II SA/Po 4627/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2004 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; o d d a l a s k a r g ę /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ E.Makosz-Frymus JFS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. powołując jako podstawy prawne art.25 ust.2 pkt 1 lit.a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142, poz.950 ze zm. ) pozbawił J. R. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w L. w dniu [...] lutego 1976 r. z tytułu uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach od [...] stycznia 1943 r. do [...] maja 1945 r. oraz z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od [...] września 1945 r. do [...] czerwca 1947 r. Według przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustaleń J. R. w drugim okresie zaliczonym jako obejmujący działalność kombatancką był zatrudniony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Wobec tego ustalenia uznano, że spełnione zostały przesłanki stosowania powołanej podstawy prawnej. J. R. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż Kierownik Urzędu wydał decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Natomiast pobyt w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach nie został w ogóle wzięty pod uwagę. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia obok wcześniej przedstawionych ustaleń i normy prawnej wyjaśniono, że zainteresowany nie udowodnił, iż do Urzędu Bezpieczeństwa został skierowany bądź zwerbowany przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy. Oświadczenia świadków I. S. i S. M. o ostrzeżeniu J. K. przez J. R. o grożącym aresztowaniu nie stanowią dowodu, iż J. R. był skierowany do Urzędu Bezpieczeństwa lub zwerbowany przez organizację niepodległościową. J. R. wniósł do sądu administracyjnego skargę, której treść wskazywała, że domagał się on uchylenia zaskarżonej decyzji. Na poparcie skargi przedstawił argumenty zbieżne z powołanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyń przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art.25 ust.2 pkt 1 a ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione, między innymi w art.21 ust.2 pkt 4 a tejże ustawy, to jest te, które w latach 1944 - 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione strukturach w szczególności Urzędów Bezpieczeństwa. Jedyny wyjątek od tej reguły wynika z odwołania się do art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej, który to przepis dotyczy osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów, w tym Urzędów Bezpieczeństwa zostały skierowane przez organizację niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielania im pomocy. Przedstawiona konstrukcja prawna oznacza, że pełnienie służby lub funkcji i zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa w latach 1944 - 1956 jest co do zasady okolicznością niweczącą skutki działalności kombatanckiej stanowiącej podstawę wcześniejszego przyznania uprawnień kombatanckich i to niezależnie od oceny wagi tej działalności. Zatem godna podkreślenia sytuacja skarżącego jako więźnia obozów koncentracyjnych nie miała znaczenia przy ocenie skutków jego służby w obrębie struktur Urzędów Bezpieczeństwa. We wskazanych okolicznościach jedyną możliwością, pozwalającą na uniknięcie pozbawienia uprawnień kombatanckich byłoby ustalenie, że zachodziły przesłanki wymienione w art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej, to jest skierowanie do Urzędów Bezpieczeństwa przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowanie przez takie organizacje w celu udzielenia pomocy. Zaznaczyć przy tym należało, że treść ostatnio wymienionego przepisu wskazywała, iż ciężar udowodnienia określonych w tym przepisie faktów spoczywała na osobie wywodzącej z nich korzystne skutki prawne ( por. wyrok SN z 18 stycznia 2002 r., III RN 187/00, OSNP 2002/13/300 ). Skarżący w toku postępowania przedstawił dowody mogące potwierdzać jedynie tyle, że w okresie zatrudnienia skarżącego w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa ostrzegł on oficera Armii Krajowej o grożącym mu aresztowaniu. Udowodniona okoliczność, niezależnie od ewentualnej oceny wiarygodności dowodów, nie odpowiadała sama przez się żadnej z dwóch przesłanek wymienionych w art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej. Udzielenie pomocy zagrożonej aresztowaniem osobie nie odpowiadało ani pojęciu skierowania ani zwerbowania o jakich mowa w wymienionym przepisie. W obu przypadkach bowiem konieczne byłoby wykazanie dalej idącej niż samo ostrzeżenie współpracy z organizacjami niepodległościowymi. Zaznaczenia wymagało, że faktem powszechnie znanym jest, że Armia Krajowa ulegała rozwiązaniu w 1945 r. podczas gdy wykazywane przez skarżącego okoliczności miały mieć miejsce w 1947 r., zatem, brak było dowodu na jakiekolwiek kontakty z organizacjami działającymi w okresie powojennym. Dodać należało, że na rozprawie skarżący oświadczył, że poza ostrzeżeniem znajomego oficera o grożącym aresztowaniu nie miał kontaktów z mogącymi działać w podziemiu osobami, zatem nie można było przyjąć by zarzucał naruszenie przepisów postępowania dotyczących postępowania dowodowego skoro nie wskazywał okoliczności dalej idących niż wcześniej dowodzone a mających mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji nie można było zarzucić naruszenia prawa orzekającemu w sprawie organowi, który przyjął, że przedstawione przez skarżącego dowody nie były wystarczające dla przyjęcia, iż spełniły się przesłanki z art.21 ust.3 ustawy kombatanckiej. Z wymienionych przyczyn oddalono skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ). /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ E.Makosz-Frymus JFS