II SA/Po 476/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Barbara Drzazga /spr./ Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005 r. sprawy ze skargi P.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P.H. kwotę 30,- zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ B.Drzazga Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta - działając na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu praw użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego P.H. w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], o powierzchni 210 m2. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z wyżej powołanym przepisem roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy) użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego nadanych w trybie dekretu z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. z 1957 r., Nr 46, poz. 340 ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Tymczasem w toku postępowania organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w dniu 02 czerwca 1970 r. w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 22, poz. 159 z 1969 r. ze zm.) na rzecz S. i S. małż. H. (rodziców wnioskodawcy) i to celem wzniesienia na niej warsztatu krawieckiego. Umową darowizny z dnia [...]1978 r. S. i S. małż. H. darowali małoletniemu wówczas P.H. prawo użytkowania nieruchomości wraz z wybudowanym warsztatem krawieckim. W tej sytuacji, zdaniem organu, przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący P.H. zarzucił organowi, że nieprawidłowo zinterpretował ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. odnosząc ją tylko do osadników, a nadto podniósł, że obecnie na nieruchomości przy ul. [...] nie ma już warsztatu krawieckiego, tylko mieszkanie w trakcie przebudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając interpretację organu pierwszej instancji odnośnie zapisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Zdaniem organu odwoławczego roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie wyżej cytowanego przepisu przyznane zostało jedynie użytkownikom wieczystym nieruchomości nabytych w trybie dekretu z dnia 06 września 1951 r., a więc w trybie osadnictwa rolnego. Skargę od decyzji organu odwoławczego wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.H. żądając uchylenia orzeczeń organów obydwu instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zarzucił organowi błędną interpretację art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. przez przyjęcie, że dotyczy on jedynie nieruchomości nabytych w trybie osadnictwa rolnego na podstawie dekretu z dnia 06 września 1951 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji. W myśl tego przepisu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. (w dacie wejścia w życie ustawy) użytkownikami wieczystymi (lub współużytkownikami) nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. z 1957 r., Nr 46, poz. 340 ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Stwierdzić należy, że organy obydwu instancji dokonały błędnej interpretacji przesłanki przedmiotowej nieruchomości objętych ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. Otóż, odesłanie w art. 1 ust. 1 wyżej powołanej ustawy do dekretu z dnia 06 września 1051 r. odnosiło się do zasięgu terytorialnego dekretu, a nie jak przyjęto w zaskarżonej decyzji, do przedmiotu regulacji dekretu (osadniczych gospodarstw chłopskich), a dokładniej - podstawy prawnej nabycia użytkowania wieczystego. Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. w art. 1 stanowiła bowiem, że zakresem regulacji objęte są nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie, a nie nabyte w sposób przewidziany tym dekretem. Zasięg terytorialny wyznaczał sam tytuł dekretu (na obszarze Ziem Odzyskanych), a doprecyzował go art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć także obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Analiza cytowanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że dekret z dnia 06 września 1951 r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z dnia 26 lipca 2001 r. odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z dnia 06 września 1951 r. Na ten argument nie mogły więc skutecznie powoływać się organy orzekające w niniejszej sprawie. Jednakże uwadze organu odwoławczego uszedł fakt, iż organ I instancji powołał się także na brak innej przesłanki przewidzianej w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. Mianowicie organ ten zauważył, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste celem wzniesienia na niej warsztatu krawieckiego i cel ten został zrealizowany przed [...]1978 r. Organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do tego argumentu, a tymczasem ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość była w okresie pomiędzy 26 maja 1990 r., a 24 października 2001 r. zabudowana na cele mieszkaniowe, jest niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Brak powyższych ustaleń narusza przepisy art. 77 i 7 kpa tym bardziej, że skarżący podnosił, iż warsztat został przebudowany na cele mieszkaniowe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ B.Drzazga MK