II SA/Po 469/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-10-19
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Elwira Brychcy
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia, wykonanego w warunkach samowoli budowlanej, może zostać skierowana do właściciela nieruchomości, nawet jeśli nie był on bezpośrednim inwestorem budowy?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo skierowały decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia do właściciela nieruchomości (skarżącej Spółki), nawet jeśli nie była ona bezpośrednim inwestorem budowy. Właściciel, jako podmiot posiadający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jest odpowiedzialny za wykonanie nakazanych czynności, zwłaszcza gdy inwestor nie został jednoznacznie ustalony lub jego miejsce pobytu jest nieznane. Dodatkowo, ogrodzenie naruszało miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwiało jego legalizację.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. zbudowała ogrodzenie na dzierżawionych działkach, które były gruntami ornymi i nieużytkami, objętymi miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zakazującym wprowadzania obiektów niezwiązanych z eksploatacją węgla brunatnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wszczął postępowanie z urzędu, nakazując rozbiórkę ogrodzenia. Spółka twierdziła, że nie jest inwestorem, a roboty wykonywała na zlecenie firmy B. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję PINB w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. niewłaściwe określenie adresata decyzji i zastosowanie przepisów prawa budowlanego obowiązujących przed nowelizacją.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Spółki A sp. z o.o.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi Spółki A sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] stycznia 2016 r. na podstawie art. 49 b ust. 1 i 3 ustawy z 7 lipca 1994r. (Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) wydał decyzję nakazującą Spółce A Sp. z o.o z siedzibą w L. rozbiórkę ogrodzenia o długości 180,45 m zlokalizowanego na działkach [...] i [...] w T.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że działki nr [...] i [...] obręb T., gmina W. to grunty orne i nieużytki, których właścicielem jest Spółka A Sp. z o.o. i pismem z dnia 8 czerwca 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budowy ogrodzenia od strony drogi powiatowej nr [...] na działkach nr [...] i [...] w T. Tym samym pismem PINB zawiadomił o przeprowadzeniu oględzin na nieruchomości w dniu 22 czerwca 2015 r.
Spółka oświadczyła, że nie jest inwestorem przedmiotowych robót budowlanych, a wykonuje je na zlecenie firmy B, której przedmiotową nieruchomość wydzierżawia. Ponadto wskazała, że roboty budowlane na nieruchomości zostały rozpoczęte przed jej nabyciem przez Spółkę.
Dnia 22 czerwca 2015 r. PINB przeprowadził kontrolę na przedmiotowych działkach, podczas której stwierdził, że wykonano ogrodzenie z siatki stalowej o wys. 1,50 m o długości od strony powiatowej nr [...] 57,75m i od strony działki nr [...] stanowiącej teren szkoły podstawowej 65,45 m.
W czasie kontroli oraz w toku innych czynności PINB ustalił, iż przedmiotowe działki objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr XXXII/190/09 Rady Gminy Wierzbinek z dnia 18 września 2009 r.), zgodnie z którym znajdują się na terenie i obszarze górniczym, na którym ustalono zakaz wprowadzania obiektów budowlanych nie związanych z podstawowym przeznaczeniem terenu, tj. eksploatacją powierzchniową węgla brunatnego.
Spółka A nie zgłaszała zamiaru wykonania robót polegających na budowie ogrodzenia na przedmiotowych działkach.
Dnia 6 października 2015 r. organ I instancji wydał postanowienie nakładające na Spółkę obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia: oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy ogrodzenia od strony drogi powiatowej nr [...] oraz od strony miejsc publicznych z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, projektu zagospodarowania działki lub terenu sporządzonego na mapie do celów projektowych przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia, opisu, w którym należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonanych robót budowlanych oraz terminy realizacji.
W dniu 20 października 2015 r. w siedzibie PINB, w obecności pana M. P. reprezentującego Spółkę A, przesłuchany został pan J.M. - poprzedni właściciel przedmiotowych działek. Wyjaśnił on, iż działki sprzedał Spółce A na podstawie umowy z dnia [...] czerwca 2014 r. Przed sprzedażą działki stanowiły nieogrodzone użytki rolne, a wjazd na nieruchomość odbywał się od strony szkoły podstawowej oraz od strony parkingu przy cmentarzu zjazdami utwardzonymi kamieniem polnym i gruzem.
Dnia 21 października 2015 r. PINB ponownie przeprowadził kontrolę na przedmiotowych działkach, podczas której ustalił, że od czasu poprzednich oględzin powstał nowy fragment ogrodzenia o długości 57,25 m wzdłuż południowej granicy działki nr [...]. Łączna długość ogrodzenia wzdłuż działki nr [...] wynosi 122,70 m i na całej tej długości umieszczono drut kolczasty.
Następnie w motywach decyzji organ I instancji wskazał, iż wykonanie przedmiotowego ogrodzenia wymagało zgłoszenia, właściciel działek nie przedstawił dokumentów wymienionych w postanowieniu z 6 października 2015 r., a ponadto przedmiotowe ogrodzenie jest w ocenie organu niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i narusza przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422, dalej: warunki techniczne).
Od powyższej decyzji odwołała się Spółka A Sp. z o.o. z siedzibą w L. reprezentowana przez pana J. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Postępowaniu I instancji zarzucono błędne określenie inwestora przedmiotowych robót budowlanych, a co za tym idzie niewłaściwe wskazanie adresata decyzji, błędne ustalenie czasu wykonania inwestycji oraz nieuzasadnione uznanie za stronę Kopalnia Węgla Brunatnego S.A. Ponadto odwołujący się wskazał, że część ogrodzenia powstała po zmianie prawa budowlanego.
Dnia 7 marca 2016 r. pan M.J.P. zapoznał się siedzibie tutejszego organu z aktami sprawy i oświadczył, że nie brał udziału w kontroli przeprowadzanej przez PINB, a część prac została wykonana po zmianie ustawy budowlane i zawiadomieniu wójta gminy. Ponadto podał do protokołu, że ogrodzenie nie leży w granicy z drogą powiatową i terenem szkoły podstawowej, a jeśli chodzi o drut kolczasty, to Spółka A gotowa jest podwyższyć ogrodzenie, tak aby znajdował się on na wysokości dozwolonej w warunkach technicznych.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] kwietnia 2016r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Następnie wskazał, że postępowanie zostało wszczęte i nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem 28 czerwca 2015 r., tj. przed nowelizacją prawa budowlanego, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443), zatem zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy sprzed wejścia w życie nowelizacji.
Następnie organ przytoczył przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, dalej: prawo budowlane) zgodnie z którym zgłoszenia wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m.
Ogrodzenie objęte nakazem rozbiórki zostało wykonane w części od strony drogi powiatowej, a w części od działki nr [...], na której znajduje się szkoła podstawowa. Nie ma więc wątpliwości, że w tym przypadku są spełnione przesłanki w/w przepisu prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe oraz to, że Spółka nie dokonała takiego zgłoszenia, PINB prawidłowo uznał, iż ogrodzenie wykonano w warunkach samowoli budowlanej.
Nie ma przy tym znaczenia, że część tego ogrodzenia wykonano po zmianie przepisów prawa budowlanego, tj. po dniu 28 czerwca 2015 r., co wykazała kontrola z dnia 21 października 2015r. Prace te były kontynuacją budowy ogrodzenia będącego przedmiotem postępowania, w związku z czym nie należy ich traktować jako odrębnego obiektu budowlanego, który nie kwalifikuje się do objęcia niniejszym postępowaniem.
Zaliczenie ogrodzenia do urządzeń budowlanych (art. 3 pkt 9 prawa budowlanego) nie wyklucza, że ogrodzenie jest również obiektem budowlanym (budowlą), co wynika z brzmienia art. 29 ust. 1 pkt 23 w związku z art. 3 pkt 6 prawa budowlanego. O ogrodzeniu jako urządzeniu budowlanym mówimy wtedy, kiedy jego budowa jest objęta pozwoleniem na budowę dotyczącym np. domu jednorodzinnego lub kiedy chodzi o budowę ogrodzenia innego niż te, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego (np. ogrodzenia pomiędzy działkami o wysokości poniżej 2,20 m). Natomiast jeżeli sprawa dotyczy wyłącznie ogrodzenia, traktujemy je jako obiekt budowlany, wymagający zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 23 prawa budowlanego) (wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2011 r., II OSK 2314/10). Niniejsze postępowanie dotyczy ogrodzenia umiejscowionego na działkach niezabudowanych legalnymi budynkami, od strony drogi i miejsca publicznego jakim jest szkoła podstawowa, a więc ogrodzenia o jakim mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, stąd należy uznać, iż przedmiotowe ogrodzenie stanowi obiekt budowlany.
Do obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia zastosowanie znajduje art. 49b prawa budowlanego, zgodnie z którym, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów (art. 49b ust. 2 prawa budowlanego).
W niniejszej sprawie PINB ustalił, że przedmiotowe działki objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, według którego znajdują się na terenie, którego podstawowym przeznaczeniem jest eksploatacja powierzchniowa węgla brunatnego i na którym obowiązuje zakaz wprowadzania obiektów budowlanych nie związanych z powyższym przeznaczeniem (§32 i §33 ust. 1 Uchwały XXXII/190/09 Rady Gminy Wierzbinek z dnia 18 września 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego - eksploatacja węgla brunatnego metodą odkrywkową - odkrywka Tomisławice gmina Wierzbinek - Etap II). Zarówno w postanowieniu z dnia 6 października 2015 r. jak i decyzji z dnia 7 stycznia 2015r. PINB stwierdził, że w jego ocenie wykonane prace budowlane są niezgodne z ustaleniami powyższego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym miejscu organ wskazał, że w takim razie niezasadne było wydawanie w/w postanowienia, a należało od razu wydać decyzję na podstawie art. 49b ust. 1 prawa budowlanego. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie.
Ponadto należy dodać, że umieszczenie drutu kolczastego poniżej 1,80 m narusza §41 ust. 1 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Przy czym skoro ogrodzenie narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to nie jest możliwe doprowadzenie go do stanu zgodnego z przepisami.
Odnosząc się do zarzutu odwołującego, że PINB nieprawidłowo ustalił krąg stron wskazać należy, iż określenie stron postępowania następuje na podstawie art. 28 k.p.a., zgodnie z którym: Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kopalnia Węgla Brunatnego S.A. legitymuje się interesem prawnym wynikającym z koncesji na wydobycie węgla na terenie, na którym znajdują się przedmiotowe działki, co zostało uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Bez wątpienia interes prawny w postępowaniu z art. 48 prawa budowlanego posiadają też osoby wymienione w art. 52 prawa budowlanego: inwestor, właściciel i zarządca obiektu budowlanego. Wynika on z tego, iż mogą one być adresatami obowiązku rozbiórki art. 48 ust. 1 prawa budowlanego.
W niniejszej sprawie Spółka jest zarówno właścicielem działki, na której wykonano ogrodzenie, jak i inwestorem wykonanych robót budowlanych. Organ odwoławczy przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie z którym pod pojęciem inwestora należy rozumieć podmiot, który posiadając prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, realizuje inwestycję, ponosząc związane z tym nakłady. Spółka posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postaci tytułu własności i jednocześnie realizowała i organizowała przedmiotowe roboty, zatem słusznie PINB wskazał ją jako adresata decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
Wprawdzie odwołujący podnosił, że inwestorem jest firma B, które dzierżawi przedmiotowe działki, ale wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ze stosunku dzierżawy nie wynika dla dzierżawcy interes prawny umożliwiający uznanie go za stronę postępowania. Źródłem uprawnień dzierżawcy jest stosunek prawny łączący go z właścicielem rzeczy, bądź innym wydzierżawiającym, co oznacza, że jest posiadaczem zależnym. Jest to zatem interes o charakterze faktycznym (ekonomicznym), a nie prawnym. Nie ma bowiem normy prawa materialnego, która by wprost - niezależnie od stosunków łączących go z wydzierżawiającym - dawała dzierżawcy prawo do gruntu. Interes dzierżawcy, w przeciwieństwie do interesu właściciela, nie jest prawnie chroniony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru budowlanego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że przedmiotowe ogrodzenie zostało wykonane przez Spółkę A w warunkach samowoli budowlanej i w sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym PINB prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Spółka sp. z o.o. w L. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła:
- naruszenie art. 30, art. 48, art. 49b, art. 52 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowalnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i skierowanie decyzji do niewłaściwej osoby, jak też zastosowanie przepisów prawa budowlanego obowiązujących przed nowelizacją dokonaną w dniu 28.06.2015 r. w stosunku do obiektu wzniesionego po tej dacie;
- naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe określenie stron postępowania,
- naruszenie zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a ) oraz naruszenie art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.
Skarżąca Spółka podtrzymuje zarzut, że decyzja PINB została skierowana do niewłaściwego podmiotu. Spółka A jest właścicielem nieruchomości, natomiast nie jest inwestorem w stosunku do prowadzonych na nieruchomości robót budowlanych. Pomimo wskazania na podmiot będący rzeczywistym inwestorem (firma B) organ I instancji nie zawiadomił inwestora o toczącym się postępowaniu.
Decyzja została skierowana do właściciela nieruchomości, a nie do inwestora, co uzasadnia zarzut naruszenia wskazanych przepisów prawa budowlanego. Skarżąca podtrzymuje stanowisko zajęte w odwołaniu od decyzji PINB, że art. 52 Prawa budowlanego stanowiąc o tym, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego są zobowiązani na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji o rozbiórce nie zezwala jednak na to, żeby decyzja nakazująca rozbiórkę była skierowana do podmiotu dowolnie wybranego spośród wymienionych w art. 52 Prawa budowanego. W ocenie skarżącej Spółki decyzja została wydana na podstawie art. 49 Prawa budowlanego, a ten nie zawiera przepisu upoważniającego do skierowania decyzji do podmiotu innego niż inwestor. Przepis art. 52 na zasadzie wyjątku wskazuje na podmioty, które w wymienionej kolejności zobowiązane są do poniesienia kosztów wykonania nakazanych czynności, co nie zmienia zasady, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 49 Prawa budowlanego może być tylko inwestor.
Nadto skarżąca wskazał, że błędnie przyjęły organy, że skoro Spółka jest właścicielem nieruchomości i prowadzi na zlecenie dzierżawcy prace budowlane, to należy uznać ją za inwestora w rozumieniu przepisów prawa budowanego. Spółka działa na zlecenie przez co nie jest inwestorem robót, tak jak wykonawca robót nigdy nie jest inwestorem w rozumieniu art. 17 Prawa budowanego.
Nadto Spółka podtrzymała zarzut co do błędnych ustaleń faktycznych, że Spółka wykonała ogrodzenie o łącznej długości wzdłuż działki nr [...] o wymiarach 122,70 m i na całej długości umocowała drut kolczasty.
Skarżąca wskazała, że stroną postępowania nie może być KWB, zatem błędnie doręczono zaskarżoną decyzję Kopalni. Kopalnia posiada koncesje na wydobywanie węgla, a to nie oznacza, że legitymuje się interesem prawnym.
Nadto Skarżąca Spółka podniosła, że nie rozpatrzono jej wniosku o wyznaczenie rozprawy.
Nieprawidłowo też rozpoznano sprawę w przedmiocie całego ogrodzenia z uwzględnieniem przepisów dotychczasowych, obowiązujących do 28 czerwca 2015r. Część ogrodzenia wykonano bowiem pod rządami nowego prawa budowanego. Ogrodzenie o długości 57,25 m od strony szkoły podstawowej wykonano bezspornie po dniu 28 czerwca 2015r., zatem budowa ogrodzenia od strony dróg i miejsc publicznych do wysokości 150 cm nie wymaga ani pozwolenie na budowę ani zgłoszenia.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 08 sierpnia 2016r. skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację, że nie umocowała drutu kolczastego na całej długości ogrodzenia wzdłuż działki [...] oraz że część prac wykonano w czasie obowiązywania nowego prawa budowanego nie wymagającego pozwolenia na budowę ani nawet zgłoszenia. Dołączono zdjęcia mające obrazować brak drutu kolczastego na ogrodzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, ż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą właścicielom działki o nr ewidencyjnym [...] i [...] obr. T., gm. W. rozbiórkę obiektu budowlanego – ogrodzenia o długości 180,45 m od strony drogi powiatowej nr [...], działka [...], o długości 57,75 m oraz od strony miejsc publicznych działki nr [...] o długości 122,70 m.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki ogrodzenia nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r. poz. 443) do spraw wszczętych i nie zakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną, tj. 28 czerwca 2015r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro zawiadomienie o wszczęciu postępowania organ I instancji wydał 08 czerwca 2015r. to w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do czasu wejścia w życie powyższej nowelizacji, czyli do 28 czerwca 2015r.
Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że nieruchomość o nr ewid. gruntów [...], obr. T., gm. W. jest własnością Spółki A Sp. z o.o. z siedzibą w L., na podstawie umowy sprzedaży warunkowej zawartej aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] 05-2014 r. oraz umowy przeniesienia własności zawartej aktem notarialnym Rep.A nr [...] z dnia [...] 06-2014 r. Na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...],[...] obr. T., gm. W. wykonano w lutym 2015 r., ogrodzenie od strony drogi powiatowej nr [...] oraz od strony miejsc publicznych (teren Szkoły Podstawowej w T. dz.nr [...]). Ogrodzenie wykonano po dacie sprzedaży działki Spółce. Ogrodzenie wykonano z siatki stalowej na słupkach stalowych o wysokości 1,50 m oraz o długości 57,75 mb od strony drogi powiatowej nr [...] i o długości 65,45 mb od strony miejsc publicznych (Szkoły Podstawowej). Na skutek kontynuowania robót budowlanych wykonano dodatkowo 57,25 mb ogrodzenia z siatki stalowej na słupkach stalowych o wysokości 1,50 m, jednocześnie na całej długości ogrodzenia od strony Szkoły Podstawowej tj. na długości 122,70 mb, w dolnej części siatki ogrodzeniowej umieszczono drut kolczasty (k. 3-5 akt adm. I inst.). Spółka nie występowała z wnioskiem o zgłoszenie zamiaru wykonania robót polegających na budowie ogrodzenia od strony drogi powiatowej nr [...] oraz od strony miejsc publicznych.
W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły podmioty, które winny być stronami przedmiotowego postępowania, zwłaszcza jeżeli chodzi o Kompanię Węgla Brunatnego. Wykazała ona interes prawny wynikający z koncesji na wydobycie węgla brunatnego przewidzianą w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który nie przewiduje możliwości realizacji tego typu obiektów nie związanych z wydobyciem węgla brunatnego.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa ogrodzeń. Natomiast budowa ogrodzenia od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). Właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia (art. 49b Prawa budowlanego). Jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni odpowiednie dokumenty, celem przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. W niniejszej sprawie prawidłowo organy I jaki II instancji wskazały na wiążący charakter postanowień planu miejscowego (zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Wierzbinek z 18 września 2009r. (Nr XXXII/190/09) jako aktu powszechnie obowiązującego prawa miejscowego. Z planu tego wynika, że na terenie obejmującym przedmiotowe działki nr [...] i [...] obowiązuje plan miejscowy ustalający dla terenów o symbolu PG-EP przeznaczenie podstawowe, jako eksploatacja powierzchniowa węgla brunatnego oraz zakaz wprowadzania obiektów budowlanych nie związanych z podstawowym przeznaczeniem terenu. Nadto w granicach terenu oznaczonego symbolem PG-EP ustala się prawo rozbiórki obiektów budowanych (...) kolidujących z przeznaczeniem podstawowym (§ 33 ust. 1, 2, 3 planu k. 26 akt adm. I inst.). W tym stanie rzeczy organy słusznie uznały, że z powodu zapisów planu miejscowego nie ma prawnych możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej polegającej na wzniesieniu ogrodzenia bez wymaganego zgłoszenia robót budowanych. Organy nie miały zatem innej możliwości, jak orzec nakaz jego rozbiórki.
Sąd przychyla się również do stanowiska organów nadzoru budowlanego, że wybudowanie dalszej części ogrodzenia o długości 57,25 m nie stanowi nowych robót budowlanych, tylko kontynuację dotychczas wykonanego ogrodzenia, zatem i do tej części wzniesionego ogrodzenia stosować należy przepisy prawa budowlanego obowiązujące do 28 czerwca 2015r. Jakkolwiek podnoszony przez skarżącą Spółkę argument, że przepisy prawa budowanego obowiązujące w dacie wybudowania dalszej części ogrodzenia nie wymagają nawet zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych dla ogrodzeń o wysokości do 2,20 m, i tak ma drugorzędne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro na terenie obejmującym przedmiotowe działki nr [...] i [...] obowiązuje plan miejscowy przewiduje zakaz wprowadzania obiektów budowlanych nie związanych z podstawowym przeznaczeniem terenu, jakim jest eksploatacja powierzchniowa górnictwa brunatnego. Nadto w granicach terenu oznaczonego symbolem PG-EP ustala się prawo rozbiórki obiektów budowanych (...) kolidujących z przeznaczeniem podstawowym (§ 33 ust. 1, 2, 3 planu k. 26 akt adm. I inst.). Na przeszkodzie do zalegalizowania wzniesionego ogrodzenia na terenie przedmiotowych działek stoi zatem zapis powszechnie obowiązujących ustaleń planu miejscowego.
