [...] kwietnia 1993 r. do dnia [...] kwietnia 1997 r., natomiast zasiłek przedemerytalny pobierał od dnia [...] stycznia 1997 r. do dnia [...] lipca 2000 r. W dniu [...] sierpnia 2000 r. B. S. złożył oświadczenie, iż od listopada 1995 r. pobiera emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...]Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w P. uchylił decyzję o przyznaniu B. S. zasiłku dla bezrobotnych w części dotyczącej przyznania zasiłku od [...] listopada 1995 r. oraz decyzję w sprawie przyznania zasiłku przedemerytalnego za cały okres jego pobierania oraz zobowiązał B. S. do zwrotu nienależnie pobranych zasiłków na łączną kwotę 15.210,70 zł. W odwołaniu od tej decyzji B. S. wniósł o odstąpienie od egzekwowania pobranego zasiłku, z uwagi na niemożność spłacenia tak dużej dla niego kwoty. Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Nr [...] Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, pouczając wnoszącego odwołanie, iż wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu pobranych świadczeń należy złożyć do Starosty P., za pośrednictwem organu I instancji. Z wnioskiem takim B. S. wystąpił w piśmie z dnia [...] kwietnia 2001 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] działający z upoważnienia Starosty Powiatu P. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w P. orzekł o rozłożeniu na 24 raty spłatę przez B. S. nienależnie pobranego świadczenia, w łącznej wysokości 15.210,70 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał przepisy art. 28 ust. 8 oraz art. 6 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 6 z 2001 r. poz. 56 z późniejszymi zmianami). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż decyzja została podjęta po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2001r., z uwzględnieniem ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. oraz opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia. Składając odwołanie od tej decyzji B. S. ponownie wniósł o umorzenie spłaty należności, podnosząc, iż sytuacja materialna jego oraz żony uniemożliwia spłacenie pobranych zasiłków, także w systemie ratalnym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...]działający z upoważnienia Wojewody Dyrektor Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Wojewódzkiego w P. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśniając, iż decyzja o rozłożeniu na raty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest zasadna oraz uwzględnia sytuację materialną i rodzinną wnoszącego odwołanie. Organ II instancji wskazał na treść art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wyjaśniając z jakich względów zapadła decyzja o rozłożeniu należności na raty, oraz że konieczność spłat kolejnych rat nie pozbawi stronę środków życia, co ustalono na podstawie zestawienia uzyskiwanych dochodów z kosztami comiesięcznych wydatków stałych jego dwuosobowej rodziny. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, oraz o umorzenie spłaty pobranego świadczenia w pełnej jego wysokości. Skarżący podniósł, iż pobierając jednocześnie zasiłek oraz emeryturę nie miał świadomości, że świadczenie to mu nie przysługuje, nadto że działał przy tym w zaufaniu do organów administracji, które w jego ocenie winny wypłacać świadczenia wyłącznie osobom uprawnionym do ich otrzymywania. Zdaniem skarżącego to Urząd Pracy popełnił błąd i nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, a konsekwencje tych działań zmuszony jest ponosić on sam. Skarżący ponownie wyjaśnił, że stan jego zdrowia oraz zdrowia żony i związana z tym konieczność zakupu leków sprawiają, że nie jest w stanie zwrócić nadpłaconej kwoty zasiłków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności co do zasadności rozłożenia spłaty należności na raty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późniejszymi zmianami) postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji w wyniku wniesienia odwołania podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest przy tym wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok NSA z 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). W niniejszej sprawie zasada ta została naruszona. W swoim wniosku z dnia [...]kwietnia 2001 r., a następnie w odwołaniu od decyzji I instancji, skarżący konsekwentnie wnosił o umorzenie spłaty nienależnie pobranych przez niego zasiłków. W swojej decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. organ I instancji wniosku tego w istocie nie rozpatrzył, orzekając o rozłożeniu na raty spłaty należnej kwoty, a w uzasadnieniu tej decyzji organ ten ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż rozstrzygnięcie zapadło z uwzględnieniem ustaleń wywiadu środowiskowego oraz opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia. Do przedmiotu rozstrzygnięcia szerzej natomiast odniósł się organ II instancji, szczegółowo wyjaśniając w uzasadnieniu swojej decyzji, z jakich względów zasadne było rozłożenie spłaty należności na raty i w konsekwencji nie uwzględnienie wniosku skarżącego. Tak więc dopiero w treści uzasadnienia decyzji organu II instancji wyjaśniono z jakich względów jego wniosek o umorzenie spłaty należności nie został uwzględniony, przy czym jednoznacznego stwierdzenia o negatywnym rozpatrzeniu wniosku skarżącego zabrakło również i w tym rozstrzygnięciu. Tym samym dokonane przez organ II instancji negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o umorzenie spłaty należności, co nie było przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, stanowiło naruszenie wyżej wskazanej zasady dwuinstancyjności. Należy przy tym wskazać, iż z treści kolejnych pism skarżącego wynika, że nie był on zainteresowany rozłożeniem spłaty należności na raty, a całkowitym umorzeniem tej spłaty. W pierwszej kolejności organy obu instancji powinny więc rozpatrzyć wniosek skarżącego o umorzenie spłaty należności i dać temu rozstrzygnięciu wyraz w sentencji oraz uzasadnieniu podjętej decyzji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia spłaty należności na raty ma w tym przypadku wtórny charakter, choć mieści się w granicach uprawnień Starosty, określonych w art. 28 ust. 8 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...]. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie może być wykonane. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/M. Dybowski JF