II SA/Po 489/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Wnioskiem z dnia 29 października 2016 r. W. G. wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o przyznanie pomocy finansowej w kwocie [...]zł na zakup opału, celem ogrzania swojego mieszkania. Podniósł, iż z uwagi na nadciągająca zimę pomoc Państwa w zabezpieczeniu źródła ciepła w mieszkaniu jest konieczna. Podniósł, że zły stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej, wobec czego nie stać go na zakup opału. Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...], Burmistrz J. przyznał W. G. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu opału w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: "u.p.s."), organ wyjaśnił, że wyznacznikami udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy oraz cel, na który pomoc ma być przyznana, a z drugiej strony możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową wnioskodawcy, tj. bezrobocie, udzielono mu pomocy celowej w wysokości, na jaką pozwala budżet Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na rok 2016, który wynosi [...] zł. Organ wskazał również, że ilość osób ubiegających się o pomoc finansową w formie zasiłków celowych wzrasta, stąd wielkość przyznanych na te cele środków w budżecie gminy nie pozwala, nawet w najbardziej uzasadnionych przypadkach, na zaspokojenie wszystkich zgłoszonych potrzeb w całości. W odwołaniu z dnia 21 grudnia 2016 r., W. G. podniósł, że decyzja organu I instancji nie spełnia ustawowych oczekiwań w zakresie potrzeb społecznych. Jednocześnie zakwestionował stanowisko organu w zakresie daty nadania przesyłki zawierającej wniosek o przyznanie zasiłku celowego, wskazując, że nadał ją 31 października 2016 r. w placówce Poczty Polskiej. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 marca 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1, 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazano, że W. G. w październiku 2016 r. nie posiadał żadnych dochodów, nie pracował i był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Wyjaśniono, że jest on właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. 74,50 m2, jednak nie pobiera dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...] 2016 r. W. G. został zaliczony do grona osób o lekkim stopniu niepełnosprawności. Z przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego wynika, że jest po rozwodzie, ma córką, na którą nie płaci zasądzonych alimentów, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dalej Kolegium omówiło wynikające z ustawy i pomocy społecznej zasady udzielania pomocy w formie zasiłku celowego wskazując na treść art. 39 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art 2, 3 i 4. Kolegium uznało, że organ I instancji dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie, a jej wynik zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego stanowisko organu I instancji nie budzi żadnych zastrzeżeń, albowiem organ ten dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi (co jest wiadomym organowi II instancji), a do ośrodka zgłasza się o pomoc wiele osób potrzebujących. Podkreślono, że MGOPS w J. przyznał stronie w grudniu 2016 r. odrębnymi decyzjami pomoc finansową na różne cele. Ponadto Kolegium wskazało na treść art. 61 § 3 K.p.a. wyjaśniając, że datą wszczęcia postępowania o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego jest data wpływu wniosku strony, a nie ewentualny dzień jego nadania w placówce pocztowej. W dniu 08 kwietnia 2017 r. W. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że narusza ona normy prawne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia wysokości przyznanej skarżącemu przez Burmistrza J. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu opału. Skarżący wnioskował o pomoc na ten cel na kwotę [...]zł, a organ przyznał mu pomoc w kwocie [...]zł. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł. Co istotne, rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. W., jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna, była najtrudniejsza. W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje, że W. G., wnioskujący o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału, spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, tj. kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 2 grudnia 2016 r., oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 30 listopada 2016 r., raportu z Powiatowego Urzędu Pracy w J. z 1 grudnia 2016 r. oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 22 sierpnia 2016 r. wynika, że skarżący nie posiada żadnego dochodu i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. od dnia 30 marca 2016 r., bez prawa do zasiłku. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, będąc właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 74,5 m2, według podanej przez niego informacji zadłużonego na około 70 – 80 tys. Skarżący posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności datowane od 17 listopada 2014 r. (k. 57-58, k. 61-65 akt administracyjnych przy sprawie II SA/Po [...]). Sporną kwestią jest natomiast kwota przyznanego skarżącemu świadczenia, niższa od wnioskowanej o [...] zł. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący, biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów, rację należy przyznać organom pomocy społecznej, albowiem oceniając sytuację materialno-bytową skarżącego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość przepisom postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji są racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Organy słusznie wzięły pod uwagę fakt, że skarżący jest objęty pomocą Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.. Należy zauważyć, że skarżący był objęty programem wieloletnim "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", we wrześniu 2016 r. otrzymał zasiłek celowy w wysokości [...] zł na remont mieszkania oraz w wysokości [...] zł na opał (k. 57 akt administracyjnych przy sprawie II SA/Po [...]). Ponadto, z kwestionariusza aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że 2 listopada 2016 r. do ośrodka wpłynęły wnioski skarżącego o zasiłki celowe na zakup odzieży i bielizny osobistej w kwocie [...]zł, na remont mieszkania w kwocie [...]zł, na leczenie prywatne w kwocie [...]zł, na zakup opału w kwocie [...]zł, (objęty niniejszym postępowaniem), na zakup lekarstw w kwocie [...]zł, na zakup sprzętu gospodarstwa domowego w kwocie [...]zł oraz wniosek o zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia, które to wnioski skarżący ponowił w dniu 30 listopada 2016 r. Ośrodek rozpatrując wnioski złożone 2 listopada 2016 r. przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup odzieży i bielizny osobistej w kwocie [...]zł, na zakup opału w wysokości [...] zł, na sprzęt gospodarstwa domowego w wysokości [...] zł, na zakup leków w wysokości [...] zł, łącznie z zasiłków celowych [...] zł oraz od 1 listopada do 31 grudnia 2016 r. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie [...]zł miesięcznie. Skarżący jest więc objęty stałą pomocą ze strony MGOPS w J., który stara się wszechstronnie, w ramach swoich budżetowych możliwości, wspomagać skarżącego w różnych jego potrzebach. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić raz jeszcze, że organ przyznając pomoc musi brać pod uwagę możliwości finansowe placówki (musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń) i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podkreślił, że udziela skarżącemu pomocy w wysokości na jaką pozwalają jego możliwości finansowe – ograniczony budżet w 2016 r. w wysokości [...] zł, przy czym ilość osób ubiegających się o pomoc finansową w formie zasiłków celowych wzrasta, stąd wielkość przyznanych na te cele środków w budżecie gminy nie pozwala na zaspokojenie wszystkich zgłoszonych potrzeb w całości. Należy podkreślić, że zasiłki celowe mogą być przyznawane na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. W tej sytuacji samo zgłoszenie potrzeby udzielenia pomocy na określony cel nie przesądza automatycznie o uwzględnieniu żądania. W przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu opału, samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Wymagane jest również wykazanie, że dla ogrzania mieszkanie przez całą zimę konieczne jest zabezpieczenie opału o zadeklarowanej wartości. Ponadto organ pomocy społecznej dysponując ograniczonymi środkami i udzielając stronie pomocy również na inne cele, może pomoc na zakup opału zaplanować w dłuższej perspektywie czasowej, np. w ramach nowego budżetu. Nieuwzględnienie wniosku skarżącego o jednorazowe dofinansowanie zakupu opału na całą zimę we wskazanej wysokości, nie pozbawia go prawa do wystąpienia z ponownym wnioskiem w tym przedmiocie w późniejszym okresie. Organ byłby w takiej sytuacji zobligowany do jego rozpoznania, z uwzględnieniem sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy w momencie rozpoznawania kolejnego wniosku oraz własnych możliwości finansowych. Nadto należy wskazać, że z zasady pomocniczości wyrażonej w art. 3 ust. 1 u.p.s. wynika, że sytuacja, w której przyznany zasiłek celowy nie pokrywa w całości wydatków na określony cel, nie oznacza w każdym przypadku naruszenia uznania administracyjnego w trakcie zastosowania art. 39 ust. 1 u.p.s. (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2017 r., I OSK [...], Lex nr 2313762). W sytuacji, kiedy organ pomocy społecznej odnosząc się do sytuacji osobistej, materialnej i dochodowej strony wyjaśnił wysokość przyznanej pomocy nie mamy do czynienia z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Konkludując należy więc wskazać, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału w kwocie [...]zł, przy jednoczesnym udzieleniu mu innych rodzajów pomocy, było uprawnione z świetle przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.