II SA/Po 476/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego postanawia 1. Przyznać J. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. Postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych umorzyć. /-/ E. Podrazik Skarżący J. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia (...) marca 2009 r., którą odmówiono przyznania skarżącemu zasiłku celowego w postaci świadczeń pieniężnych na zakup opału na sezon grzewczy 2008/2009. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2009 r. ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego i odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, iż w sprawie z zakresu pomocy społecznej skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie sprzeciw, w którym domagał się zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym odmowy zwolnienia od kosztów sądowych i zwolnienie go od tychże kosztów w przedmiotowej sprawie, tak jak w sprawie o sygn. II SA/Po 382/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc w całości, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres i treść, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego i to wszystkich zawartych w nim rozstrzygnięć. W konsekwencji należy merytorycznie rozpoznać cały wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odnośne wniosku skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych wskazać należy, iż skarżący w niniejszej sprawie, która jest sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej, jest zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy i nie ma obowiązku ich ponoszenia. Zwolnienie to wynika z treści przepisu art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc skoro skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy przepisu ustawowego orzekanie w tym zakresie przez Sąd jest bezprzedmiotowe i w tym zakresie postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało umorzyć. W tym miejscu należy wyjaśnić wnioskodawcy, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Po 382/09 został zwolniony od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w odmiennej sytuacji procesowej, bowiem w sprawie ze skarg na uchwały samorządu terytorialnego strona nie korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku poniesienia tych kosztów. Przechodząc do rozpatrzenia wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego stwierdzić należy, iż skarżący złożył oświadczenie o swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, z którego wynika, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, jednakże mają ustanowioną rozdzielność majątkową; utrzymują się rent inwalidzkich w wysokości (...) zł i (...) zł. Wnioskodawca wskazał, iż żyje w ubóstwie i brak mu środków na zakup leków, żywności oraz poniesienie opłat socjalnych. Ponadto powołał się na to, że cierpi na cukrzycę i inne schorzenia, stąd też nie może podjąć pracy. Wnioskodawca wskazał, że posiada dom o pow. (...) m² i mieszkanie o pow. (...) m², a także działkę rzemieślniczą o pow. (...) m². Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności, ani wartościowych przedmiotów. Stosownie do dyspozycji art. 246 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w całkowitym zakresie następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (§ 1 pkt 1). Z kolei dla przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym konieczne jest wykazanie, iż osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (§ 1 pkt 2). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 262 przywołanej ustawy). Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego nie pozwala na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Z uwagi na stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia pracy i wraz z żoną utrzymują się jedynie z rent w wysokości, która nie pozwala na pełne zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania - brakuje im środków na żywność, leki, opał i konieczne remonty domu. Wnioskodawca dysponuje wprawdzie wymienionymi nieruchomościami, ale przede wszystkim korzysta z nich w celach mieszkalnych, przy czym brakuje mu środków na remont i izolację budynku. Ponadto z akt sprawy nie wynika, iżby działka rzemieślnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Możliwość uzyskania dodatkowych środków poprzez wydzierżawienie działki, czy też jej sprzedaż, jest realna, jednakże taki sposób pozyskania dodatkowych funduszy niewątpliwie wymagałby czasu, dotyczy przyszłości. Tymczasem przedmiotem badania jest aktualna sytuacja finansowa wnioskodawcy i możliwość skorzystania z odpłatnych usług adwokata lub radcy prawnego w toczącym się postępowaniu sądowym. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa wskazuje na to, że nie ma on możliwości wygospodarowania środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Stąd też, w celu zagwarantowania skarżącemu prawa do sądu, należało w tym zakresie uwzględnić jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 w zw. z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. /-/ E. Podrazik