II SA/Po 481/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w P. na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi L.Ś. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu kwotę [...] złotych w tym [...] złotych podatku od towarów i usług. /-/ M.Kwiecińska /-/ B.Kamieńska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB w K.) działając na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2006 Nr 156 poz. 1118 ze zmianami) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych wykonanych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce oznaczonej nr geod. [...] w miejscowości K. przy ulicy K., stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego na inwestora – M. S. (uczestniczkę postępowania) decyzją tego organu z dnia [..] r., dotyczącego wykonania wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu piwnicznym opisanego budynku. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż wskazany obowiązek został nałożony w następstwie zgłoszenia dokonanego pismem z dnia [...] r. przez M.T., zamieszkałej w przedmiotowym budynku. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż w przedmiotowym budynku przeprowadzone zostały roboty budowlane polegające na wymianie pokrycia dachowego, wykuciu w elewacji frontowej dodatkowego otworu drzwiowego, wymianie okna na witrynę sklepową, wykonaniu dodatkowych schodów zewnętrznych oraz zamurowanie okienka piwnicznego. Ponieważ roboty budowlane prowadzone były bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia oraz bez nadzoru osoby wykonującej samodzielną funkcję techniczna w budownictwie, stosownym postanowienie wstrzymano roboty budowlane, a uczestniczkę postępowania zobowiązano do dostarczenia dokumentacji inwentaryzacyjnej powykonawczej. W dostarczonej dokumentacji zawarte było stwierdzenie, iż roboty budowlane prowadzone były zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami, a elementy konstrukcyjne wykonane zostały i są użytkowane w sposób prawidłowy. W konsekwencji decyzją z dnia [...] r. organ nałożył na inwestora jedynie obowiązek wykonania wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu piwnicznym budynku, zgodnie ze wskazaniem osoby pełniącej samodzielne funkcje techniczne w budownictwie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez W. Wojewódzkiego Inwestora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej WWINB) decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej M.T. Wyjaśniono, iż w wyniku kontroli budynku przeprowadzonej w dniu [...] r. stwierdzono, iż nałożony na inwestora obowiązek został wykonany. Wskazano, iż w dniu [...] r. do PINB wpłynęło pismo pełnomocnika Skarżącej o zmianę decyzji z dnia [...] r. poprzez dodatkowe zobowiązanie inwestora do wykonania instalacji oświetleniowej i otworu okiennego umożliwiającego zsypywanie węgla i ziemniaków do piwnicy. Wyjaśniono, że żądanie wykonania otworu okiennego nie może zostać uwzględnione, bowiem decyzja z dnia [...] r. jest ostateczna, a w złożonym od niej odwołaniu skarżąca podnosiła ten sam zarzut, który nie został uwzględniony przez organ odwoławczy. Wyjaśniono, iż żądanie wykonania instalacji oświetleniowej nie zostało wcześniej zgłoszone. Wnosząc w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji M.T. wystąpiła o jej uchylenie poprzez zobowiązanie inwestora do wykonania remontu w taki sposób, aby umożliwić korzystanie z piwnicy w sposób zapewniający pobyt ludzi oraz wykonanie czynności umożliwiających gromadzenie zapasów oraz opału. W uzasadnieniu odwołania podkreśliła, iż w wyniku popełnionej samowoli budowlanej Skarżąca uniemożliwiono jej, jako lokatorowi, korzystanie z piwnicy zgodnie z jej przeznaczeniem i zapisami decyzji na mocy której został najemcą lokalu mieszkalnego w przedmiotowym budynku. Wskazała, iż pomieszczenia, w których muszą przebywać ludzie na czas określony powinny spełniać wymogi bezpieczeństwa. Wskazała, iż poprzez otwór o wielkości [...] cm x [...] cm. nie jest możliwe załadowanie węgla i zapasów jak również nie zapewnia prawidłowego oświetlenia. Zdaniem odwołującej się powinien zostać przywrócony stan sprzed samowolnie wykonanego remontu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] WWINB w P. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa otrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, iż w ostatecznej decyzji z dnia [...] r. wykazano brak zasadności powoływania się na konieczność przywrócenia otworu okiennego umożliwiającego zsyp węgla i gromadzenie zapasów oraz oświetlenie światłem naturalnym pomieszczeń piwnicy. Wskazano, iż zgodnie z §72 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 poz. 690 ze zm.) pomieszczenia na pobyt ludzi, stały i czasowy, nie mogą być niższe niż [...]m, a wysokość piwnicy w przedmiotowym budynku wynosi [...] m. Skoro decyzja z dnia [...] r. wydana została na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, to obowiązkiem organu było skontrolowanie jej wykonania, stąd w sytuacji gdy stwierdzono wykonanie obowiązku, PINB w K. prawidłowo orzekł na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Wyjaśniono, że w odrębnym postępowaniu powinna zostać zbadana przez organ I instancji sprawa zasadności żądania wykonania instalacji oświetleniowej w piwnicy. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., jak również w późniejszym piśmie procesowym z dnia [...] r. M.T. zarzuciła WWINB w P. obrazę prawa materialnego przez przyjęcie za prawne zdarzenia uniemożliwiające najemcy gromadzenie w piwnicy węgla i zapasów, obrazę przepisów ustawy Prawo budowlane z [...] r. oraz przepisów rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Wniosła o zobowiązanie WWINB w P. do przywrócenia używalności piwnicy na jej rzecz, względnie o uchylnie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi przedstawiła okoliczności w jakich prawo do budynku uzyskała uczestniczka postępowania oraz pierwszeństwo przysługujących jej uprawnień do lokalu mieszkalnego w tym budynku z racji wcześniejszego wstąpienia w prawa najemcy. Ponownie wskazała, iż zamurowanie okienka piwnicznego nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej i nie może zostać usankcjonowane. Podkreśliła, iż panujące w piwnicy ciemności uniemożliwiają korzystanie z tych pomieszczeń. Zdaniem skarżącej przez pobyt czasowy rozumie się również pobieranie zapasów i ich gromadzenie. Wskazała na bezzasadność wykonana kratki wentylacyjnej o tak małych wymiarach. Odwołała się do przysługującego jej przymiotu strony postępowania w postępowaniu o uzyskanie pozwolenia na budowę oraz do art. 144 Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę WWINB w P. wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega, zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz 1270 ze zm.). Analiza sprawy we wskazanych jej aspektach prowadzi do wniosku, że skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności Sąd z urzędu zobligowany był zbadać legitymację skargową osoby wnoszącej skargę na decyzję administracyjną. Zgodnie z art. 50 § 1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W badanym przypadku organy nadzoru budowlanego obu instancji uznały, iż skarżącej przysługuje przymiot strony postępowania, tym samym Skarżąca uzyskała legitymację skargową i w konsekwencji zaskarżona decyzja podlega ocenie merytorycznej. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja, której materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku nałożonego decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Na mocy ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. nałożono na uczestniczkę postępowania obowiązek zamontowania wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu piwnicznym budynku mieszkalnego. Skoro obowiązek ten został wykonany, to organ I instancji stwierdził wykonanie decyzji. Zważyć należy, iż zarzuty przedmiotowej skargi w istocie odnoszą się do zakresu postępowania zakończonego wydaniem decyzji o nałożeniu wskazanego obowiązku, podczas gdy granice niniejszej sprawy nie obejmują kontroli ostatecznej decyzji WWINB w P. z dnia [...] r. wydanej w przedmiocie nałożenia wskazanego obowiązku. Jednocześnie zarzuty podnoszone przez Skarżącą na etapie postępowania kontrolnego są tożsame z zarzutami podnoszonymi wcześniej, w ramach postępowania zakończonego decyzją z dnia [....] r., bowiem problemy z gromadzeniem zapasów i węgla oraz panującymi ciemnościami Skarżąca zgłaszała podczas przeprowadzanych w dniu [...] r. oględzin przedmiotowego budynku. Zasadnie wiec organ I instancji wskazał, iż w tym zakresie sprawa objęta była przedmiotem rozstrzygnięcia WWINB w P. w ostatecznej decyzji z dnia [...]r. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane jest postępowaniem, które wobec nie złożenia przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę, niejako zastępuje postępowanie o pozwolenie na budowę. Ustawodawca regulacją zawartą w art. 50 i 51 tej ustawy sankcjonuje popełnioną samowolę budowlaną w sytuacji, gdy jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W takim przypadku właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych., a w postanowieniu, ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przedłożenia dokumentacji inwentaryzacyjnej powykonawczej dokumentów. Przedłożenie w wyznaczonym terminie tych dokumentów, co miało miejsce w tym przypadku, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. W świetle powyższego chybiona jest argumentacja skargi, iż w każdym przypadku popełniona samowola budowlana skutkuje koniecznością powrotu do stanu sprzed jej popełnienia. Wskazać także należy, iż w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma zastosowanie przepis art. 28 ust. 2 tego Prawa stanowiący, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przymiotu strony takiego postępowania co do zasady nie ma najemca lokalu w budynku, który ochrony prawnej może dochodzić w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z [...] r. sygn. [...], ) i Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę stanowisko to podziela. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, gdy własny interes prawny Skarżąca wywodzi z pierwszeństwa wynikającego z decyzji najmu lokalu, w której określone zostały zasady korzystania z pomieszczeń wspólnych, w tym spornej piwnicy, za zasadne Sąd uznał przyznanie Skarżącej przymiotu strony postępowania (por. wyrok NSA o/z w Warszawie z dnia [...]. sygn. akt [...]). Wskazać należy, iż konsekwencją uznania, iż przymiot strony postępowania Skarżącej nie przysługuje, byłaby decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego, a w takim przypadku sąd administracyjny nie badałby wszystkich aspektów sprawy, lecz oceniałby wyłącznie, czy Skarżącej przysługiwał interes prawny (a nie faktyczny), którego istnienie jest przesłanką uzyskania przymiotu strony postępowania administracyjnego. Tym niemniej wskazać należy, iż Sąd w każdym przypadku zobowiązany jest uwzględnić zawarty w art. 34 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej, o ile nie stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu taka sytuacja nie miała miejsca, stąd z uwagi na przedstawioną wyżej argumentację nie mógł zostać wydany inny wyrok, aniżeli przyjęty przez skład orzekający. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy w zw. z §18 ust. 1 pkt 1c) oraz §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ M.Kwiecińska