II SA/Po 474/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi M.B.P. S.A. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy ; I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz skarżącego kwot 255 zł ( dwieściepięćdziesiątpięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...], na podstawie art. 9 pkt 1 i 2 w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 1985r., nr 54, poz. 276 z późn. zm.) Inspektor Pracy w P. nakazał spółce M. B. P. S.A. ustalić w terminie do [...] grudnia 2001r. okoliczności i przyczyny zdarzenia zawału serca, jakiemu w dniu [...] sierpnia 2000r. uległ pracownik zakładu R. N. W odwołaniu od wyżej wymienionej decyzji M. B. P. S.A. podniosła, że wystąpienie zawału serca po skończeniu świadczenia pracy i powrocie do domu nie stwarza podstawy do przypisania temu zdarzeniu cech wypadku w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983r., nr 30, poz. 144 z późn. zm.). Odwołująca się pokreśliła także, że jako pracodawca nie ma obowiązku badać informacji dotyczących prywatnego życia pracownika tym bardziej jeśli – jak w przedmiotowej sprawie – pracownik nie wystąpił z wnioskiem o wszczęcie procedury powypadkowej. Brak takiego zgłoszenia uniemożliwia zdaniem spółki rozpoczęcie takiej procedury, co wynika z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1998r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobów ich dokumentowania a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy (Dz.U. z 1998r., nr 115, poz. 744 z późn.zm.). Udowodnienie okoliczności, że zawał serca, będący zazwyczaj skutkiem chorób samoistnych, jest wypadkiem przy pracy, należy do pracownika. Poszkodowany R. N. odmówił złożenia wniosku o wszczęcie postępowania powypadkowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2002r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. oraz art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, Okręgowy Inspektor Pracy w P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji wskazał, że R. N. uległ wypadkowi [...] sierpnia 2000r. o godz. 10 rano po przepracowaniu 14 kolejnych dni bez dnia wolnego, w tym od [...] lipca do [...] sierpnia 2000r. w godzinach nocnych. O wypadku tym został powiadomiony przez małżonkę poszkodowanego mistrz zmiany J. N. Uznając, że praca przez kolejne 14 dni bez dnia wolnego mogła wpłynąć na wystąpienie zawału serca Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, że zasadne było wydanie pracodawcy nakazu ustalenia okoliczności i przyczyn tego zdarzenia. Wnosząc skargę na decyzję organu II instancji M. B. P. S.A. podniósł, że nakazanie postępowania wyjaśniającego może nastąpić jedynie wówczas, gdy na podstawie doświadczenia życiowego można wysnuć domniemanie, że dany wypadek ma związek z pracą. Szczególna ostrożność w nakładaniu obowiązku wszczęcia takiego postępowania powinna obowiązywać w sytuacji, gdy wypadek wydarzył się poza miejscem pracy. Powołując się na dyspozycję art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych Skarżący uznał, że ustawowe pojęcie wypadku przy pracy może obejmować jedynie zdarzenie mające charakter nagły, spowodowane zewnętrzną przyczyną, które nastąpiło w związku z praca podczas jej wykonywania , bądź też ewentualnie w drodze z pracy do domu lub z domu do pracy. Organowi odwoławczemu zarzucono również naruszenie art. 77 § 1 i 80 kpa. w związku z art. 10 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz art. 6 i 7 kpa. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego a także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Skarżąca uznała, że Inspektor Pracy powinien był zasięgnąć najpierw opinii biegłego aby uprawdopodobnić, że wypadek o którym mowa może mieć związek ze świadczeniem pracy w okresie poprzedzającym wypadek. Organ nie mógł dowolnie wywieść domniemania, że wypadek ten mógł być wypadkiem przy pracy. Z ostrożności procesowej zarzucono również decyzji Okręgowego Inspektora Pracy naruszenie § 1 oraz § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1998r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy. Z przepisów tych wynika – zdaniem Skarżącej – możliwość wszczęcia procedury powypadkowej jedynie po otrzymaniu wiadomości o wypadku a nigdy bez takiego zgłoszenia. Tymczasem R. N. kilkakrotnie odmawiał zawiadomienia pracodawcy o konieczności wszczęcia postępowania powypadkowego. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o umorzenie postępowania z racji wykonania przez Skarżącą dnia [...] lutego 2002 r. nakazu Inspektora Pracy w P. z dnia [...] listopada 2001 r. Z ostrożności procesowej wniesiono także o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Nakaz Inspektora Pracy w P. został wydany na podstawie art. 9 pkt 1 i 2 w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 1985r., nr 54, poz. 276 z późn. zm.). Przepisy te nie pozwalają na wydawanie nakazu dotyczącego trybu postępowania przy ustalaniu przyczyn i okoliczności wypadków przy pracy. Interpretacja dokonana przez Inspektora Pracy w P. jest zatem niezgodna z brzmieniem ustawy. Pogląd ten znalazł swe odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie (wyrok NSA z 1 lipca 1999r, II SA/Lu 1100/98) W związku z powyższym należy uznać, że decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa wobec czego należało stwierdzić nieważność tej decyzji a także decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w P. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy. /-/D. Rzyminiak- /-/ J. Stankowski /-/M. Dybowski Owczarczak JF