II SA/Po 483/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Maria Kwiecińska (spr) Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2005 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta L. orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznych dokonanych przez Urząd Miasta L. w dniu [...] r. tj. zameldowania P. D. na pobyt stały pod adresem [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że w chwili dokonania zameldowania tj. w dniu [...] r. P.D. nie zamieszkiwał na stałe w lokalu na [...]. Jako podstawę powyższych ustaleń przyjęto informację Komendy Miejskiej Policji w L. z dnia 1.07.2002 r. o tym, że P. D. od 1998 r. nie przebywa pod adresem [...], zeznania świadka M. R., która zeznała, że w okresie od końca lutego do maja br. Pan P. D. przychodził do mieszkania sporadycznie oraz wyjaśnienia D. D. zawarte we wniosku o uchylenia wymeldowania. Stwierdziła ona, że zameldowanie byłego męża pod adresem [...] miało mu pomóc w uzyskaniu pracy i spłacie zasądzonych alimentów na rzecz dzieci, faktycznie jednak w lokalu tym nie przebywa. Organ I instancji nie dał wiary wyjaśnieniom P.D. zawartym w piśmie z dnia 22.07.2002 r. uznając, że jest mało prawdopodobne, aby była żona, która wnosiła o rozwód i która nie otrzymuje alimentów na dzieci, godziła się na zamieszkanie w tym samym lokalu, byłego męża. Wobec powyższych ustaleń stwierdzono, że zameldowanie P.D. było niezgodne z art. 6 ust. 1 i 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 z późn. zm.) i orzeczono o uchyleniu zameldowania. W odwołaniu z dnia 22.08.2002 r. złożonym od tej decyzji P. D. wniósł o jej uchylenie, wskazując że na druku meldunkowym, własnoręcznym podpisem D. D. potwierdziła fakt jego zamieszkania pod wskazanym adresem, natomiast zeznania M. R. nie są zgodne z prawdą i Prokuratura Rejonowa w L. prowadzi dochodzenie w związku ze złożonym przez M. R. fałszywymi zeznaniami. Wskazał również, iż informacja Komendy Policji ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że od 16 maja 2002 r. przebywa on w Zakładzie Karnym, nie ma natomiast w niej mowy o tym, że w dacie zameldowania nie mieszkał w lokalu pod adresem [...]. Wniósł również o przesłuchanie na tę okoliczność świadka A. Ł. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r.) oraz art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960). Wedle organu odwoławczego nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zameldowanie na pobyt stały zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, może nastąpić jedynie wówczas gdy osoba, która ma zostać zameldowana, faktycznie przebywa w lokalu, w którym zameldowanie ma nastąpić (art. 10 ust. 1 ustawy). Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, że w momencie dokonywania zameldowania P.D. nie przebywał w lokalu, w którym nastąpiło zameldowanie. Fakt ten potwierdziła M.R. w protokole przesłuchania świadka z dnia 07 sierpnia 2002 r. Wyjaśnienia D.D. zawarte we wniosku o uchylenie zameldowania uznano za wiarygodne, a wyjaśnienia P.D. odrzucono jako sprzeczne z wyjaśnieniami M. R. i D. D. Przyjęto w konsekwencji, iż czynność materialno-techniczna, polegająca na zameldowaniu P.D. w lokalu położonym przy ul. [...], dokonana została z naruszeniem prawa. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.D. zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta L. wskazując, iż podstawą wydania powyższych decyzji były ustalenia oparte na fałszywych zeznaniach M.R. Organ administracyjny nie przeprowadził również wnioskowanych przez stronę dowodów, w szczególności chodzi tu o zeznania świadka A.Ł., które miały znaczenie dla ustalenia istotnych okoliczności sprawy – zamieszkania P.D. w miejscu zameldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wskazując ponadto, że przesłuchanie świadka A.D. nie było celowe, w świetle pisma Komendy Miejskiej Policji w L., w którym stwierdzono, iż P. D. nie przebywa w lokalu przy ul. [...] od 1998 r. Gdyby wnioskowany świadek A. Ł. poświadczył, iż P. D. stale zamieszkuje w tym lokalu, byłoby to sprzeczne z powyższym pismem Komendy Miejskiej Policji w L. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę uznać należy za zasadną. Materialno-prawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. Nr 87 z 2001 r. poz. 960 ze zmianami). Zgodnie z treścią przepisu art. 47 ust. 2 w związku z art. 6 ustawy, podstawę rozstrzygnięcia wątpliwości w przedmiocie zameldowania, w postępowaniu które kończy decyzja administracyjna, stanowi wyjaśnienie materialno-prawnych przesłanek zameldowania, którymi w przypadku pobytu stałego jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Prawidłowe więc ustalenie czy występowały materialne przesłanki zameldowania P. D. w lutym 2002 r. w mieszkaniu przy ul. [...], winno być poprzedzone przeprowadzeniem przez właściwe organy postępowania, według zasad określonych w przepisach normujących to postępowanie tj. zgodnie z ustawą z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami). Na podstawie analizy akt administracyjnych Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia istotnych przepisów prawa procesowego. Zgodnie z treścią art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji, umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W przedmiotowej sprawie, jakkolwiek organ I instancji umożliwił skarżącemu P.D. zapoznanie się z materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w sprawie, to jednakże uczynił to przed zakończeniem postępowania dowodowego. Zrobił to bowiem pismem z dnia 17. 07. 2002 r. O-SO 5115/84/02 a po otrzymaniu wyjaśnień P.D., przeprowadził w dniu 7.08.2002 r. kolejny dowód w postaci przesłuchania świadka M.R., której zeznania, jak wynika z treści uzasadnienia decyzji obu instancji, zostały uznane za jeden z podstawowych dowodów w sprawie. Skarżącego nie tylko nie zawiadomiono o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu (art. 79 kpa) ale również z tym fragmentem postępowania nie zapoznano i nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do treści złożonych przez M.R. zeznań, i już w dniu następnym tj. 8.08.2002 r. wydano decyzję w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznych zameldowania. Takie postępowanie, stanowi oczywiste naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa, który to przepis gwarantuje stronie, a tym samym nakłada na organ administracji publicznej, obowiązek umożliwienia stronie realnego zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nie tylko z wybranym jego fragmentem. Naruszenie ogólnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest uznawane za kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa – i to niezależnie od tego, czy takie naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu stwierdzić nie można. Już więc chociażby jedynie z tego powodu zaskarżona decyzja Wojewody i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta L. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 ust. 1b ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). Niezależnie jednak od wyżej wskazanych uchybień, należy stwierdzić, że organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się w zaskarżonej decyzji z dnia 3.10.2002 r. do złożonego przez stronę w odwołaniu wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka A. Ł., na okoliczność zamieszkania w miejscu zameldowania. Wniosek ten niewątpliwie dotyczył okoliczności mającej znaczenie dla sprawy, a organ odwoławczy nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, z jakich względów wniosek ten pominął, co stanowiło naruszenie zarówno przepisu art. 78 kpa jak i przepisu art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którym, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Podniesiony dopiero w odpowiedzi na skargę argument, że wniosek ten nie mógł być uwzględniony, bowiem w razie złożenia przez A. Ł. zeznań potwierdzających fakt zamieszkiwania przez P. D. w mieszkaniu przy [...], zeznania te stałyby w sprzeczności z informacją udzieloną przez Komendę Miejską Policji w L., nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 76 § 2 kpa w związku z art. 1 pkt 1 i 4 kpa, pisemna informacja udzielona przez Policję – pismo z dnia 1.07.2002 r. Nr E–II–JO-5506-13/02 nie miała charakteru dokumentu urzędowego, a więc dowodu, którego moc dowodowa była "silniejsza" od innych. Nawet jednak w takim przypadku istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 kpa) i to przy zastosowaniu wszelkiego rodzaju środków dowodowych, w tym również zeznań świadków. Dopiero ustalenie, przy zachowaniu wszelkich reguł prawidłowego dowodzenia, że dany fakt został wykazany, a przeprowadzenie dalszych dowodów prowadziłoby jedynie do przedłużenia postępowania stwarzałoby podstawę do nie uwzględnienia wniosków dowodowych złożonych przez stronę, nigdy jednak ich pominięcia bez podania uzasadnienia, jak w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że organy obu instancji naruszyły prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 kpa), a ponadto przy wydaniu decyzji przez organ II instancji, doszło do naruszenia art. 78 kpa i art. 107 § 3 kpa, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta L. na podstawie art. 145 § 1b oraz 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). Z tych względów orzeczono jak w pkt I sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II sentencji wyroku oparto na treści art. 152 ustawy. /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska JS