II SA/Po 465/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.K. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. /-/ E.Brychcy Skarżący A. K. i K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą obojgu skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego – budynku gospodarczo-letniskowego - pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr ewidencyjny [...] w miejscowości K., gm. S. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 czerwca 2015r., na wniosek obojga skarżących, przyznano im prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Następnie skarżący K. K. wystąpił o ustanowienie adwokata z urzędu, który został mu przyznany postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 października 2015r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła do reprezentowania tego skarżącego pełnomocnika w osobie adw. A.K. Pismem z 23 grudnia 2015r. skarżąca A. K. wniosła o przyznanie jej radcy prawnego. Wniosek na formularzu PPF, po uzupełnieniu braku formalnego, skarżąca złożyła ostatecznie w dniu 10 lutego 2016r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z 29 lutego 2016r. umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wskazano, że w okolicznościach niniejszej sprawy w istocie strona skarżąca korzysta już z pomocy prawnej ustanowionego dla skarżącego adwokata z urzędu. Skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza, wskazując że nie zgadza się z argumentacją zaskarżonego postanowienia. Wbrew temu co twierdzi referendarz, że ma przyznanego adwokata, to nie wiedziała, że w sprawie jest jej przyznany. Prosi o przesłanie danych pełnomocnika przyznanego dla męża i dokumentu, z którego wynika że ją reprezentuje, bo chciałaby z nim rozmawiać i przekazać mu dodatkowe ważne informacje dotyczące sprawy. Nadmieniła, że w postępowaniu administracyjnym wraz z mężem mieli jednego adwokata, ale każde osobno. Prosiła o przyznanie adwokata, żeby mogła się z nim skontaktować. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z nowelizacją z 9 kwietnia 2015r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015, poz. 658), przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "P.p.s.a.") stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015r. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 25 marca 2015r. zatem do rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy zastosować należy przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015r. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku A. K. o prawo pomocy wynika, że wniosła o ustanowienie radcy prawnego. Oświadczyła, że wspólnie z mężem prowadzi swoje gospodarstwo domowe, utrzymują się z emerytury skarżącej w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz renty i wynagrodzenia za pracę skarżącego w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wskazali, że ich dochody z ledwością pokrywają bieżące wydatki. Oboje chorują i z tego tytułu ponoszą [...] zł miesięcznie na leki. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą [...] zł (prąd, TV, Internet, gaz, śmieci, woda, podatek od nieruchomości, ścieki, telefon, opał), jedzenie i środki czystości, ubranie to około [...] zł., paliwo [...] zł. Nadto ponoszą rocznie koszty z tytułu ubezpieczenia samochodu [...] zł, przegląd samochodu [...] zł., podatek od nieruchomości [...]zł. Pozostałą kwotę przeznaczają na inne ewentualne wydatki. Posiadają zadłużenie na kwotę [...] zł, które spłacają w wysokości około [...] zł miesięcznie. Posiadają samochód z 2003r., marki Daewoo o wartości około [...]zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada wraz z mężem we współwłasności nieruchomość rolną o powierzchni około [...] ha oraz stary dom do kapitalnego remontu. Nie ma żadnych oszczędności, na rachunku bankowym widnieje debet w wysokości [...] zł. W świetle ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej reguły jest w szczególności prawo pomocy. Zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak wynika przy tym z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżąca zwolniona jest już od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (k. 57 i nast. akt sąd.) i wniosła o ustanowienie radcy prawnego. Rozpoznać zatem należy wniosek o prawo pomocy w całości. Ustawodawca wskazuje w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przechodząc do oceny wniosku o ustanowienie radcy prawnego Sąd zauważa, że przedmiotowa sprawa dotycząca nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest jedna bez względu na liczbę występujących w niej osób – skarżących. Strona skarżąca też jest jedna, również wtedy gdy w jej charakterze występuje kilka podmiotów – w niniejszej sprawie dwoje skarżących – małżonkowie A. i K. K. Wielopodmiotowy charakter strony skarżącej w danej sprawie nie stanowi wyodrębnionego kryterium ustalania kilku profesjonalnych pełnomocników do odrębnego reprezentowania każdego ze skarżących, którzy w istocie stanowią jedną stronę skarżącą. Oboje skarżący mają taki sam interes prawny do wniesienia skargi na jedną i tą samą, skierowaną do obojga, decyzję organów nadzoru budowlanego, którą wspólnie zaskarżyli. Zaskarżona decyzja dotyczy nieruchomości, której są współwłaścicielami na prawach wspólności ustawowej. W skardze podnosili wspólne zarzuty i składali tożsame wnioski. W toku postępowania administracyjnego reprezentował skarżących jeden profesjonalny pełnomocnik. W ocenie Sądu obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Nie istnieje bowiem bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlega jakimkolwiek ograniczeniom i które stwarzałoby uprawnionym nieograniczoną możliwość ochrony praw na drodze sądowej (por. post. NSA z 20 sierpnia 2015r., sygn. akt I OZ 1027/15, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl). Ograniczenie prawa do sądu, a w konsekwencji uprawnienia do skorzystania z prawa pomocy w całości, jest konieczne w świetle art. 205 §2 P.p.s.a., zgodnie z którym żądanie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie może wykraczać poza ramy niezbędnych kosztów postępowania, do których wlicza się wynagrodzenie jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie można zatem pominąć faktu, że strona skarżąca korzysta już z pomocy prawnej ustanowionego dla skarżącego adwokata z urzędu. W tych okolicznościach sprawy - jako prawidłowe i zachowujące aktualność – uznać należy stanowisko, że wystarczające jest dla ochrony interesów strony skarżącej reprezentowanie jej przez jednego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu – ustanowionego dla skarżącego K. K. adwokata. Przemawia za tym również zasada ekonomiki procesowej. Zgodnie z treścią przepisu art. 243 §1 p.p.s.a. prawo pomocy w całości lub części może być przyznanie stronie na jej wniosek przed wszczęciem lub w toku postępowania rozpoznawczego. Oznacza to, że raz przyznane prawo pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne, o ile uprawnienie to nie zostało cofnięte. Skoro skarżący w niniejszej sprawie korzysta z pomocy prawnej ustanowionego dla niego profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata A. K., to niezasadne jest ponowne merytoryczne rozpoznanie wniosku o prawo pomocy w tym zakresie dla skarżącej celem ustanowienia kolejnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Zauważyć przy tym należy, że w niniejszej sprawie nie można również różnicować kompetencji adwokata od radcy prawnego. Obaj pełnomocnicy na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego mają takie same uprawnienia i obowiązki i winni wykonywać czynności w takim samym profesjonalnym charakterze. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skarżącej w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej odrębnego radcy prawnego stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie należy na podstawie art. 249a P.p.s.a. umorzyć. W tym miejscu zaznaczyć należy, że przepis art. 249a P.p.s.a stosuje się do spraw wszczętych przed 15 sierpnia 2015r., zatem ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Skarżąca w istocie, z pomocy prawnej adwokata w osobie adw. A. K., który reprezentuje jej męża także może realnie i skutecznie korzystać. Skarżąca wraz z mężem może przekazać temu adwokatowi ważne jej zdaniem dokumenty i informacje. Zgodnie z informacją udzieloną przez Okręgową Radę Adwokacją adw. A.K. prowadzi Kancelarię Adwokacją przy ul. M. w P. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 249a P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E.Brychcy