II SA/Po 459/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009r. sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] maja 2008r. Nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego oddala skargę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59 f ust. 1 i art. 59 g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) wymierzył inwestorowi K. D. karę w wysokości 10 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem w zabudowie bliźniaczej – segmentu lewego przy ul. [...] w P. oraz określił termin i sposób uiszczenia kary. W uzasadnieniu organ I instancji podał następujące ustalenia faktyczne i prawne. W wyniku przeprowadzenia w dniu 26 lutego 2008 r. kontroli przedmiotowego budynku mieszkalnego na podstawie art. 81 ust. 4 i art. 81a ustawy Prawo budowlane stwierdzono, iż budynek ten jest użytkowany, na co wskazywało pełne wyposażenie lokalu mieszkalnego istniejące w dniu kontroli, tj. meble, dywany, telewizor, firany i lampy. Ponadto w trakcie kontroli ustalono na podstawie oświadczenia inwestora, że nie zawiadomił właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy kontrolowanego budynku mieszkalnego, który jest przez niego użytkowany od grudnia 2007 r. Jako dowód na potwierdzenie powyższych okoliczności organ wskazał protokół kontroli nr [...] z dnia 26 lutego 2008 r. wraz z dokumentacją zdjęciową. Powołując się na treść art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego stwierdził, iż w niniejszym przypadku wobec stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez uprzedniego zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Wskazując na treść art. 59f ust. 1 i 2 powołanej ustawy organ ustalił wysokość kary na 10 000 zł, jako iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), którą stosownie do treści art. 57 ust. 7 powołanej ustawy podwyższył dziesięciokrotnie. Organ wyjaśnił, iż obiekt budowlany zalicza się do kategorii "I", określonej w załączniku do ustawy, dla której współczynnik kategorii obiektu wynosi 2,0, a współczynnik wielkości obiektu wynosi 1,0. Z postanowieniem o nałożeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu nie zgodził się inwestor K.D. , który w złożonym zażaleniu podał, iż po długim okresie budowania przedmiotowego budynku, ze względu na swój wiek, postanowił "trochę pomieszkać" w opisanym budynku, w tym też celu zaczął w drugiej połowie 2007 r. wykańczać dom. Inwestor przyznał, że przed pracownikami organu I instancji potwierdził, iż przebywa w tym budynku, jednak nie jest to dla niego równoznaczne z zamieszkaniem. Jednocześnie podał, że mieszka w lokalu wyposażonym w meble i sprzęt AGD, który to lokal zajmuje od 1987 r.; w domu przy ul. [...]przebywa zaś w każdej wolnej chwili, gdyż prowadzi tam prace wykończeniowe; w pokoju, w którym znajdują się ustalone przez organ sprzęty i wyposażenie domowe mające zapewnić inwestorowi przebywanie wieczorem w tym lokalu "w ludzkich warunkach", do dnia dzisiejszego jest niewykończona ściana o powierzchni ok. 10 m². Jako główną przyczynę przebywania we wskazanym budynku, który jest w trakcie wykańczania, inwestor podał obawę kradzieży zainstalowanych tam grzejników, pieca CO i wyposażenia. Skarżący potwierdził ponadto, iż nie zgłosił właściwemu organowi nadzoru budowlanego zakończenia budowy, gdyż jeszcze nie zakończył budowy, a odbiór częściowy również nie był możliwy ze względu na formalności związane z odbiorem przyłączy sanitarnych i elektrycznych, zobowiązał się przy tym do przeprowadzenia częściowego odbioru budynku w najszybszym możliwym terminie. Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny wskazał na ustalenia kontroli z dnia 26 lutego 2008 r. W jej trakcie stwierdzono, iż na nieruchomości przy ul. [...] w P. jest realizowana budowa budynku mieszkalnego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 2 czerwca 1984 r., ostatni wpis do dziennika budowy został opatrzony datą z czerwca 2006 r., pozostały do wykonania roboty wykończeniowe. Wskazano, iż w przedmiotowym budynku znajduje się umeblowanie, dywany, telewizor, firany, lampy, zaś inwestor oświadczył, że użytkuje budynek od grudnia 2007 r. kontynuując roboty wykończeniowe, a nie zawiadomił właściwego organu o zakończeniu budowy z uwagi na niewykonanie balustrad przy tarasie i balkonie. Organ odwoławczy podkreślił, iż protokołu kontroli dołączono dokumentację fotograficzną potwierdzającą opisany stan faktyczny. W odpowiedzi na zarzuty zażalenia organ II instancji stwierdził, iż nieznajomość prawa budowlanego nie zwalnia inwestora od odpowiedzialności wynikającej z naruszenia przepisów w tym zakresie. Wskazując na treść art. 54 oraz art. 55 ust. 3 ustawy Prawo budowlane organ podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie inwestor nie wystąpił z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie na podstawie art. 55 ust. 3 powołanej ustawy, a przystępując do użytkowania budynku bez zawiadomienia o zakończeniu robót naruszył tym samym art. 54 tej ustawy. Odnosząc się do podstawy prawnej i wysokości wymierzonej inwestorowi kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego organ II instancji wskazał na treść art. 59f ust. 1 przywołanej ustawy i przedstawił wyliczenia tożsame z tymi, które zostały zawarte w postanowieniu organu I instancji. Ponadto organ podkreślił, że ani fakt nałożenia kary, ani też jej wysokość nie zależy od uznania organu administracji publicznej, gdyż w razie stwierdzenia nielegalnego użytkowania obiektu organ jest związany do nałożenia kary, której wysokość jest obliczana w sposób ściśle określony przepisami ustawy Prawo budowlane. Z powyższym rozstrzygnięciem organu II instancji nie zgodził się inwestor K.D., który w skardze z dnia 19 czerwca 2008 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przedstawił okoliczności wcześniej powołane w zażaleniu, a dotyczące przebywania przez skarżącego w budynku objętym postępowaniem, jak i powody, dla których nie zgłosił właściwemu organowi zakończenia robót budowlanych. Przybliżając okoliczności, które uniemożliwiły mu zgłoszenie zakończenia robót budowlanych wymienił zobowiązanie do przebudowy przyłącza wody i "brak protokołu odbioru wody", ponadto podał, iż "na dzień dzisiejszy zostały wykonane brakujące balustrady oraz podpisany protokół z A ", a w dniu 11 maja 2008 r. złożył w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego zawiadomienie o zakończeniu budowy. Wymierzoną karę ze względu na jej wysokość uznał za "znaczną dolegliwość mogącą mieć znaczny wpływ na stabilność ekonomiczną i wypłacalność". W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 12 listopada 2008 r. uczestniczka M. D. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie podkreślając, iż budynek, którego dotyczy postępowanie, jest zamieszkiwany przez skarżącego co najmniej od lipca 2007 r., co potwierdził sam skarżący w piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2007 r. znajdującym się w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Poznaniu pod sygn.[...], w którym to piśmie podał, że zamieszkuje w domu przy ul. [...] oraz wskazał na koszty eksploatacji tegoż budynku, jako koszty utrzymania związane z miejscem zamieszkania. Uczestniczka zwróciła uwagę na rachunki za zużycie energii elektrycznej oraz gazu dotyczące określonych okresów w 2007 i 2008 r., jako dowód potwierdzający użytkowanie budynku. Ponadto uczestniczka powołała się na twierdzenia skarżącego, jakie sformułował na użytek sprawy o sygn. akt [...], z których wynikało, iż zamieszkuje w budynku, którego dotyczy postępowanie o wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu. W piśmie przedstawiono również okoliczności wskazujące na to, że uczestniczka pozbawiona jest możliwości użytkowania i zarządzania przedmiotową nieruchomością objętą współwłasnością i nie jest inwestorem w przedmiotowej sprawie. Do pisma zostały dołączone kserokopie dokumentów, na które powołała się uczestniczka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, co wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona. Zgodnie z brzmieniem z art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Art. 55 powołanej ustawy stanowi, iż w trzech przypadkach istnieje obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego, między innymi przez wskazanie w ustawie kategorii obiektów budowlanych, wymagających takiego pozwolenia oraz sytuacji, w której przystąpienie do użytkowania ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. W sprawie jest okolicznością bezsporną i skarga tego nie kwestionuje, że inwestor nie zawiadomił właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu robót budowlanych przedmiotowego budynku mieszkalnego, ani też w ogóle nie zakończył wszystkich robót, jak również nie złożył wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku przed zakończeniem wszystkich robót budowlanych. Niewątpliwie przedmiotowy budynek po jego zrealizowaniu (zakończeniu robót budowlanych), a przed przystąpieniem do użytkowania, wymagał zgłoszenia właściwemu organowi (art. 54 powołanej ustawy). Z kolei przystąpienie do użytkowania tego obiektu przed zakończeniem wszystkich robót budowlanych wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na użytkowanie (art. 55 Prawa budowlanego). Ciążący na inwestorze obowiązek zgłoszenia zakończenia robót budowlanych był mu znany, gdyż skarżący przedstawił okoliczności związane ze stanem zaawansowania robót budowlanych, jako stanowiące przeszkodę do skutecznego zgłoszenia zakończenia robót budowlanych. W konsekwencji stwierdzić należy, iż w razie zakończenia robót budowlanych inwestor powinien był zgłosić ten fakt właściwemu organowi nadzoru budowlanego i powstrzymać się z użytkowaniem budynku do czasu upływu terminu do zgłoszenia sprzeciwu przez ten organ. Względnie, mając zamiar przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku przed zakończeniem wszystkich robót, powinien był wystąpić o wydanie decyzji pozwalającej na użytkowanie obiektu. Żadna z takich okoliczności w sprawie nie miała miejsca, mimo że doszło do faktycznego użytkowania przedmiotowego budynku przez skarżącego. W tym miejscu trzeba podkreślić, iż wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze, jak i prezentowanym w postępowaniu administracyjnym, inwestor w niniejszej sprawie przystąpił do użytkowania obiektu. Na zaistnienie takiego faktu wskazuje materiał zgromadzony w sprawie, z którego organy nadzoru budowlanego wywiodły trafne wnioski. Powołane przez skarżącego przyczyny, jakie doprowadziły do rozpoczęcia użytkowania obiektu przed zakończeniem wszystkich robót budowlanych, ewentualnie przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie budynku pomimo niezakończenia wszystkich prac budowlanych, nie mają znaczenia dla oceny, iż użytkowanie obiektywnie miało miejsce. Okoliczności stwierdzone przez organ I instancji w wyniku kontroli przeprowadzonej na przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w P. jednoznacznie wskazują na użytkowanie tego obiektu. Budynek mieszkalny został bowiem wyposażony w sprzęty związane z bieżącym korzystaniem z budynku, a sam inwestor oświadczył do protokołu, iż użytkuje ten budynek, to znaczy "bywa tam i śpi jednocześnie kontynuując roboty wykończeniowe". Wskazane przez skarżącego inwestora okoliczności związane z nocowaniem w przedmiotowym budynku w celu zapobieżenia ewentualnej kradzieży instalacji, w które wyposażony jest budynek, tym bardziej wzmacniają tezę, że faktycznie budynek jest użytkowany, bowiem inwestor nie tylko prowadzi w nim roboty wykończeniowe, ale zaopatrzył lokal w sprzęty związane ze stałym, także nocnym przebywaniem w budynku. Już tylko wspomniane okoliczności wskazują na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy orzekające w sprawie. Warto jednak także zwrócić uwagę i na to, że uczestniczka postępowania wskazała na dowodowe źródła pisane – protokół posiedzenia sądowego i pisma procesowe stron w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Poznaniu pod sygn. akt [...] , z których również wynika, że skarżący użytkuje przedmiotowy budynek; między innymi z kserokopii protokołu posiedzenia przed Sądem Okręgowym z dnia 24 stycznia 2008 r. (znajdującej się również w aktach administracyjnych organu II instancji) wynika, że skarżący, pouczony w trybie art. 304 kpc, zeznał między innymi, iż zamieszkuje w budynku na ul. [...] od połowy 2007 r. i tylko sporadycznie bywa w mieszkaniu "na [...]", które stało puste i dlatego też zdecydował się na wprowadzenie tam innej osoby. Zgodnie z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Zauważyć przy tym należy, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. P 64/07 (Dz.U. z 2009 r. Nr 71, poz. 618) stwierdził, iż art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stan faktyczny sprawy wypełnia hipotezę normy zawartej w art. 57 ust. 7 Prawa budowanego i uzasadnia wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Wysokość nałożonej na skarżącego (inwestora) kary została obliczona zgodnie z wzorem określonym w art. 59f ust. 1 powołanej ustawy, przy zastosowaniu podwyższenia, o którym mowa w art. 57 ust. 7 zdanie drugie tej ustawy. Przyjęta dla obliczenia wysokości kary kategoria obiektu, która determinowała zastosowanie współczynnika kategorii obiektu (k), również jest prawidłowa. Podnoszone w skardze okoliczności co do sytuacji osobistej i finansowej inwestora nie podważają powyższych wniosków i nie mogły doprowadzić do zmniejszenia wysokości kary finansowej, która nie jest pozostawiona uznaniu administracyjnemu organu. Stąd też nie mają one doniosłego znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy i nie wpływają na ocenę zgodności zaskarżonego aktu z prawem. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ A. Łaskarzewska /-/ E. Podrazik /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak