II SA/Po 479/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Pismem z dnia 27 marca 2024 r. K. D. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem i przedłożyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 20 kwietnia 2006 r., nr [...] zaliczające R. H. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności od [...] lutego 2006 roku. Decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r., nr [...] Burmistrz [...] odmówił przyznania K. D. świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie spełniła wymaganych kryteriów do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od dnia 01 stycznia 2024 r. Ponadto organ I instancji wskazał, iż do dnia 26 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne na swojego męża pobierała małżonka [...] E. H., która zmarła dnia [...] stycznia 2024 r. i decyzja w tym przedmiocie stała się bezprzedmiotowa. Organ ustalił również, iż K. D. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 25 marca 2022 r. wydanym na okres do 25 marca 2027 r. i włączył do akt wydruk z systemu CBB, EKSMoON, PESEL, ZUS oraz wywiad środowiskowy i oświadczenia wnioskodawczyni. Od decyzji organu I instancji odwołała się K. D. wskazując, iż nie przedstawiając argumentację na poparcie swojego stanowiska. Decyzją z dnia 03 lipca 2024 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w dniu 01 stycznia 2024 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana ustawą z dnia 07 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429). Ponieważ K. D. do dnia 31 grudnia 2023 r. nie miała ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na ojca R. H. nie miał zastosowania przepis z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, a wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, który wpłynął dnia 27 marca 2024 r. był rozpoznawany zgodnie z nowym brzmieniem definicji świadczenia pielęgnacyjnego określonym w ustawie o świadczeniach rodzinnych, która obowiązuje od 01 stycznia 2024 r. Po dokonaniu analizy złożonego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2024 r. oraz pozostałych dokumentów w sprawie, organ odwoławczy stwierdził się, iż osoba, nad którą ma być sprawowana opieka przez K. D., przekroczyła 18 rok życia (R. H. ukończył 74 lata), a w obecnym stanie prawnym możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie osobie sprawującej opiekę nad osobą do 18 roku życia. Nie było więc możliwe przyznanie wskazanego świadczenia na osobę, która ma więcej niż 18 lat. Odnosząc się do zarzutów z odwołania Kolegium wyjaśniło, iż przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad R. H. było przyznane E. H. (żonie), która zmarła. Według organu nie można przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym interpretować, w ten sposób, że ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz E. H. przechodzi "z automatu" na rzecz K. D.. Świadczenie pielęgnacyjne przyznane na przepisach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. miała zastosowanie tylko i wyłącznie do osób, które to prawo miały przyznane. Pismem z dnia 8 lipca 2024 roku K. D. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego z dnia 03 lipca 2024 roku, numer [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 17 czerwca 2024 roku odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że trudno jej się zgodzić z decyzją w sytuacji gdy jej ojciec jest pozbawiony opieki, której potrzebuje w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a ona jest jedyną osobą, która może się chorym ojcem opiekować. Nadmieniła, że te świadczenie pielęgnacyjne było wcześniej przyznane na stałe i było pobierane na starych zasadach i tak miało pozostać. ze względu na ochronę praw nabytych. Niestety osoba opiekująca się ojcem zmarła i ojciec został bez opieki. W tej sytuacji skarżąca nie może podejmować żadnej pracy i zmieniła nawet miejsce zamieszkania aby mogła się ojcem opiekować. Skarżąca zwróciła uwagę na wyroku NSA z 27 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1059/23. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Spór w sprawie dotyczył tego, czy organy administracji zasadnie odmówiły skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 03 lipca 2024 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 17 czerwca 2024 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się K. D., która w dniu 27 marca 2024 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem R. H.. W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji trafnie zwróciły uwagę, że w dniu 01 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 07 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) nowelizująca ustawę o świadczeniach rodzinnych wprowadzona. Według przepisu art. 63 ust. 1 o świadczeniu wspierającym W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4 (ust. 2). Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (ust. 3). W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca K. D. do dnia 31 grudnia 2023 r. nie miała ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na ojca R. H.. Takie prawo przysługiwało wcześniej matce skarżącej na podstawie wydanej decyzji na stałe, która zmarła [...] 2024 roku. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania przytoczony przepis przejściowy art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. W takiej sytuacji wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez K. D., który wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. dnia 27 marca 2024 r. należało rozpoznać na podstawie przepisów obowiązujących od 01 stycznia 2024 roku. W związku z tym w niniejszej sprawie miało zastosowanie nowe brzmienie definicji świadczenia pielęgnacyjnego zawarte w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 t.j.), zgodnie z którym: 1. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: a) matce albo ojcu, b) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, c) opiekunowi faktycznemu dziecka, d) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 3. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 2988,00 zł19 miesięcznie. 3a. Kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia. 3b. Waloryzacja polega na zwiększeniu kwoty świadczenia pielęgnacyjnego o wskaźnik waloryzacji. Wskaźnikiem waloryzacji jest procentowy wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667), obowiązującego na dzień 1 stycznia roku, w którym jest przeprowadzana waloryzacja, w stosunku do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującej w dniu 1 stycznia roku poprzedzającego rok, w którym jest przeprowadzana waloryzacja. 3c. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego ustalanego w sposób określony w ust. 3b zaokrągla się do pełnych złotych w górę. 3d. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na następny rok kalendarzowy podlega ogłoszeniu w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do dnia 15 listopada każdego roku. 3e. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w ust. 3, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. 4. Kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. 4a. W przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba sprawująca opiekę zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki została umieszczona lub przebywa w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo- leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w przepisach o pomocy społecznej, zakładzie karnym, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym albo schronisku dla nieletnich; 3) osoba wymagająca opieki jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej; 4) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej; 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. 6. Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Uwzględniając powyższe brzmienie przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych organy administracji zasadnie wskazały, że nie zostały spełnione w przedmiotowej sprawie obowiązujące obecnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mianowicie osoba nad którą sprawowana jest opieka przekroczyła 18 rok życia (R. H. ma ukończone 74 lata) podczas, gdy obecnie możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie osobie sprawującej opiekę nad osobą do 18 roku życia. W rozpoznawanej sprawie w kwestii przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie miało znaczenia to, że wcześniej świadczenie pielęgnacyjne było przyznane na stałe i było pobierane na starych zasadach. Przyznane wcześniej świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad R. H. było przyznane E. H. (żonie), która zmarła, a w obecnie obowiązującym kształcie przepisy prawa nie przewidują przeniesienia wcześniej przyznanego uprawnienia na inna osobę w przypadku śmierci osoby uprawnionej. W sposób prawidłowy organy administracji stwierdziły, że nie można przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym interpretować, w ten sposób, że ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz E. H. przechodzi "z automatu" na rzecz K. D.. Świadczenie pielęgnacyjne przyznane na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. miało zastosowanie tylko do osób, które to prawo miały przyznane. W takiej sytuacji wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego należało rozpoznać na podstawie przepisów obowiązujących w dniu jego złożenia, a więc w brzmieniu, które zostało powyżej przywołane. Brak spełnienia wszystkich przewidzianych prawem wymogów przez skarżącą uniemożliwił przyznanie jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wymaga również zaznaczenia w tym względzie, że poglądy zawarte w wyroku NSA z dnia 27 maja 2024 roku, sygn. akt I OSK 1059/23 dotyczyły stanu prawnego jaki obowiązywał przed dniem 1 stycznia 2024 roku, a więc nie miały bezpośredniego odniesienia do przedmiotowej sprawy. Reasumując, sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.