II SA/Po 460/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-11-17
Skład orzekający: Jolanta Szaniecka, Aleksandra Łaskarzewska, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego, jeśli nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia, a nie w drodze decyzji wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Instytucja zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie ma zastosowania, gdy nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa w drodze zasiedzenia, uregulowanego przepisami Kodeksu cywilnego. W takiej sytuacji brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego uregulowanego w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ewentualne wzruszenie postanowienia sądu powszechnego stwierdzającego zasiedzenie jest dopuszczalne wyłącznie w trybie właściwym dla orzeczeń tego sądu, uregulowanym w Kodeksie postępowania cywilnego.Stan faktyczny
Skarżący J. H. domagał się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod szpital. Postępowanie administracyjne było długotrwałe, obejmowało ustalanie stanu prawnego nieruchomości, jej numeracji ewidencyjnej oraz sposobu nabycia przez Skarb Państwa. Organy administracji oparły się na postanowieniu Sądu Rejonowego o zasiedzeniu nieruchomości przez Skarb Państwa, co doprowadziło do umorzenia postępowania o zwrot. Skarżący kwestionował ustalenia dotyczące numeracji działki, sposobu przejęcia nieruchomości oraz zarzucał naruszenia przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2008 r. i zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2008 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ J.Zieliński /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2008 r nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. H. od decyzji Starosty S. z dnia [...] 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wywiedziono co następuje.
J. H. złożył 29 grudnia 1992 r. w Urzędzie Miasta S. wniosek o zwrot m.in. nieruchomości wywłaszczonej pod szpital w S. - działka [...] (str. 41 - 42 ) akt sprawy znak [...]).
Decyzją z [...] 1993 r. znak [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w S. odmówił zwrotu działki nr [...] (str. 43 akt sprawy znak [...]).
Pismem z dnia 24 kwietnia 2006 r., p. J. H. zwrócił się do Wojewody Wielkopolskiego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji KUR w S. z [...] 1993 r. znak [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, składając jednocześnie odwołanie od w/w decyzji.
Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z [...]2006 r. przywrócił J. H. termin do złożenia odwołania od decyzji KUR w S. z [...] 1993 r. znak [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Decyzją z [...] 2006 r. Wojewoda Wielkopolski uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] 1993 r. znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji tj. przez Starostę S. (str. 38-44 akt sprawy znak [...]).
Pismem z 22 września 2006 r. organ pierwszej instancji zawiadomił J. H., że przeprowadzone będą odrębne postępowania administracyjne w kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości objętych wnioskiem z dnia 29 grudnia 1992 r. w tym m.in. dotyczącej nieruchomości wywłaszczonej pod szpital (str. 49 akt sprawy znak [...]).
Na rozprawie administracyjnej z dnia 15 września 2006 r. J. H. doprecyzował swój wniosek w ten sposób, że wniósł o zwrot nieruchomości zabudowanej obiektem szpitala (str. 47 - 48 akt sprawy znak [...]).
Organ pierwszej instancji ustalił, że brak jest dowodów na wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym, pismem z 22 września 2006 r., zwrócił się do stron postępowania o uzupełnienie wniosku poprzez wskazanie decyzji, na podstawie której nastąpiło wywłaszczenie (str. 47 - 48 akt sprawy znak [...]).
Odpowiadając na w/w pismo J. H. pismem z 2 października 2006 r. nie uczynił jednak zadość powyższemu żądaniu. Podkreślił, że: "w swoim wniosku z 1992 r., stanowiącym podstawę do prowadzenia niniejszego postępowania nie użyłem zwrotu wywłaszczony, podkreślałem natomiast tylko fakt zajęcia przedmiotowej działki pod szpital" (str. 56 - 81 akt sprawy znak [...]).
Starosta S. pozyskał od Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. archiwalne uwierzytelnione kopie dokumentowy dot. zajęcia pod budowę szpitala nieruchomości należącej do spadkobierców J. H. Przedmiotowa nieruchomość jest oznaczona w rejestrze pomiarowym z 1957 r. oraz innych dokumentach jako działka nr [...]o powierzchni 0.4286 ha (str. 82 - 105 akt sprawy znak [...]).
J. H. zmarł, a spadek po nim nabyli zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzenie nabycia spadku z [...] 1968 r. żona C. H. 1/3 część spadku z prawem do dożywotniego użytkowania oraz córka I. H. i syn J. H. - każdy po połowie na własność, z tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne, położone w S. o powierzchni 14,53 ha odziedziczyły wyżej wymienione osoby w tym samym stosunku (str. 110 akt sprawy znak [...]).
I. S. zmarła, a spadek po niej zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzenie nabycia spadku z [...] 2005 r. nabyli mąż L. S. oraz syn J. S. każdy w 1/2 części (str. 112 akt sprawy znak [...]).
C. H. zmarła, a spadek po niej zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzenie nabycia spadku z [...] 2007 r. nabyli: syn J. H. s.J. i C. oraz wnuk J. S. s. I. i L. po ½ części każdy z nich (str. 23 akt sprawy znak [...]).
L. J. S. zmarł, a spadek po nim zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzenie nabycia spadku z [...] 2008 r. nabył syn J. S. s.L. i I. - w całości (str. 45 akt sprawy znak [...]).
Archiwum Państwowe w P. oraz Archiwum Zakładowe Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego z Delegaturą w K., pismami odpowiednio z 27 października 2006 r. oraz 6 października 2006 r. poinformowały, że w ich zasobach nie odnaleziono dokumentów dotyczących zajęcia nieruchomości pod budowę szpitala w S. (str. 128 - 130 akt sprawy znak [...]).
Powiatowy Ośrodek Geodezyjny i Kartograficzny Starostwa Powiatowego w S. w piśmie z 16 września 2008 r. wskazał, że dawna działka o numerze [...] przy założeniu ewidencji gruntów weszła w skład działki nr [...], która została zajęta pod budowę szpitala.
W latach 1980 - 1981 została przeprowadzona odnowa ewidencji gruntów budynków. W związku z tym zmieniono numerację działek, działka nr 180 otrzymała numer 335.
Po odłączeniu części działki zajętej pod ulicę S., obszar gruntu zajęty pod szpital otrzymał nr [...]. W roku 2000 działka nr [...] uległa podziałom celem wydzielenia terenów mieszkalnych. W wyniku podziału powstały działki o numerach [...], co wynika z załączonej mapy. Działka nr [...] stanowi obecnie części działki nr [...] (str. 74 - 75 akt sprawy znak [...]).
Nie udało się pozyskać akt świadczących o formie przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z [...] 1998 r. sygn. akt [...] po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku Urzędu Rejonowego w S. o zasiedzenie stwierdzono, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1988 r. własność nieruchomości położonej w S. o powierzchni 4.6341 ha oznaczona na mapie nr [...] jako działka [...].
We wniosku o zasiedzenie z 5 listopada 1997 r. uzupełnionego pismem z 26 lutego 1998 r. wskazano, że "przedmiotowa nieruchomość od momentu założenia ewidencji gruntów figuruje na Skarb Państwa. Nieruchomość stanowiła poprzednio własność m.in. J. H.. Od wszystkich poprzednich właścicieli terenów przejętych pod szpital grunty zostały wykupione, za wyjątkiem J. H. Praktycznie do zasiedzenia pozostaje grunt stanowiący własność J. H. o powierzchni około 0.52 ha. O zasiedzenie całej nieruchomości o powierzchni 4.6341 wystąpiono dlatego, że wykup pod szpital prowadzony był przed założeniem ewidencji gruntów i budynków i w związku z tym brak dokumentacji do odtworzenia części wykupionej tym bardziej, że po wykupieniu gruntu nie założono księgi wieczystej na Skarb Państwa" (str. 214 - 218 akt sprawy znak GN.7221-28/06).
Postanowieniem z [...]1998 r. Sąd Rejonowy w S., Wydział Ksiąg Wieczystych założył księgę wieczystą KW nr [...] i dokonał w niej następujących wpisów: w dziale pierwszym - działka nr;[...] o obszarze 4.6341 ha, w dziale drugim - Skarb Państwa - terenowy organ administracji państwowej, na podstawie wniosku z 9 czerwca 1998 r. nr [...] oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] 1998 r. sygn. akt [...].
Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...]1999 r. znak [...] stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w S. stało się z mocy prawa mieniem powiatu s., w skład którego wchodzi nieruchomość gruntowa położona w S. przy ul. T., obręb S., działka nr [...] o powierzchni 4631 m2, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. oraz budynki i budowle trwale z gruntem związane wykazane na karcie inwentaryzacyjnej jednostki nr [...], stanowiącej integralną część niniejszej decyzji (str. 59 akt sprawy znak [...]).
Zgodnie z uchwałą Rady Powiatu S. z [...] 2000 r. nr [...], przekazano w nieodpłatne użytkowanie Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w S. zabudowane nieruchomości położone w S. przy ul. T., oznaczone numerami geodezyjnymi działek nr [...] (str. 58 akt sprawy znak [...]).
Starosta S. decyzją z [...] 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w mieście S. zajętej pod budowę szpitala o powierzchni 0.5200 ha.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z [...] 1998 r. sygn. akt [...], poprzez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1988 r. Postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek J. H. o zwrot w/w nieruchomości; należało umorzyć albowiem "fakt wywłaszczenia nie nastąpił w drodze decyzji administracyjnej" (str. 263 - 264 akt sprawy znak [...]).
Odwołanie od w/w. decyzji złożył 6 sierpnia 2007 r. J. H. oraz 10 sierpnia 2007 r. T. H. zarzucając, że zaskarżona decyzja "1) wydana została bez wcześniejszego rozpatrzenia przez organ odwoławczy zażalenia na postanowienie wydane w trakcie postępowania administracyjnego"; 2) "w postępowaniu nie ustalono wielkości przedmiotu sporu (...) pomijając fakt, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty precyzujące zarówno wielkość nieruchomości (...) jak i ukazujące oznaczenia geodezyjne tych działek"; 3) "pogwałcono przepisy określone w art. 75 § 1 i art. 77 § 1 Kpa poprzez odmówienie przeprowadzenia wizji lokalnej; 4) nie odniesiono się do wszystkich wniosków, zgłoszonych w trakcie postępowania (...). Stanowi to przykład pogwałcenia przepisu wynikającego art. 107 § 3 Kpa; 5) w uzasadnieniu (...) pominięto kilka, z przeprowadzonych w toku postępowania czynności procesowych, w szczególności fakt złożenia przez T. H. (...) żądania wstąpienia do postępowania w charakterze strony i faktu wysunięcia przez L. i J. S. żądania wstąpienia w postępowanie administracyjne; 6) błędnie wskazano działkę stanowiącą przedmiot żądania (...) pod budowę szpitala zajęto część działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] - przed podziałem posiadała łączną powierzchnię 1.14 ha, po podziale i dokonaniu wywłaszczenia jej części tj. działki/nr [...] o powierzchni 0.5763 ha decyzją Naczelnika Miasta S. z [...] 1981 r nr [...] przy właścicielu pozostał obszar o powierzchni 0.5637 ha. Jest to zatem powierzchnia odpowiadająca wielkości działki zajętej pod budowę szpitala" (str. 8 - 18 akt sprawy znak [...]).
Wojewoda Wielkopolski w decyzji z dnia [...] 2008 r. zważył co następuje:
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W świetle art. 137 ust 1, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji organ odwoławczy przyjął, że nieruchomość oznaczona przy założeniu ewidencji gruntów dla miasta S. jako działka o numerze [...] weszła w skład działki nr [...] która została zajęta pod budowę szpitala. W latach 1980 - 1981 została przeprowadzona odnowa ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym zmieniono numerację działek, działka nr [...] otrzymała nr [...]. Po odłączeniu części działki zajętej pod ulicę S., obszar gruntu zajęty pod szpital otrzymał nr [...]. W roku 2000 działka nr [...] uległa podziałom celem wydzielenia terenów mieszkalnych. W wyniku podziału powstały działki o numerach [...], co wynika z załączonej mapy Działka nr [...] stanowi obecnie części działki nr [...] i jest zapisana w księdze wieczystej KW nr [...].
Własność działki nr [...] przeszła na rzecz Skarbu Państwa na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] 1998 r. sygn. akt [...], którym to stwierdzono, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1988 r. własność nieruchomości położonej w S. o powierzchni 4.6341 ha, oznaczoną na mapie nr [...] jako działka [...].
Co więcej sam skarżący podkreślał, że we wniosku z 1992 r., stanowiącym podstawę do prowadzenia niniejszego postępowania nie użył zwrotu wywłaszczony, podkreślał natomiast tylko fakt zajęcia przedmiotowej działki pod szpital. Skoro przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa w drodze zasiedzenia, to nie mają do niej zastosowania przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.
Z tego powodu należało uznać, że zwrot nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, nie rozciąga się na nieruchomość, której własność nabył Skarb Państwa na mocy zasiedzenia.
Wojewoda podkreślił, że skarżący błędnie podaje, że przedmiotowe postępowanie dotyczy działki nr [...], w/w. działka nigdy nie została zajęta pod budowę szpitala. Potwierdzają to ustalenia poczynione przez organy obu instancji.
Wojewoda nadmienił, że Starosta S. podejmując postanowieniem z [...] 2007 r. zawieszone postępowanie wskazał w pouczeniu, że nie przysługuje na nie zażalenie. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż pouczenie to było błędne.
Z uwagi na fakt, że w odwołaniu J.H. zaskarżył w trybie art. 142 Kpa postanowienie Starosty S. z [...] 2007 r. o podjęciu zawieszonego postępowania organ odwoławczy wskazał, że ze względu na cel i funkcje odwołania, zarzuty odnoście postanowienia powinny wskazywać na naruszenie przez postanowienie przepisów postępowania, zaś uzasadnienie tych zarzutów powinno wykazać, że naruszenie miało wpływ na załatwienie sprawy administracyjnej co do jej istoty w drodze decyzji.
Wymieniony nie wykazał, że podnoszona wada postępowania miała istotny wpływ na zawarte w decyzji rozstrzygnięcie sprawy.
Zdaniem Wojewody zaskarżona decyzja Starosty S. z [...] 2007 r. znak [...] odpowiadała prawu, gdyż na mocy art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] 2008 r. Wojewoda Wielkopolski stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez T. H.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r., wydanym w sprawie II SA/Po 104/08 uchylił powyższe postanowienie.
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2009 r. o nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w stosunku do T. H.
W uzasadnieniu wywiedziono, że T. H. nie ma przymiotu strony. W istocie bowiem działka o nr [...], odnośnie której wymieniony powołuje się na swe prawa właścicielskie nigdy nie była zajęta pod budowę szpitala. Stanowi odrębną działkę od działki o nr [...]. To działka nr [...] była zajęta pod budowę szpitala. W jej skład weszła dawna działka o nr [...]. T. H. nie miał więc żadnego tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania zwrotowego, stanowiącej część dawnej działki o nr [...], a nie działki [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010 r., wydanym w sprawie II SA/Po 913/09 oddalił skargę na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego w stosunku do T. H. Wyrok jest prawomocny od dnia 29 maja 2010r.
Skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2008 r. (.... ) złożył J.H..
W uzasadnieniu powtórzono zarzuty z odwołania. Podniesiono nadto, że w sprawie pominięto kilka istotnych dla sprawy czynności. Przede wszystkim Wojewoda wydał rozstrzygnięcie mimo złożenia do sądu powszechnego skargi o wznowienie postępowania w przedmiocie zasiedzenia działki [...]. Tymczasem rozstrzygnięcie w sprawie o zwrot uzależnione było od prawomocnego rozstrzygnięcia co do złożonej skargi o wznowienie. Zdaniem skarżącego decyzja Wojewody naruszała też prawa T. H., właściciela przedmiotowej działki (przejętej pod szpital) od 1994 r.
Decyzja Starosty została wydana bez wcześniejszego rozpatrzenia przez organ odwoławczy zażalenia na postanowienie wydane w trakcie postępowania administracyjnego. Organy administracji sprzecznie z art. 75 § 1,77 § 1 kpa odmówiły przeprowadzenia wizji lokalnej, uznając iż dowód ten nie ma znaczenia dla sprawy.
Nie uwzględniły żądania wstąpienia do sprawy L. i J. S..
Ponadto Wojewoda Wielkopolski nie załatwił odwołania w terminie przewidzianym przepisami kpa. W ocenie skarżącego organ odwoławczy naruszył także art. 40 § 2 kpa, doręczając zaskarżony akt osobiście skarżącemu.
Dnia 4 grudnia 2009 r. tut. Sąd zawiesił postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania sprawy ze skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2009 r., mocą której umorzono postępowanie odwoławcze z odwołania T. H. od decyzji Starosty S. z dnia [...] 2007 r.
Wobec prawomocnego zakończenia postępowania co do w/w decyzji postanowieniem z dnia 14 lipca 2007 r. zawieszone postępowanie podjęto.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna jednak nie z powodu zarzutów w niej podniesionych.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, gdy jego nieruchomość stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W świetle art. 137 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od tego dnia cel ten nie został zrealizowany.
Instytucję zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się do wszystkich tych nieruchomości, do których przysługujące w przeszłości prawa rzeczowe zostały odebrane w drodze wywłaszczenia orzeczonego indywidualnym aktem administracyjnym, wydanym na podstawie aktów prawnych określających tego rodzaju instytucję wywłaszczenia. Oznacza to, że instytucję zwrotu nieruchomości wywłaszczonej stosuje się w wypadku, gdy orzeczenie zostało wydane na mocy przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także na podstawie aktów prawnych poprzedzających ustawę.
Instytucję zwrotu nieruchomości wywłaszczonych stosuje się także do nieruchomości nabytych lub przejętych na podstawie aktów prawnych wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodzić należy się z wywodami organu II instancji, iż instytucja zwrotu nie ma zastosowania w wypadku, gdy nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa w drodze zasiedzenia, uregulowanego przepisami kodeksu cywilnego. W takiej sytuacji zatem brak podstaw, by prowadzić postępowanie administracyjne uregulowane w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Ewentualne wzruszenie postanowienia sądu powszechnego stwierdzającego zasiedzenie jest dopuszczalne w trybie właściwym dla orzeczeń tego sądu, uregulowanym w kodeksie postępowania cywilnego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z akt administracyjnych nie wynika, by postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] 1998 r. obejmowało całą nieruchomość objętą żądaniem zwrotu (dawna działka [...]).
Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika wręcz, że stwierdzenie zasiedzenia nie objęło części dawnej działki nr [...], która została włączona do drogi, stanowiącej ulicę S..
W decyzji nie wyjaśniono, z akt sprawy to również nie wynika w jakim trybie nastąpiło przejęcie, kto jest właścicielem drogi, do jakiej kategorii została zaliczona.
Nie sposób więc ustalić, czy co do tej części przejętej nieruchomości postępowanie zwrotowe może się toczyć.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że nie budzą wątpliwości tut. Sądu ustalenia dokonane przez organ co do oznaczenia nieruchomości, przejętej od poprzednika skarżącego pod budowę szpitala, objętej żądaniem zwrotu. Wprawdzie organy miały trudność w zgromadzeniu wszystkich niezbędnych materiałów, w istocie bowiem przejęcie nieruchomości nastąpiło jeszcze przed założeniem ewidencji miasta Słupca, nie oznacza to jednak, by uzyskana ostatecznie dokumentacja uniemożliwiała poczynienie ustaleń odpowiadających treści art. 7, 77 § 1, 80 kpa.
W istocie zatem nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż nieruchomość przejęta pod budowę szpitala stanowiła działkę o nr [...].
Zgromadzony w sprawie materiał wykazał, że na ten cel przejęto działkę o nr [...], która wraz z kilkoma innymi nieruchomościami weszła w skład działki [...]. Wskazać w tym miejscu należy także na następujące dokumenty: kopię mapy ewidencyjnej, wydanej przez Starostwo Powiatowe w S., arkusz ewidencyjny nr [...], kopię mapy wywłaszczeniowej, kserokopie mapy, na której zaznaczono miejsce położenia dawnej działki [...], działki [...], działek [...], wszystkie koperta foliowa - k. 50 akt. adm., kopię rejestru gruntów - tom I i III, założony w 1967 r.- k. 1 do 7 akt adm.
Na wszystkich wskazanych wyżej mapach znajduje rysunek budynku szpitala.
Podkreślić należy, że z map tych jednoznacznie wynika, że działki [...] (dawniej działka [...]) położone są poza nieruchomością, przejętą pod szpital.
Żaden z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wymienia działki [...] jako przejmowanej pod szpital. Wręcz przeciwnie dokumenty odwołują się do działki [...], względnie działki [...]. Wskazać przy tej okazji należy na orzeczenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. - k. 87 akt adm., dokument - Ustalenie wartości nieruchomości nabywanych przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. pod budowę Szpitala Powiatowego, sporządzony przez rzeczoznawcę rolnego H. G. dnia [...] 1962 r. - k. 100 akt adm., dokument Upoważnienia dla Kierownika Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej do zawarcia aktu notarialnego na wymianę działek pod budowę szpitala, gdzie wśród działek przejętych pod szpital wymienia się działkę [...]- k. 101 akt adm. Także i w tym dokumencie brak adnotacji co do przejęcia działki o nr [...]. Wskazać w tym miejscu należy również na dokument sporządzony w dniu [...] 1963 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Powiatowej w S., z którego wynika, że w tym czasie nie dokonano jeszcze wykupu działki [...] od J. H., przeznaczonej pod budowę szpitala- k. 104 akt adm.
Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należało, iż wprawdzie zasadne są ustalenia i rozważania organów obu instancji co do numeru działki, przejętej pod szpital, jednak za błędne uznać należało przyjęcie w świetle do tej pory zgromadzonego materiału dowodowego, iż przedmiotem zasiedzenia była cała działka o nr [...].
W aktach sprawy brak dokumentów, z których wynikałoby, że wydzielenie części dawnej działki nr [...] pod drogę (ul. S.) nastąpiło po wydanym przez Sąd Rejonowy w S. postanowieniu z dnia [...] 1998 r. ([...]).
Wręcz przeciwnie w zaskarżonej decyzji poniesiono, że wydzielenie nastąpiło przed postanowieniem o stwierdzeniu zasiedzenia, bez bliższego określenia daty oraz jego trybu.
Nie sposób więc w zaistniałej sytuacji przyjąć za organem II instancji, że nie jest zasadne prowadzenie postępowania w odniesieniu do nieruchomości, co do której stwierdzono zasiedzenia.
W tym stanie rzeczy wobec naruszenia przepisów prawa procesowego art. 7, 77 § 1, 80, 105 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaskarżoną decyzję należało uchylić, mając na względzie przepis art. 145 § 1pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U. 2002.153.1270 ze zm., dalej ppsa).
Stąd orzeczono jak w pkt.I sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda Wielkopolski uwzględni poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania, w szczególności zaś co do konieczności ustalenia właściciela ulicy S., kategorii drogi, przekształceń prawnych w odniesieniu do wchodzącej w skład ulicy S. części dawnej działki o nr [...]. W szczególności zaś wyjaśnienia będzie wymagało, czy część ta objęta była przedmiotem zasiedzenia, w wyniku jakich aktów weszła w skład drogi, stanowiącej ulicę S..
Ustalonemu właścicielowi drogi przysługiwać będą prawa strony.
Ponadto, o ile okazałoby się, że ulica Sikorskiego jest drogą publiczną organ winien rozważyć, czy orzekanie o zwrocie jej części jest dopuszczalne.
Na marginesie podkreślić należy, że nie ma charakteru prejudycjalnego dla niniejszej sprawy rozstrzygnięcie przed sądem powszechnym sprawy o wznowienie postępowania o stwierdzenie zasiedzenia działki [...]. W obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. o stwierdzeniu zasiedzenia. Zgodnie zaś z art. 365 kpc prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże sąd, który je wydał, strony oraz inne organy państwowe, organy administracji.
Brak przymiotu strony T. H. został ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięty decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2009 r., mocą której umorzono postępowanie odwoławcze w stosunku do T. H. w przedmiocie zwrotu nieruchomości zajętej pod budowę szpitala.
Skarga od tej decyzji została oddalona wyrokiem Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wydanym w sprawie o sygn.II SA/Po 913/09. Wyrok jest prawomocny od 29 maja 2010 r.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) poprzez podjęcie zawieszonego postępowania pomimo nie rozpoznania zażalenia na poprzedzające je postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiotowej sprawie. Wbrew zarzutom skarżącego do chwili swej śmierci L.S. był uczestnikiem postępowania administracyjnego. J. S. uczestniczył w postępowaniu zarówno przed organem I jak i II instancji.
Okoliczność niedochowania terminowi do rozpoznania odwołania nie stanowi naruszenia, o którym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. Odnosząc się zaś do naruszenia przepisu art. 40 § 2 kpa stwierdzić należało, iż w istocie nie doszło do naruszenia tej normy. Wprawdzie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu osobiście, jednakże decyzję tę otrzymali także jego pełnomocnicy.
O kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 200 ppsa.
Jak w pkt.III sentencji wyroku rozstrzygnięto na mocy art. 152 ppsa.
/-/ J.Zieliński /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska
MK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło