II SA/Po 458/16

II SA/Po 458/16 POSTANOWIENIE Dnia 20 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpatrzeniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy udostępnienia akt sprawy postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 października 2016 r. /-/ E. Podrazik II SA/Po 458/16 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] maja 2016 r. I. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] umarzające postępowanie w sprawie udostępnienia akt sprawy. Skarżący wnioskiem z [...] lipca 2016 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy, żądając częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez ustanowienie radcy prawnego. Referendarz sądowy rozpatrując przedmiotowy wniosek postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. odmówiła przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Skarżący pismem z dnia [...] października 2016 r., ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. referendarz sądowy odmówiła przyznania skarżącemu prawa pomocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz wskazała, iż we wniosku z dnia [...] października 2016 r. skarżący podał jedynie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną o powierzchni 21.60 ha, z którego dochód na 2 osoby wynosi [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych akcji, udziałów i obligacji, ani żadnych kosztowności i oszczędności. Dochód miesięczny w całości przeznacza na opłaty świadczeń, telefonów, lekarstw, środki czystości, odzież, wyżywienie i utrzymanie domu. Podał, że posiada dom o powierzchni 140 m˛, a na posiadanym gruncie prowadzi uprawy rolne. Skarżący oświadczył, że posiada ciągnik "U." i "N. H.", samochód dostawczy "P." oraz samochód osobowy "T.". Ponieważ złożony wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego, referendarz wezwała go do uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Skarżący zobowiązany do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (żony, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu powtórzył informacje podane wcześniej, wskazując jednocześnie, że nie dotyczy go składanie zeznań rocznych o wysokości dochodów i nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący powtórzył, że prowadzi uprawy polowe na 21,60 ha, nie opisał ich oraz nie podał wysokości osiąganych przychodów z produkcji rolnej oraz kosztów jej prowadzenia, do czego był zobowiązany. Pomimo wezwania nie podał również wysokości otrzymywanych dopłat rolniczych do produkcji rolnej, oświadczając, że są to dopłaty do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Skarżący wskazał również, że jedyny rachunek bankowy jaki posiada obsługuje dopłaty do produkcji rolnej i w konsekwencji nie przedłożył wyciągów z tego rachunku, nie podał wysokości obrotów, ani aktualnego salda. Ponadto pomimo wezwania skarżącego do podania spisu kosztów bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, podał on jedynie, bez wyszczególnienia kwot, że wydatki miesięcznie bilansują się z dochodem wspólnym i są następujące: opłaty i podatki, utrzymanie domu (gaz, prąd, woda, opał, remonty), telefon, środki czystości, odzież oraz lekarstwa i wyżywienie – razem na dwie osoby – [...] zł. Skarżący nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur na poparcie tych twierdzeń. W ocenie referendarza sądowego przedstawione przez skarżącego dane okazały się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Pomimo wezwania skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny, oświadczenia te nie sprostały obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., bowiem nie zawierały pełnej informacji odnośnie braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Skarżący pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. w istocie nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego oraz rodzinnego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Referendarz sądowy stanęła na stanowisku, że odpowiedź skarżącego była ogólnikowa, nieprecyzyjna i nie wyjaśniła wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego skarżącego oraz jego rodziny. Wobec powyższego referendarz przyjęła, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, bowiem niemożliwa jest wolna od wątpliwości ocena jego sytuacji materialnej. Referendarz wskazała, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony, co skutkować musi oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia I. K. pismem z dnia [...] listopada 2016 r. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie referendarza nie odpowiada prawu i wniósł o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy. Skarżący podniósł, że w postanowieniu nieprecyzyjne określono przedmiot postępowania, a także że we wniosku o prawo pomocy zawarł wszystkie informacje o stanie rodzinnym i majątkowym, niezbędne do przyznania prawa pomocy. Nadto skarżący wskazał, iż Sąd nie odniósł się w żaden sposób do faktu, iż wniósł już trzy skargi na decyzje Wojewody w analogicznych sprawach, co przekłada się na 3 krotny wzrost kosztów obrony swoich praw i w nieprawidłowy sposób ocenił sytuację majątkową skarżącego, stwierdzając, iż jego dodatkowe wyjaśnienia są nieprecyzyjne i zbyt ogólne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tej ostatniej regulacji zalicza się m.in. instytucja prawa pomocy. Jak wynika bowiem z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 245 § 1 p.p.s.a., że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawne, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowych wedle art. 245 § 3 p.p.s.a. – zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub nie pozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy podkreślić, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] października 2016 r. jest wnioskiem ponownym, złożonym w krótkim czasie po tym jak prawomonymi orzeczeniami referendarza i Sądu odmówiono mu przyznania prawa pomocy. Zakres żądania wniosku z dnia [...] października 2016 r. jest też taki sam jak wcześniejszego wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2016 r. W takim przypadku wnioskujący o przyznanie prawa pomocy winien wykazać, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna uległa zmianie w stosunku do sytuacji, jaka była podstawą do wydania wcześniejszego rozstrzygnięcia o prawie pomocy. Powyższe wynika z art. 165 p.p.s.a. zgodnie z którego treścią zmiana lub uchylenie postanowienia niekończącego postępowania w sprawie może nastąpić wyłącznie w sytuacji zmiany okoliczności. Oceniając wniosek skarżącego z dnia [...] października 2016 r. o przynanie prawa pomocy należy zauważyć, że skarżący nie powołał się w nim na zmianę swojej sytuacji majątkowej czy rodzinnej, nie wskazał również na okoliczności, które prowadziłyby do takiej konkluzji. Przeciwnie, skarżący przedstawił argumentację tożsamą z zaprezentowaną we wcześniejszym wniosku z dnia [...] lipca 2016 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku z dnia [...] października 2016 r. w celu umożliwienia dokonania rzetelnej analizy jego sytuacji finansowej. Udzielona przez skarżącego odpowiedź była ogólnikowa. W istocie skarżący odmówił przedstawienia rzetelnej informacji o swojej sytuacji majątkowej, w szczególności uzyskanych dopłatach do produkcji rolnej, stanie rachunku bankowego, rodzaju i wielkości prowadzonej produkcji rolnej, przychodów z produkcji rolnej i wysokości kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa. Oświadczenia majątkowego skarżącego nie można uznać za pełne. Źródła dochodu i rzeczywista weryfikowalna wielkość majątku skarżącego nie zostały dostatecznie szczegółowo opisane. W rezultacie nie istnieje możliwość ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego, co z kolei uniemożliwia stwierdzenie, czy przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. została spełniona. Trzeba przy tym zaznaczyć, że obowiązek wykazania okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o tę formę wsparcia ze środków publicznych. Sąd nie może w tej mierze poszukiwać okoliczności korzystnych dla wnioskodawcy. Tym samym wobec nie wykazania, że przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. została spełniona, należało odmówić przyznania prawa pomocy, co też referendarz sądowy słusznie uczyniła w kwestionowanym postanowieniu z dnia [...] października 2016 r.. Na marginesie Sąd wskazuje, że argumenty podniesione przez skarżącego w sprzeciwie, dotyczące błędnego zdaniem skarżącego określenia przedmiotu postępowania i organu, na którego czynność została wniesiona skarga, są niezasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 259 § 1, art. 260 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji /-/ E. Podrazik