Prawidłowo także organy skierowały decyzję o rozbiórce do właściciela działki, na której doszło do samowoli budowlanego, czyli skarżącej Spółki Sp. z o.o. z siedzibą w L.
Zgodnie z dyspozycja art. 52 Prawa budowanego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, 49b, 50a lub 51 Prawa budowanego. Oznacza to, że adresatami decyzji o której mowa w art. 52 Prawa budowlanego mogą być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Ponieważ decyzje, o których mowa w art. 52 Prawa budowlanego dotyczą samowoli budowlanych lub innych naruszeń przepisów Prawa budowlanego, adresatem tych decyzji powinien być w pierwszym rzędzie inwestor, jako sprawca tych wykroczeń (art. 90 Prawa budowanego). Inwestor bowiem jako jeden z uczestników procesu budowlanego (art. 17 Prawa budowanego) jest odpowiedzialny za prawidłowe zorganizowanie procesu budowy (art. 18 Prawa budowanego), on też jest adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę czy też podmiotem, który dokonuje zgłoszenia. Najczęściej też inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości, na terenie której został usytuowany sporny obiekt budowlany. Nie zawsze jednak tak musi być, gdyż prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może wynikać z innego tytułu prawnego niż prawo własności (art. 3 pkt 11 Prawa budowanego).
W niniejszej sprawie właściciel nieruchomości poza twierdzeniem, że nie jest inwestorem, a jest nim innym podmiot – dzierżawca terenu, nie podał w istocie kto reprezentuje inwestora na terenie Polski. Zgodnie bowiem z art. 40 §4 K.p.a. strona, która nie ma siedziby w RP, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego na terenie RP, jest obowiązana wskazać w RP pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Wskazać jednak należy, że nakazanie w decyzji wykonania czynności, o których mowa w art. 48, 49b, 50a lub 51 Prawa budowanego powinno być zawsze skierowane do tego podmiotu, który aktualnie i realnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż decyzja taka musi przede wszystkim być wykonalna, żeby nie narazić się na zarzut nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.
Wskazanie w art. 52 Prawa budowanego inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego jako adresatów decyzji m.in. o rozbiórce obiektu budowanego, umożliwia też organowi skierowanie do właściwego podmiotu decyzji, jeżeli nie można jednoznacznie ustalić, kto faktycznie i w jakim zakresie był inwestorem lub nie można ustalić jego miejsca pobytu lub siedziby. W takich przypadkach obowiązek wykonania czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 52 Prawa budowlanej, a co za tym idzie - także koszty, przechodzą na właściciela nieruchomości, na której dokonano samowoli budowanej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności niezasadny jest zarzut skarżącej Spółki, że organy nadzoru budowlanego bezzasadnie odmówiły przeprowadzenia rozprawy. Stan faktyczny został dostatecznie wyjaśniony w stopniu pozwalającym na rozpoznanie sprawy. Rozprawę bowiem organ administracji przeprowadza z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania. W sytuacji, gdy okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione w oparciu o inne dowody i rozprawa nie wniosłaby do sprawy żadnych nowych istotnych elementów służących jej rozpoznaniu, przeprowadzenie rozprawy byłoby zbędne i godziłoby w zasadę szybkości postępowania.
Niezasadne są także zarzuty skarżącej Spółki dotyczące braku zamontowania drutu kolczastego na ogrodzeniu, skoro ogrodzenie to i tak nie może być zalegalizowane. Prawidłowe były przy ustalenia, że drut kolczasty został na ogrodzeniu zamontowany, bo wynika to z dokumentacji zdjęciowej dołączonej do protokołu oględzin (k. 3-4 akt adm.).
Organy prawidłowo zastosowały przepisy postępowania oraz następnie prawa materialnego. Organy administracji dały przy tym wyraz swojemu stanowisku w uzasadnieniu decyzji I, jak i II instancji wypełniając dyspozycję art. 107 §3 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie argumentacja skarżącej Spółki nie znalazła uzasadnienia. Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, że decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu.
Sąd, nie dopatrzył się również żadnych innych uchybień w tej sprawie, w szczególności organy nie naruszyły przepisów postępowania skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił, jak orzeczono w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło