II SA/Po 490/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2011r. wniosków E.K. i K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. K., K. K., R. G., D. Ż. i H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący E.K. i K.K. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosków skarżący wnieśli o zwolnienie z opłat i należności związanych z tokiem postępowania organu administracji publicznej z uwagi na społeczny aspekt sprawy. Wnioskodawcy oświadczyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe razem z pełnoletnim synem, córką oraz rocznym wnukiem. Podali, że skarżący uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, syn – [...] zł brutto miesięcznie, córka [...] zł brutto miesięcznie, a skarżąca uzyskuje [...] zł brutto miesięcznie z wynajmu. Rodzina posiada łączny dochód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W części wniosków dotyczącej posiadanego majątku skarżący podali, że posiadają ziemię orną o powierzchni [...] ha. Mieszkają natomiast w domu ciotek, który jednak nie jest ich własnością. Nadto podali, że syn posiada działkę o powierzchni [...] ha i stary dom po babci, skarżąca nadto posiada działkę budowlaną o powierzchni [...] ha. Skarżąca podała, że posiada dwa samochody osobowe – Forda Focusa z 2000r. i Opla Corsę z 1994r., a nadto skarżący posiada – Citroena Berlingo z 2000r. i Hunday Piony z 1990r. Podali, że nie posiadają żadnych oszczędności. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący zostali wezwani, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosków poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wobec powyższego zobowiązano ich do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów, jakie uzyskują wraz z synem i córką oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami, w tym rocznymi zeznaniami podatkowymi PIT. Następnie wezwano skarżących do podania czy prowadzone jest gospodarstwo rolne, przy tym czy otrzymują dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wskazanie powyższych danych pozwoliłoby bowiem określić rozmiar prowadzonej aktywności i ostatecznie wysokość środków jakimi z tego tytułu dysponują, w świetle możliwości uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia wymagało także to, jakie są obroty na posiadanych przez skarżących rachunkach bankowych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi rzeczywiście dysponują. Zwrócono się do skarżących o opisanie posiadanego przez nich majątku nieruchomego, w tym do podania jakie przynosi on dochody i jakich kosztów utrzymania wymaga. Dodatkowego wyjaśnienia wymagało to jaki skarżąca posiada majątek skoro we wniosku o prawo pomocy podała, że uzyskuje dochód z wynajmu. Podkreślić należy, że posiadanie majątku nieruchomego, stanowiącego źródło dodatkowego dochodu, co do zasady, wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Nadto istotne było wskazanie spisu kosztów miesięcznego utrzymania rodziny, gdyż również te dane wskazują jaką kwotą rzeczywiście skarżący dysponują. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącym w dniu 12 lipca 2011r. (k. 67, 68 akt sąd.). W dniu 19 lipca 2011r. wnioskodawcy złożyli pismo, w którym domagali się przedłużenia terminu do uzupełniania wniosków o prawo pomocy do dnia 31 sierpnia 2011r. Zarządzeniem z dnia 21 lipca 2011r. wnioskodawcy zostali ponownie wezwani o uzupełnienie wniosków o prawo pomocy w terminie 7 dni. Uzupełnienie wniosków nie wymagało bowiem zwrócenia się o dodatkowe dokumenty do urzędów. Wezwanie dotyczyło bowiem złożenia przez wnioskodawców głównie oświadczeń wiedzy dotyczących źródeł uzyskiwanych dochodów, prowadzonego gospodarstwa rolnego w oparciu o posiadane umowy, rachunki, dowody wpłaty, czy przelewy i decyzje o dopłatach z ARiMR, czy ARR, które wnioskodawcom doręczono. Powinni dysponować kopiami rocznych zeznań PIT potwierdzającymi ich złożenie w organach podatkowych oraz wyciągami z rachunków bankowych, gdyż otrzymują takie wyciągi z banku. Jeżeli dysponują rachunkiem internetowym to samodzielnie mogą dokonać wydruków z tego rachunku. Opisanie posiadanego majątku nieruchomego i podanie spisu miesięcznych kosztów utrzymania rodziny również ograniczało się do złożenia przez wnioskodawców oświadczenia wiedzy, trudno jest bowiem wymagać dokumentów urzędowych w tym zakresie. W odpowiedzi wnioskodawcy, pismem z dnia 2 sierpnia 2011r. wycofali wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania sądowego, a nadto przesłali dowód wpłaty wpisu od skargi dokonanej przez E. i K. K. Wnioskodawcy nie odnieśli się natomiast do żadnego z punktów wezwania do uzupełnienia wniosków o prawo pomocy. Tym samym nie podali istotnych danych oraz nie uzupełnili oświadczenia, co do ich stanu majątkowego. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wnioskodawcy uiszczając wpis sądowy wykonali aktualnie ciążący na niech obowiązek poniesienia kosztów sądowych związanych z udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). W tej sytuacji wnioskodawcy E. i K. K. nie mają interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowych, skoro obecnie nie mają już obowiązku ich uiszczenia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje, bowiem aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem nadal ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. W takiej sytuacji nie można zwolnić skarżących od kosztów sądowych. W konsekwencji należy oddalić wniosek o prawo pomocy w tym zakresie (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych stało się bezzasadne. Mając na uwadze zakres instytucji prawa pomocy opisany w art. 244 §1 p.p.s.a. przyjąć należy, że wnioskodawcy cofnęli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, merytorycznie rozpoznać natomiast należało wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata albo radcy prawnego następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. W świetle powyższego, przyjąć należy, że oświadczenie majątkowe skarżących zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawców. Wniosek skarżących o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania, chociażby w części, zwłaszcza, że dysponują majątkiem nieruchomym, który może stanowić źródło dodatkowego dochodu. Na wnioskodawcach ciąży obowiązek wykazania, że nie mają możliwości uiszczenia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru oraz poparcie tych okoliczności dokumentami źródłowymi. Ostatecznie skarżący na wezwanie nie udzielili żadnej merytorycznej odpowiedzi. Nie złożyli dodatkowych wyjaśnień i nie uzupełnili wniosków o prawo pomocy, celem przedstawienia realnej sytuacji majątkowej rodziny. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, iż skarżący nie zrealizowali warunku wykazania, iż nie są w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawców oraz rodziny w niniejszej sprawie. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że skarżący są lub nie są w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku koniecznego utrzymania rodziny, musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Nadmienić należy, że niniejsze postanowienie nie stoi na przeszkodzie do złożenia kolejnego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu także w przyszłości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska