II SA/Po 4631/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi Z.R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], I. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz adwokata T.S. prowadzącego kancelarię adwokacką w P. przy ul. S. [...] tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych). /-/ J. Wierchowicz /-/ G. Radzicka /-/ B. Drzazga Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał inwestorowi Z. R. rozbiórkę szyn stalowych, zamontowanych nad przejściem do posesji przy ul. J. nr [...] w L. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że nad przejściem do posesji przy ul. J. nr [...] w L., na wysokości stropu I piętra zostały ułożone belki stalowe (5 sztuk) dwuteowniki 120, stanowiące element konstrukcyjny pod taras, oparte z jednej strony na budynku, którego współwłaścicielem jest Z. R., natomiast z drugiej strony na wznoszonym obiekcie realizowanym przez S.S., a oparcie szyn na budynku należącym do S.S. przekracza granice działki inwestora. Organ ustalił nadto, że roboty wykonano w 2000 r. bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia, co musiało skutkować zastosowaniem przepisów art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.). Wobec sporu, który z właścicieli czy inwestorów dopuścił się samowoli, organ ustalił, że samowoli tej dopuścił się Z. R.. Ustalenie to oparto na oświadczeniach Z. R. oraz pełnomocnika S.S., a także oświadczeniu trzech pracowników firmy budowlanej, która realizowała budowę domu na nieruchomości przy ul. J. nr [...] w L. – a więc obiektu stanowiącego własność S.S. W odwołaniu od decyzji Z. R. zarzucił, że sporne belki zostały zamontowane przez pracowników S.S. i wnosił o ewentualne kierowanie nakazu przeciwko rzeczywistemu sprawcy samowoli. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podzielił argumentację organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu, Z. R. zarzucił, że podstawą zrealizowanej inwestycji była umowa cywilnoprawna ze S.S., która zobowiązywała się do pogrubienia muru w realizowanym budynku własnym, tak aby belki stalowe mogły się oprzeć na pogrubieniu z jej strony, natomiast belki od strony skarżącego miały być zamontowane w jego budynku. Umowa pomiędzy nimi została wykonana połowicznie, bowiem jej pełnomocnik – syn J.S. nie pogrubił muru, lecz polecił umocowanie szyn w murze budowanego domu. Skarżący przyznając, że pozwolił wziąć metalowe szyny, które były jego własnością zaprzeczył, aby to on montował szyny. Przyznał, że wprawdzie dokonał zgłoszenia, zrobił to jednak po wykonaniu robót przez sąsiadów, gdyż jako technik budowlany zdawał sobie sprawę z samowoli budowlanej. Z tych powodów wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 zdanie pierwsze ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) "sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej..." i podczas tej kontroli Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem, w świetle stanu faktycznego sprawy ustalonego przed tym organem. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, a więc czy wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia i czy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Oceniając powyższe Sąd uznał, że w sprawie nie ustalono wyczerpująco stanu faktycznego, a poczynione ustalenia budzą wątpliwości i to z następujących powodów: jest niespornym, że powodem przedmiotowej inwestycji była odręczna umowa S. i J.S. oraz skarżącego z [...] 2000 r. Wśród wzajemnych zobowiązań znalazł się punkt, w którym S.S. i jej syn J.S. występujący w sprawie jako uczestnik i pełnomocnik S.S., wyrazili zgodę na pogrubienie swego nowo wznoszonego budynku na szerokości 4 m na wysokości wjazdu przy budynku skarżącego, a uzyskane pogrubienie miało służyć jako powierzchnia ściany nośnej, zaś zamocowane belki stalowe miały pełnić funkcje elementów stropu – najpierw do poszerzenia przez skarżącego tarasu a następnie urządzenia na tej części tarasu pomieszczenia mieszkalnego. Jak twierdzi skarżący, sąsiedzi nie pogrubili muru, lecz na określonej wysokości budowy domu postanowili zamontować w swojej ścianie stalowe belki i jednocześnie umocowali je w murze skarżącego, na co skarżący przystał i dał szyny, które stanowiły jego własność. Powyższe wyjaśnienie jest wiarygodne, bowiem odstąpienie od pogrubienia muru na szerokości 60 cm, które stanowiłoby "półkę" dla szyn od strony nieruchomości nr [...] spowodowałoby, że szyny usytuowane byłyby nad nieruchomością skarżącego, a jedynie "półka" stanowiłaby służebność. Natomiast wpuszczenie szyn w mur budynku stanowiącego własność S.S. spowodowało, że część szyn spoczywa nad gruntem S.S. i jak już to stwierdzono stanowi część budynku w miejscach umocowania. Taka sytuacja wyklucza prowadzenie inwestycji przez skarżącego wyłącznie we własnym zakresie i wyklucza to, by bez przyzwolenia S.S., w obiekt stanowiący jej własność ktokolwiek dopuszczał się ingerencji budowlanej mającej wpływ na stateczność ściany bocznej budynku. Organ administracyjny przyjął za wiarygodne oświadczenie trzech pracowników zatrudnionych w firmie budowlanej wznoszącej dom S.S., że skarżący o zamontowanie szyn ich prosił. Organ przyjmując oświadczenie za wiarygodne uznał, że inwestorem był skarżący, jednakże zupełność stanu faktycznego wymagała przesłuchania składających oświadczenie, czy to mocowanie szyn było wspólną inwestycją S.S. i skarżącego, a jeżeli tylko skarżącego, dlaczego S.S. nie reagowała na ingerencję sąsiada w jej budynek natychmiast i dlaczego prowadzono dalej budowę, (co obrazują zdjęcia) i dlaczego zgłosiła samowolę sąsiada dopiero po pół roku, po zaistnieniu konfliktu na tle usytuowania otworu okiennego. Zgodnie z przepisami art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wykonania zaskarżonej decyzji, adresatem decyzji o rozbiórce mogą być właściciel inwestor jak i zarządca budynku. Zazwyczaj zobowiązanym do poniesienia kosztów czynności, o których mowa w art. 48 i 51 prawa budowlanego lub jego części albo wykonywania innych robót budowlanych, jest inwestor. Natomiast po wykonaniu robót, nie będących budową, zobowiązanym staje się właściciel obiektu, w którym dokonano robót budowlanych. Sformułowanie w liczbie pojedynczej przepisu art. 52 nie znaczy, że zobowiązanymi nie mogą być jednocześnie i w jednej decyzji inwestorzy, czy właściciele dwóch różnych budynków, których przedmiotowe roboty budowlane dotyczyły. W niniejszej sprawie niedostatki stanu faktycznego nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie czy inwestorem był wyłącznie Z. R. czy też z uwagi na obrany sposób realizacji umowy z [...] 2000 r. byli wspólnie skarżący i S.S. Organ wydając nakaz rozbiórki przy pobieżnym ustaleniu stanu faktycznego nie wziął również pod uwagę, że wykonanie decyzji rozbiórkowej nałożonej wyłącznie na Z. R., jest praktycznie niewykonalne i może powodować dalsze sprawy zarówno administracyjne jak i cywilne. Nie zbadano, bowiem jak dalece szyny stalowe są posadowione w budynku nieruchomości S.S. Tak więc wykonywanie rozbiórki wyłącznie przez skarżącego musi powodować potrzebę wejścia na grunt nieruchomości sąsiedniej, ale również naruszenie konstrukcji ściany bocznej nieruchomości uczestniczki. W powyższych okolicznościach uznając zarzuty skarżącego za uzasadnione, a przeprowadzone postępowanie administracyjne za pobieżne i co się z tym wiąże wadliwe zastosowanie przepisu art. 48 w związku z art. 52 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a i c, 152, 200 i 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ J. Wierchowicz /-/ G. Radzicka /-/ B. Drzazga DS