II SA/Po 480/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 kwietnia 2025r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 1 ust. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2021r.,poz. 735 z późń. zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społeczne w O. W. z dnia 10 lutego 2025r. nr [...],[...] odmawiającą K. F. (dalej: skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem E. F.. W przedmiotowej sprawie skarżąca wnioskiem z dnia 27.12.2024r. zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem E. F. urodzonym 24.07.2005r. na zasadach obowiązujących do 31.12.2003r. Do wniosku dołączyła orzeczenie syna z dnia 13.12.2024r. zaliczające go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wniosek o orzeczenie złożyła 18.10.2024r. Organ podał, że decyzją z dnia 24.08.2021r. nr [...] przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na syna E. na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 5.08.2021r. , nr [...] zaliczające syna E. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na okres do 31.08.2022r. Następnie decyzją z dnia 22.09.2022r. nr [...] przedłużono okres przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1.09.2022r. do upływu 60 dnia od odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. 17.12.2022r. skarżąca przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 11.10.2022r. nr [...] zaliczające syna E. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności do 31.10.2025r. Odwołanie od tego orzeczenia nie zostało uwzględnione. Decyzją z dnia 1.12.2022r. nr [...] Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Orzeczenie to doręczono skarżącej 12.12.2022r. i z tym dniem stało się ostateczne. W związku z tym świadczenie pielęgnacyjne przyznane skarżącej decyzją z dnia 24.08.2021r. na podstawie orzeczenia z dnia 5.08.2021r. przysługiwało skarżącej do dnia kiedy nowe orzeczenie z dnia 11.10.2022r. stało się ostateczne, czyli do dnia 12.12.2022r. Wniosek o kolejne orzeczenie dla syna E. skarżąca złożyła dopiero 18.10.2024r. W związku z czym nie został zachowany warunek z art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, tj. na dzień 31. 12.2023r. skarżąca nie posiadała uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 14 stycznia 2025r. skarżąca złożyła wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 8.01.2024r., sygn. IV U 33/23, zmieniający zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. w P. w części nie mającej wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zmiana orzeczenia polegała bowiem na tym, że E. F. wymaga: 1) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie danej osoby oraz 2) odpowiedniego zatrudnienia – ZPCH. W pozostałym zakresie odwołanie oddalono. Organ I instancji powołując się na treść art. 24 ust. 2, art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 4 , art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym uznał, że z uwagi na fakt, że skarżąca 31 grudnia 2023r. nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego na syna E. F. nie było podstaw do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem na okres od 1. 10. 2024r. do 31.12.2027r. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podała, ze syn choruje od wczesnego dzieciństwa i był uznawany za niepełnosprawnego w stopniu znacznym. Podczas trzeciego orzekania o niepełnosprawności przez tego samego lekarza, który wydawał wcześniejsze orzeczenia został uznany za niepełnosprawnego w stopniu umiarkowanym. Skarżąca nie godząc się z takim orzeczeniem wniosła odwołanie do organu II instancji i następnie do sądu. Orzeczenie nie zostało zmienione a na dalsze odwoływanie się nie miała siły bo w tym czasie straciła mieszkanie i musiała mieszkać w hotelu. W kolejnym orzeczeniu syn został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na okres od 1. 10.2024r. do 31.12.2027r. Skarżąca podała, że nie rozumie dlaczego nie przysługuje jej świadczenie, syn ma 19 lat ale jego stan zdrowia nie pozwala na samodzielną egzystencję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podało, że zgodnie z treścią obowiązującego od 7 lipca 2023r. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne bowiem jej syn E. urodzony w 2005r. nie jest osobą małoletnią, czego wymaga nowe brzmienie tego przepisu. Z przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym (art. 63 ust. 1, 2, 3 i 4 wynika, że skarżąca nie spełniła warunków do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023r. Orzeczenie z 13 grudnia 2024r. o zaliczeniu jej syna do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym nie stanowiło kontynuacji orzeczenia z 5 sierpnia 2021r. Organ podkreślił, że orzeczeniem z 11 października 2022r. E. F. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności a wyrokiem sądu z 8 stycznia 2024r. zmieniono jedynie punkty orzeczenia niemające wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, bez zmiany stopnia niepełnosprawności. W terminowo złożonej skardze skarżąca podała, że przez błąd lekarza, który uznał syna za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym nie może pobierać świadczenia pielęgnacyjnego i zwrócić dotychczas przyznane, z czym się nie zgadza. Syn choruje od wczesnego dzieciństwa i ona sprawuje nad nim opiekę. Uważa, że powinna nadal otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne, stan zdrowia syna nie ulega poprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę i zawartą w niej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia, czy skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem na okres od 1. 10. 2024r. do 31.12.2027r. na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023r. Wniosek w tej sprawie złożyła 27.12.2024r. przedkładając orzeczenie syna z dnia 13.12.2024r. zaliczające go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wniosek o orzeczenie złożyła 18.10.2024r. Zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2024r. art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (zmiana wynikała z art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U.2023.1429) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.): Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Syn skarżącej, ur. 24.07.2005r. w 2018r. ukończył 18 lat, a więc zgodnie z w/w przepisem brak podstaw do przyznania skarżącej tego świadczenia. Zmiana, jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji wskazanego przepisu względem poprzedniego stanu prawnego oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawny członek rodziny jest osobą, która ukończyła 18 rok życia. Osoby te od 1 stycznia 2024 r. zostały objęte nową formą wsparcia ze strony Państwa w postaci świadczenia wspierającego, którego celem jest udzielanie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Zgodnie z art. 63 ust. 6 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. Dz.U.2023.1429): Świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. W przedmiotowej sprawie mimo złożenia wniosku pod rządami zmienionego art. 17 ust. 1 u.ś.r. skarżąca domagała się przyznania świadczenia na zasadach obowiązujących przed zmianą przepisów. W ustawie o świadczeniu wspierającym w rozdziale 7 zawarte zostały przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy. Zgodnie z art. 63 ust. 1 – 3 tej ustawy: 1. W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. 2. Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. 3.Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie sytuacja wskazana w w/w przepisach nie zachodzi. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego został ustalone skarżącej na podstawie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jej syna z dnia 5.08.2021r., które na mocy decyzji z 22.09.2002r. ( [...].zm zostało przedłużone na okres od 1.09.2022r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W/w orzeczenie o niepełnosprawności wydane było na czas określony do 31.08.2022r. Nowe orzeczenie zostało wydane 11.10.2022r. Zaliczono w nim syna skarżącej do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, bez wskazania: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji od 11.10.2022r. do 31.10.2025r. Kolejne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności syna skarżącej wydane zostało 13.12.2024r., na wniosek z 18.10.2024r., czyli już pod rządzami nowych przepisów. W orzeczeniu tym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18.10.2024r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych: Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie prawo mogło być na mocy ostatniego z orzeczeń ustalone poczynając od 18.10.2024r., czyli po 31.12.2023r. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 2025r. w sprawie o sygn. I OSK 2428/24 (dostępne w lex nr 3934933) "W myśl art. 63 ust. 1 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten wiąże zatem zastosowanie przepisów dotychczasowych ze stwierdzeniem "powstania prawa". O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaś aktualizacja, do ww. daty, przesłanek skonkretyzowanych w art. 17 u.ś.r. Zastosowanie przepisów ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji uzależnione jest bowiem od jednoznacznego ustalenia (na którymkolwiek etapie postępowania - przed organami, czy przed sądem), że prawo do wnioskowanego świadczenia powstało do 31 grudnia 2023 r. Sformułowanie "powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" oznacza sytuację, gdy podmiot wnioskujący - do ww. daty granicznej - spełniał wszystkie wymagane przepisami ustawy warunki. Art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie będzie miał natomiast zastosowania w sprawach, gdzie przyznanie świadczenia przed 31 grudnia 2023 r. było wyłączone, wobec stwierdzenia braku aktualizacji wymaganych prawem przesłanek" Rację miały więc organy uznając, że z uwagi na fakt, że do 31.12.2023r. skarżąca nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, to nie ma podstaw do przyznania jej tego świadczenia wg dotychczasowych przepisów na wniosek złożony pod rządami nowej ustawy. Kwestionowanie przez skarżącą zasadności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna z dnia 11.10.2022r. była przedmiotem decyzji organu II instancji i wyroku Sądu Rejonowego w K. (sygn. IV U 33/23) i pozostaje poza granicami niniejszej sprawy. Trudna sytuacja życiowa i materialna skarżącej również nie ma wpływu na treść skarżonej decyzji. Nie są to bowiem przesłanki, od których uzależnione jest przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zarzuty zgłaszane w skardze były więc bezzasadne. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.