II SA/Po 481/07
PostanowienieWSA w Poznaniu2008-03-27
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Dwornicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że jej dochody z emerytury pozwalają jedynie na skromne pokrycie niezbędnych wydatków bieżącego utrzymania, choruje i wymaga zwiększonych wydatków na leki, a także nie posiada majątku, może zostać zwolniona z kosztów sądowych i otrzymać pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Osoba fizyczna, której sytuacja finansowa jest rzeczywiście ciężka, pozbawiona majątku lub uzyskująca dochód w takiej wysokości, że nie jest w stanie uiścić wymaganych należności nawet w części, może zostać zwolniona z kosztów sądowych i otrzymać pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawczyni, będąca osobą starszą, chorującą, z emeryturą pozwalającą jedynie na pokrycie podstawowych wydatków i nieposiadająca majątku, spełnia te kryteria.Stan faktyczny
Skarżąca M.T. wniosła o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie, argumentując swoją trudną sytuacją finansową wynikającą z wieku (81 lat), niskiej emerytury, chorób i konieczności ponoszenia wydatków na leki i bieżące utrzymanie. Do wniosku załączyła dokumenty potwierdzające jej dochody i wydatki. Sąd analizował przedłożone dokumenty, w tym zaświadczenie z ZUS, rachunki za media i leki, aby ocenić jej sytuację materialną.Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił zwolnić M.T. od kosztów sądowych oraz ustanowić dla niej adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2008 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku postanawia 1. zwolnić M.T. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla M.T. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka
Skarżąca M.T. w piśmie z dnia 4 marca 2008 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Załączyła kserokopię zaświadczenia z ZUS
II Oddział w [...] Inspektorat w [...] o wysokości pobieranej emerytury, rachunek z prąd, wodę, dowodu wpłaty opłaty za mieszkanie oraz rachunków za leki.
Wnioskodawczyni oświadczyła, że ma 81 lat i utrzymuje się ze świadczeń Zakładu Usług Społecznych w wysokości [...] zł miesięcznie. Argumentowała, że opłaca należności bieżącego utrzymania, w tym opłaty za mieszkanie oraz koszty leczenia, podała, że choruje. W związku z tym oświadczyła, że nie ma środków na zapłacenie opłat sądowych.
Z przedłożonego zaświadczenia ZUS o wysokości pobieranej emerytury wynika, że w miesiącach od października do grudnia 2007r. wnioskodawczyni otrzymała miesięcznie kwotę [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, w której zawarty był dodatkowo dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Wydatki bieżącego utrzymania wynoszą – 195,81 zł za prąd za dwa miesiące, 42 zł miesięcznie za mieszkanie; 17,43 zł za wodę za trzy miesiące, w lutym 2008r. na leki wydała 171,69 zł.
We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżąca dodała, że mieszka w lokatorskim mieszkaniu o powierzchni [...] m², położonym w [...]. Oświadczyła, że nie ma innych nieruchomości, wartościowych ruchomości, czy oszczędności.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wymaganych należności nawet w części (bezrobotni, emeryci, renciści). Wnioskodawczyni winna jednak wykazać, że nie ma realnych możliwości zgromadzenia środków celem pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach oraz jego uzupełnienia wynika, że sytuacja skarżącej pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w całości. Uzyskuje wprawdzie stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury, ale w wysokości, która pozwala jedynie na skromne pokrycie niezbędnych wydatków bieżącego utrzymania. Jest osobą w starszym wieku, wymaga więc zwiększonych wydatków na leki i leczenie. Nie ma także możliwości pozyskania dodatkowych środków, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Nie ma także majątku nieruchomego, z którego mogłaby uzyskać dodatkowe dochody.
Biorąc pod uwagę przewidywaną wysokość kosztów sądowych, przyjąć należy, że wnioskodawczyni nie ma możliwości ich uiszczenia nawet w części.
Tym bardziej, przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa wskazuje, że nie może wygospodarować środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy i w tym zakresie.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie.
/-/ K. Witkowicz-Dwornicka
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło