II SA/Po 4686/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski ( spr ) As.sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego ; s k a r g ę o d d a l a /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/.M.Dybowski JFS Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. na podstawie art. 2 ust. 4, art. 4 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/98/414 ze zm.- dalej ustawa) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego z pomocy społecznej (Dz.U. 26/97/140, zm. 93/97/569- dalej rozporządzenie) odmówił przyznania Z. B. zasiłku okresowego z pomocy społecznej. W uzasadnieniu Dyrektor Ośrodka wskazał, że Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką; oboje małżonkowie są zarejestrowani w PUP bez prawa do zasiłku. Aktualny dochód netto rodziny nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Ośrodek, mając ograniczone środki finansowe, w pierwszej kolejności obowiązany jest realizować pomoc obligatoryjną. Ośrodek wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego o [...] zł dotacji na rok [...] r.- w tym o [...] zł na zadania obligatoryjne. Ośrodek otrzymał w projekcie budżetu [...] zł. Z tego powodu nie przyznano Wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku okresowego. Z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny przyznano zasiłki celowe na [...] i [...] r. Czterema dalszymi decyzjami z dnia [...] r. o numerach: [...]; [...]; [...] i [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał Z. B. odpowiednio:[...] zł zasiłku celowego na koszty leczenia w [...] r.; [...] zł zasiłku celowego na koszty utrzymania w [...] r.; [...] zł zasiłku celowego na energię w [...] r.; [...] zł zasiłku celowego na koszty utrzymania w [...] r. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] r. nr [...] Z. B. podniósł, że dnia [...] r. wniósł do MOPS w G. o pomoc finansową dla realizacji trzech recept lekarskich na kwotę [...] zł; dnia [...] r. wniósł o zasiłek celowy na leczenie ciężko chorego dziecka- przedkładając rachunek w kwocie [...] zł. Dopiero po miesiącu Skarżący otrzymał decyzję o przyznaniu [...] zł zasiłku celowego. Wnioski dotyczące pomocy na leczenie winny być traktowane priorytetowo. Odwołujący się utracił dnia [...] r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Poszukiwanie zatrudnienia nie daje rezultatu. Z. B. został w wyniku wypadków przy pracy inwalidą III grupy; na drodze sądowej dochodzi renty powypadkowej. Żona, która dnia [...] r. urodziła córkę, także utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Obecnie źródłem utrzymania rodziny jest [...] zł zasiłku rodzinnego na córkę, [...] zł diety za pracę społeczną radnego Osiedla W. i [...] zł zasiłku mieszkaniowego ( przyznanego w okresie od [...] do [...] r.). W [...] r. opłata czynszu mieszkaniowego wyniosła [...] zł; za energię elektryczną [...] zł; [...] zł za gaz; [...] zł opłaty radiofonicznej, [...] zł za wodę i [...] zł za koszty leczenia. Skarżący nie ma środków finansowych na przeżycie trzyosobowej rodziny i kontynuowanie leczenia. Samorządowe Kolegium podniosło, że z uwagi na dobro małoletniego dziecka, wskazane byłoby przyznać rodzinie Skarżącego zasiłek okresowy. Odwołujący się wskazał na naruszenie art. 49a i 49b ustawy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art.127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29.9.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/98/ 414 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą przyznania Z. B. zasiłku okresowego z pomocy społecznej. W motywach tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Na organach pomocy społecznej nie ciąży bezwzględny obowiązek przyznania świadczeń, które zlikwidowałyby trudną sytuację życiową. Potrzeby rodziny i osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy winny zostać uwzględnione, gdy odpowiada to możliwościom pomocy społecznej ( art. 2 ust. 4 ustawy). Organ I instancji właściwie ustalił sytuację życiową Skarżącego, która jest bardzo trudna. Dyrektor Ośrodka nie przyznał pomocy w postaci zasiłku okresowego jedynie z uwagi na brak przyznawanych z budżetu państwa środków finansowych na zadania zlecone. Organ I instancji udzielił Z. B. pomocy w dostępnej formie- pozostałymi decyzjami z dnia [...] r. Z. B. wytoczył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu powołał zarzuty uprzednio prezentowane w odwołaniu; nadto wskazał na naruszenie art. 7 , art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Stwierdził, że jego rodzina zagrożona jest śmiercią głodową, a zaskarżona decyzja jest niehumanitarna i represyjna. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Skarżący spełnia kryteria ustawowe przewidziane w art. 3 pkt 5 i art.4 ust.1 ustawy, warunkujące możliwości przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym świadczenia w postaci zasiłku okresowego, przewidzianego w art. 31 ust. 1 ustawy. Z prawidłowych ustaleń organu odwoławczego wynika, że trzyosobowa rodzina Skarżącego osiąga dochód miesięczny w kwocie [...] zł, czyli niższy od kryterium dochodowego wynoszącego dla tej rodziny kwotę 803 zł. Nadto w rodzinie tej występuje brak możliwości zatrudnienia i niepełnosprawność Wnioskodawcy (lekki stopień niepełnosprawności, połączony z dalszym leczeniem), a zatem okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej ( art. 31 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy). Ustawodawca wprowadził podział świadczeń z pomocy społecznej na obligatoryjne i fakultatywne, przy czym zasiłek okresowy należy do świadczeń fakultatywnych ( wyrok NSA z: 27.3.1998- I SA 2049/97; 17.9.1998- I SA 748/98). W przypadku braku dostatecznych środków na pomoc społeczną, Ośrodek Pomocy Społecznej obowiązany jest w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby uprawnionych do świadczeń obligatoryjnych. Dopiero, gdy zaspokojone zostaną owe potrzeby, tudzież opłacone składki ZUS i na ubezpieczenie zdrowotne podopiecznych, Ośrodek Pomocy Społecznej dążyć winien do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do świadczeń fakultatywnych- przy uwzględnieniu ilości środków, które pozostały na te cele, ilości uprawnionych i charakteru potrzeb, o zaspokojenie których owe osoby się ubiegają ( odpowiednio- wyrok NSA z: 12.1.1994- I SA 1649/93- ONSA 1/95/33; 19.11.1996- II SA/Gd 702/96; S. Nitecki w: "Komentarz do ustawy o pomocy społecznej" Gdańsk 2001 s. 180-181 uw. 11). Organy obu instancji należycie wyjaśniły, w jakiej wysokości MOPS otrzymał środki z budżetu państwa na pomoc społeczną; jaką jej część przeznaczono na świadczenia obligatoryjne; że w tym okresie nie udzielano w ogóle świadczeń fakultatywnych w postaci zasiłku okresowego. Rzetelność owych ustaleń prowadzi do wniosku, że organy obu instancji nie przekroczyły dopuszczalnych granic uznania administracyjnego ( odpowiednio- wyroki NSA w sprawach: I SA 2447/01, I SA 2845/01, I SA 1554/02, II SA/Po 13/01, II SA/Kr 1693/02, II SA/Lu 737/99). W orzecznictwie i doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że uznanie administracyjne dotyczy przyszłości; przedmiotem uznania nie jest ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego ( M. Mincer "Uznanie administracyjne" Toruń 1983 s. 63). Uznanie administracyjne ograniczone jest art. 7 kpa ( wyrok NSA z: 28.6.1982- SA/Wr 245/82- ONSA 1/82/62; 11.6.1981- SA 820/81- ONSA 1/81/557, akceptowane przez J. Borkowskiego w: "Kpa- komentarz" CH BECK 2003 nb. 3 do art. 107). Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania ( E. Iserzon w: "Kpa- komentarz" W-wa 1970 s.209), tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli ( Z. Janowicz "Kpa- komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 304). W niniejszej sprawie organy administracji publicznej zadośćuczyniły ciążącemu na nich obowiązkowi należytego uzasadnienia swego stanowiska w sprawie. Zakres pomocy świadczonej Skarżącemu w postaci zasiłków celowych pozwala na przyjęcie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu a MOPS trafnie rozważał przyznanie innej niż wnioskowana, przewidzianej ustawą, formy pomocy społecznej. Jedynie na marginesie można podnieść, że ze względów ekonomii procesowej, Kierownik MOPS orzec mógł o każdym z tych świadczeń jedną decyzją, rozstrzygającą w odrębnych punktach o świadczeniu wnioskowanym i każdym z przyznanych. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 i art.107 § 3 kpa. Zarzut naruszenia w sprawie art. 49a i 49b ustawy nie mógł odnieść skutku, skoro powołane przepisy dotyczą obowiązków pracowników socjalnych, a Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, na czym polegały ewentualne uchybienia tych pracowników i jaki mogły mieć one wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie uchybień po stronie pracowników socjalnych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., skargę należało oddalić. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS