II SA/Po 476/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Rady Miasta z dnia 14 kwietnia 2026 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia petycji postanawia odrzucić skargę. W skardze na uchwałę nr [...] Rady Miasta z dnia 14 kwietnia 2026 r. wniesionej przez A. C. w dniu 26 kwietnia 2026 r., w formie wiadomości e-mail z adresu [...] na adres e-mail Sekretariatu Przewodniczącego Rady Miasta: [...] (przekazaną następnie w dniu 28 kwietnia 2026 r. wewnętrznie do Biura Rady Miasta), wnoszący skargę wystąpił o stwierdzenie nieważności [...] Rady Miasta z dnia 14 kwietnia 2026 r. w sprawie rozpatrzenia petycji dotyczącej utworzenia parku miejskiego przy ul. [...] w P.. Przedmiotowa uchwała Rady Miasta (dalej również: Rada Miasta; Rada) została podjęta na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r., poz. 1153, 1436) w zw. z art. 9 ust. 2 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz.U. z 2018 r., poz. 870). W § 1 tej uchwały Rada Miasta postanowiła się nie uwzględnić postulatu petycji dotyczącej utworzenia parku miejskiego przy ul. [...] w P. z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu uchwały, stanowiącym jej integralną część. Natomiast w uzasadnieniu Rada podała, że w dniu 8 lutego 2026 r. do Rady Miasta wpłynęła petycja, której postulat dotyczył zagospodarowania terenu przy ul. [...] w P. i jego przeznaczenia na park miejski. Wnoszący petycję zauważył, że obecnie teren ten funkcjonuje jako plac złomowy, który jest uciążliwy dla sąsiedztwa i mieszkających na tym terenie osób. Przewodniczący Rady Miasta przekazał petycję do rozpatrzenia Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Miasta oraz zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] z prośbą o przedstawienie stanowiska w tej sprawie. Dalej w uzasadnieniu przedstawiono okoliczności mające wskazywać na to, że "[z]miana Planu ogólnego Miasta [...] i zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego we wnioskowanym zakresie nie umożliwi automatycznie utworzenia parku miejskiego w miejsce placu złomowego. Kluczowe w tej sprawie jest rozwiązanie umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu miejskiego, jednak to wymaga przeprowadzenia postępowania przed sądem powszechnym i ustalenia, że użytkownik wieczysty korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie. Ponadto, na ten moment nie da się określić kosztów rekultywacji, czyli przywracania wartości użytkowych i przyrodniczych terenu zdegradowanego przez dotychczasową działalność". Z powyższych względów Rada Miasta postanowiła nie uwzględniać petycji dotyczącej zmiany przeznaczenia gruntu przy ul. [...] w P., w celu utworzenia parku miejskiego w miejsce istniejącego obecnie placu złomowego. Niemniej jednak, mając na uwadze trudną sytuację mieszkańców reprezentowanych przez Wnoszącego petycję, Komisja postanowiła wystosować stanowisko do Marszałka Województwa [...] w przedmiocie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów w tym miejscu". W odpowiedzi na skargę Rada Miasta, reprezentowana Prezydenta Miasta [...] (zastępowanego przez pełnomocnika procesowego), wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie zaś o jej oddalenie. Po wniesieniu skargi w wyżej opisany sposób, skarżący został wezwany do jej podpisania w formie tradycyjnej (na jej wydruku), jak też do podania nr PESEL, czemu wezwany zadośćuczynił w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu bez jej merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta według art. 3 § 2 p.p.s.a. obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Z kolei art. 101 ust. 1 u.s.g. wiąże możliwość wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy, wskazując, że dotyczy to uchwał lub zarządzeń z zakresu administracji publicznej. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Negatywny wynik tej oceny uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia n podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. Z kolei art. 58 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Po pierwsze, Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała nie stanowi aktu prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. ani też innego aktu jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Przedmiotowa uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego dotyczy rozpatrzenia petycji z dnia 8 lutego 2026 r. (data wpływu do organu). Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (Dz.U. z 2018 r., poz. 870), sposób załatwienia petycji nie może być przedmiotem skargi. Z kolei w myśl art. 15 tej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do petycji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Uchwała w sprawie sposobu załatwienia petycji nie jest aktem jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., ani też innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to, że w odniesieniu do prawa petycji wykonywanego w trybie ustawy o petycjach nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 2878/24 - to i kolejne powoływane w sprawie orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy jednostek samorządu terytorialnego podejmują uchwały we wszystkich sprawach należących do ich właściwości, jednakże kognicji sądów administracyjnych podlegają takie uchwały, które dotyczą spraw z zakresu administracji publicznej. Do takich uchwał nie zaliczają się w szczególności uchwały podjęte w wyniku rozpatrzenia petycji. Petycja bowiem jest środkiem prawnym o charakterze postulatywnym, nie inicjującym ogólnego postępowania administracyjnego, gwarantującym jednostce możliwość aktywnego udziału w sprawowaniu kontroli obywatelskiej nad sferą publiczną. Uchwała w sprawie rozpatrzenia petycji nie podlega kontroli sądów administracyjnych. To samo dotyczy apeli czy deklaracji, które również mieszczą się w prawie do petycji, na co zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt: I OSK 297/17 i nie muszą mieścić się w ramach upoważnienia ustawowego, jak w przypadku działań władczych gminy. Katalog zawarty w art. 3 § 2 powołanej ustawy jest katalogiem zamkniętym, zaś odesłanie do przepisów szczególnych zamieszczone w § 3 tejże ustawy ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy przepisy te w sposób wyraźny wskazują, że dla rozpoznania sprawy właściwym będzie sąd administracyjny. W konsekwencji, jeżeli skarga wpłynie w sprawie pozostającej poza zakresem kognicji sądów administracyjnych, to należy ją odrzucić (por. np. postanowienia NSA z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2715/12). Niezależnie zatem od tego, że skarga została w niniejszej sprawie wniesiona w nieskuteczny sposób, bo za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej e-mail na adres poczty elektronicznej organu, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu (aktualnie na adres e-Doręczeń lub wyjątkowo ePUAP) – względnie z wykorzystaniem innego systemu teleinformatycznego przy zastosowaniu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego – co stanowiłoby podstawę do jej odrzucenia jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), przede wszystkim skarga dotyczyła sprawy, która nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Podsumowując, skoro przedmiot i zakres żądania skarżącego nie może być w żaden sposób skorelowany z zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a., to sąd administracyjny zobowiązany był zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucić skargę jako niedopuszczalną, bowiem zainicjowana nią sprawa nie należy do jego właściwości (patrz np. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 2878/24). W tym stanie rzeczy Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.) orzekł, jak w sentencji.