II SA/Po 4755/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Asesor sąd. Karol Pawlicki Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2001r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; o d d a l a s k a r g ę /-/K. Pawlicki /-/A. Zieliński /-/G. Radzicka Starosta Powiatowy decyzją z dnia [...] lipca 2001r. nr [...] odmówił W.J., J.J., J.J. i B.J. zwrotu nieruchomości o powierzchni [...] ha, położonej w mieście S. przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie numerem działki [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] Sądu Rejonowego w Szamotułach. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, co następuje: Aktem notarialnym rep. [...] z dnia [...] września 1971 roku od J. i W. J. została wykupiona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, położona w mieście S. przy ul. [...] wówczas [...], oznaczona nr działek [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, obecnie działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. W.J., J.J., J.J. i B.J. wystąpili o zwrot części przejętej nieruchomości oznaczonej obecnie nr działki [...] (poprzednio działka nr [...]) o pow. [...] ha w mieście S., uzasadniając swój wniosek tym, że grunt nie jest wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem, gdyż służy jako składowisko śmieci, nieruchomość porośnięta jest chaszczami, co doprowadziło do degradacji terenu. Dalej organ stwierdził, że działka nr [...] (poprzednio [...]) zgodnie z obowiązującym w 1971 roku ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta S. zatwierdzonym Uchwałą Nr 49/680/66 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 7.01.1966 roku (Dz. Urzęd. WRN nr 1, poz. 6, z 10.02.1966r.) oraz tzw. odstępstwami od planu jw. przyjętymi Uchwałą Nr 176/2395/68 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 6.09.1968r., położona w rejonie ulic [...] i [...] przeznaczona była pod zieleń łęgową oznaczoną w planie symbolem B 119 ZŁ oraz teren pod energetykę cieplną i obsługę komunikacji samochodowej oznaczony w planie symbolem 1/12 EC,KS. Działka nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa, decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...].06.1978 roku oraz aktem notarialnym z dnia [...].10.1978 roku rep. [...] została oddana Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w S. w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat. Zgodnie z ustawą z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 i Nr 43, poz. 253) działkę skomunalizowano i obecnie stanowi ona własność Gminy S. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w S. Ostatecznie organ I instancji cytując orzecznictwo Sądu Najwyższego uznał, że zasada ochrony praw nabytych przemawia na korzyść podmiotu prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, a decyzja o zwrocie nieruchomości naruszałaby porządek prawny i byłaby niewykonalna gdyż doprowadziłaby do sytuacji sprzecznej z art. 240 k.c. W odwołaniu od decyzji J.J. w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych współwłaścicieli zarzucał, że nieruchomość – działka nr [...] nie jest wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem i wnosił o jej zwrot. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda decyzją z [...] listopada 2001r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamiając o tym właściwy organ. Jednak zgodnie z dyspozycją art. 229 powołanej ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skoro więc ostateczną decyzją z dnia [...].06.1978r. [...] Naczelnika Miasta i Gminy w S., a następnie w wykonaniu tejże decyzji, aktem notarialnym z dnia [...].10.1978r. rep. [...] oddano między innymi przedmiotową nieruchomość w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w S. na 99 lat i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...] w dniu [...].10.1978r., co wynika z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w S. z dnia [...].10.1978r. nr [...], to należało stwierdzić, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone przez ustawodawcę w artykule 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stąd postępowanie wszczęte w przedmiocie zwrotu nieruchomości, podlegało na podstawie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umorzeniu, a organ orzekający nie był uprawniony do analizowania przesłanek zwrotu nieruchomości, określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami a więc prowadzenia postępowania co do istoty. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący J.J. w dalszym ciągu podnosił, że działka nr [...] nie jest wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W przepisie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity. Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm.) ustawodawca stanowi, że "roszczenie o którym mowa w art. 136 ust 3 cytowanej wyżej ustawy, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej". Użytym przez ustawodawcę pojęciom należy nadać taką treść, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Oznacza to, że żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 i 3 kpa), a jeśli organ – mimo tej przeszkody – wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również z punktu widzenia wymagań prawa nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego (vide wyrok NSA w Warszawie sygn. I SA 1539/99). W niniejszej sprawie nieruchomość, w tym i sporną działkę oddano Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w S. w użytkowanie wieczyste w 1978r. i tego samego roku Spółdzielnia ujawniła swoje prawo w księdze wieczystej. Skoro więc organ I instancji na wniosek wszczął postępowanie, Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w ramach art. 138 § 1 pkt 2 KPA w związku z art. 105 § 1 KPA. Z powyższych względów na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/K. Pawlicki /-/A. Zieliński /-/G. Radzicka kk