II SA/Po 477/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę Decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 104 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) w związku z art. 54 ust. 1, ust. 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., zwanej dalej: ustawa), po rozpatrzeniu sprawy wniosku Domu Pomocy Społecznej w [...] o uchylenie decyzji kierującej A. M. (zwana dalej: skarżąca) do DPS, uchylił decyzję [...] MOPR w [...] (działającego z upoważnienia Prezydenta) z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] o skierowaniu A. M. do Domu Pomocy Społecznej w [...] (zwanej dalej: decyzja o skierowaniu do DPS). Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał stan faktyczny sprawy wskazując, że od dnia [...] maja 2009 r. skarżąca jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej [...] w [...] (zwanego dalej: DPS), do którego została skierowana decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Źródło utrzymania skarżącej stanowi renta z ZUS w kwocie [...]zł miesięcznie, z czego dokonywana jest odpłatność za pobyt w DPS w kwocie [...]zł (co stanowi 70% przyznanego świadczenia), ustalona decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] (z późniejszymi zmianami). Organ wskazał, że skierowanie do DPS podyktowane było stwierdzoną potrzebą zapewnienia całodobowej pomocy i opieki z uwagi na zły stan zdrowia (stan po urazie mózgowo-czaszkowym, złamanie żuchwy, choroba alkoholowa, osoba leżąca), a jednocześnie okolicznością, że skarżąca nie mogła liczyć na pomoc i wsparcie ze strony rodziny, natomiast gmina nie posiadała możliwości zapewnienia całodobowych usług opiekuńczych w miejscu pobytu na tamten czas. Powołując się na art. 54 ust. 1 ustawy organ wywodził, że prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej mają osoby wymagające całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogące samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Kolejno organ podniósł, że w dniu [...] lutego 2018 r. na wniosek DPS zostało wszczęte postępowanie w sprawie uchylenia decyzji kierującej skarżącą do DPS oraz decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w nim. Organ ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, m. in. przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2018 r., że skarżąca jest obecnie samodzielna w czynnościach dnia codziennego i zdolna do samodzielnej egzystencji. Na podstawie zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2018 r. stwierdzono, iż aktualnie jest osobą zdolną do samodzielnej egzystencji i nie wymaga całodobowej opieki instytucjonalnej. Brak powyższych przesłanek potwierdził również Dyrektor DPS w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. W ocenie personelu DPS skarżąca nie wymaga całodobowej opieki realizowanej w warunkach domu pomocy społecznej. W opisanych okolicznościach organ doszedł do przekonania, że skarżąca nie spełnia aktualnie kryteriów uprawniających do pozostawania w domu pomocy społecznej, wynikających z art. 54 ust. 1 ustawy. W związku z powyższym w dniu [...] kwietnia 2018 r. uchylono decyzję o skierowaniu do DPS oraz ustalającą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Decyzję tą następnie uchyliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego poczyniono analogiczne ustalenia do wyżej opisanych, a Dyrektor DPS w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. potwierdził, że skarżąca nie wymaga obecnie całodobowej opieki, co potwierdziło również zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2018 r., w którym lekarz stwierdził, iż skarżąca jest osobą samodzielną w zakresie wszystkich czynności dnia codziennego, jednakże wskazana jest pomoc w procesie prawidłowego kierowania swoim postępowaniem. Wskazano również, że ośrodek pomocy społecznej jest w trakcie ustalania możliwości skierowania skarżącej do placówki opiekuńczej dla osób bezdomnych, które są zdolne do samodzielnej egzystencji. W opisanych okolicznościach orzeczono, jak na wstępie. Od powyższej decyzji odwołała się A. M. uznając decyzję za krzywdzącą. Odwołująca się wskazywała na swój zły stan fizyczny i psychiczny oraz trudną sytuację życiowa i lokalową - przyjmuje 3 razy dziennie tabletki od psychiatry, a warunki w jej domu rodzinnym nie pozwalają na powrót. Wykazała zainteresowanie pozostaniem w DPS. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał stan faktyczny sprawy w sposób zbieżny z ustaleniami Prezydenta podkreślając, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy SKO wskazało, iż postawą działania organu I instancji był art. 106 ust. 5 ustawy oraz zmiana sytuacji zdrowotnej A. M. potwierdzona zaświadczeniami lekarskimi z dnia [...] lutego 2018 roku, z dnia [...] października 2018 roku oraz z dnia [...] września 2018 roku. Organ przywołał treść art. 54 ust. 1 ustawy i wskazał, że skarżąca przebywała w DPS od dnia [...] maja 2009 roku, zaś w celu weryfikacji decyzji organ I instancji zastosował art. 163 Kpa w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium Prezydent prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające ustalając, iż obecny stan zdrowia [...] A. M. nie uzasadnia przebywania w domu pomocy społecznej, bowiem nie wymaga już ona całodobowej opieki z powodu: wieku, choroby lub niepełnosprawności, braku możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, co powoduje zmianę sytuacji skarżącej w stopniu uzasadniającym zmianę decyzji w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej. Podkreślono, że wskutek zajęć rehabilitacyjnych i zastosowanej terapii stan zdrowia pacjentki uległ poprawie, co potwierdzają również wskazane zaświadczenia lekarskie. Z materiału dowodowego wynika zdaniem SKO niezbicie, że skarżąca jest osobą w pełni świadomą, emocjonalnie stabilną, bez zaburzeń pamięci i myślenia, całkowicie niezależną w zakresie czynności życiowych i relacji z otoczeniem. Jak wynika z ostatniego wywiadu środowiskowego skarżąca niewątpliwie nie wymaga już całodobowej opieki oferowanej przez dom pomocy społecznej, ale wymaga dalszego wsparcia ze strony organów pomocy społecznej w kontekście wychodzenia z bezdomności oraz pozostawania w trzeźwości. W konsekwencji, zdaniem SKO, obecnie brak jest podstaw do dalszego pozostawania skarżącej w DPS, zaś dalszy pobyt w domu pomocy społecznej osoby niewymagającej całodobowej opieki oraz pokrywanie przez gminę kosztów pobytu byłby sprzeczny z celami pomocy społecznej. Skargę od powyższej decyzji wniosła A. M. zarzucając, iż decyzja jest nieuzasadniona i nieobiektywna oraz nie uwzględnia złego stanu zdrowia skarżącej oraz jej bezdomności. Skarżąca prosiła o ustanowienie w sprawie biegłego do oceny jej stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie sądowoadministracyjnej skarżąca A. M. stawiła się osobiście i podtrzymała skargę. Na pytanie Sądu wyjaśniła, że obecnie zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu na [...] w [...] wspólnie ze swoją mamą, siostrą i córką siostry. Rachunki za mieszkanie przychodzą na jej matkę. Skarżąca jest rozwiedziona i ma dorosłego syna z którym ma dobre relacje. Bierze regularnie leki na różne schorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 j.t. z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa)). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Materialnoprawne przesłanki umieszczenia w domu pomocy społecznej określa art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Prawo takie przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Analiza przepisu art. 54 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, że decyzja w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej uwarunkowana jest spełnieniem łącznie trzech przesłanek: 1. po pierwsze może ona być wydana jedynie w sytuacji, kiedy osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności; 2. po drugie - osoba te ze względów określonych w przesłance pierwszej, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu; 3. po trzecie - osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. W ocenie Sądu, w świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego przyjąć należy, że żadna z przedmiotowych przesłanek obecnie nie zachodzi. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez te organy przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Sąd przychylił się również do stanowiska organu w sprawie oraz podzielił poczynione przez organy ustalenia w zakresie mających zastosowanie w sprawie przepisów. Jak wynika z opisanego powyżej materiału dowodowego w sprawie, w szczególności aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej ze skarżącą, zaświadczeń lekarskich, opinii pracowników DPS, oświadczenia Dyrektora DPS skarżąca jest osobą poruszająca się samodzielnie, jest samodzielna w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i może samodzielnie funkcjonować w środowisku społecznym, nie wymaga całodobowej opieki oraz pobytu w DPS na stałe. Łączny dochód skarżącej wynosi [...] zł miesięcznie. Nie tylko stan zdrowia, ale i wiek skarżącej ur. w [...] r. również nie uniemożliwia skarżącej normalnego funkcjonowania w życiu codziennym, w związku z powyższym odpadła druga przesłanka. Jeżeli chodzi o trzecią z wymienionych przesłanek, to ustalono, że skarżąca nie wymaga już całodobowej opieki oferowanej przez dom pomocy społecznej, jednak wymaga dalszego wsparcia ze strony organów pomocy społecznej w kontekście wychodzenia z bezdomności oraz pozostawania w trzeźwości. W tej mierze, wedle oświadczenia organu, ośrodek pomocy społecznej jest w trakcie ustalania możliwości skierowania skarżącej do placówki opiekuńczej dla osób bezdomnych, które są zdolne do samodzielnej egzystencji. Można jedynie oczekiwać od organów pomocowych, że będą miały dalej na uwadze okoliczność, że skarżąca jest niepijąca alkoholiczką i w sposób płynny po opuszczeniu DPS udzielą skarżącej pomocy, jednak okoliczności te nie mogą podlegać kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłącznie uchylenie decyzji o skierowaniu do DPS. Argumenty podnoszone przez stronę skarżącą zarówno w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji oparte w głównej mierze na twierdzeniu strony skarżącej, że jej stan zdrowia nie uległ poprawie oraz akcentowaniu trudnej sytuacji ekonomicznej, nie uzasadniają w chwili obecnej - zdaniem Sądu - skierowania do DPS, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Trafnie zatem organy orzekły o uchyleniu wcześniejszej decyzji kierującej skarżącą do Domu Pomocy Społecznej. Konkludując przyjdzie wskazać, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonym orzeczeniu argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa, zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą, dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 Ppsa.