II SA/Po 491/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku na ekonomiczne usamodzielnienie ; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 10 ( dziesięć ) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus JF Decyzją z dnia [...]grudnia 2001 r. nr [...]Starosta O. odmówił przyznania skarżącemu R.P. pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Uzasadniając decyzję wskazano, że zgodnie treścią art. 33p ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) pomoc pieniężna na usamodzielnienie przysługuje osobom usamodzielniającym się, które znajdują się w trudnej sytuacji dochodowej. Zgodnie z § 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnianie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz.U. Nr 120, poz. 1293) pomoc pieniężna na usamodzielnienie przysługuje osobie usamodzielnianej, która zamieszkuje z rodziną i dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200% dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano iż członkowie rodziny skarżącego prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a ustalony na podstawie wywiadu środowiskowego dochód przekracza 200% dochodu określonego, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący złożył odwołanie, wskazując na trudną sytuację finansową rodziny oraz na pominięcie przez organ pierwszej instancji okoliczności utraty z końcem 2001 r. pracy przez jego siostrę E. T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przywołano podstawy prawne wydanej decyzji oraz wskazano, że źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny skarżącego jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, renta inwalidzka w wysokości [...] zł, wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł, renta socjalna w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [..] zł co daje łączną kwotę [...] zł miesięcznie. Podano, że dochód rodziny obliczony w oparciu o art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1.261 zł, a 200% tej kwoty to 2.522 zł, a więc dochód osiągany przez rodzinę skarżącego przewyższa kwotę dochodu określoną w ustawie. Na decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której przedstawił ciężką sytuację rodziny oraz podkreślił, że dochód rodziny został nieprawidłowo ustalony, ponieważ siostra skarżącego była zatrudniona do końca 2001 r., zaś w dacie wydania decyzji przez organ drugiej instancji dochód rodziny był już o tę kwotę niższy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Sąd administracyjny dokonuje kontroli ostatecznych decyzji administracyjnych przez badanie ich zgodności z przepisami prawa. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, zatem organ musi uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck W-wa 2000 str. 533 i nast.). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (art. 138 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.). Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia. W przedmiotowej sprawie skarżący domaga się przyznania zasiłku na ekonomiczne usamodzielnienie. Organ pierwszej instancji odmówił R. P. przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie wskazując na to, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza 200% dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2001 r. od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazał, że jego siostra, której dochód uwzględniono podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, z końcem 2001 r. zostanie bez pracy. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w żaden sposób nie odnosząc do zmiany w sytuacji finansowej rodziny skarżącego, jaka nastąpiła z końcem 2001 r. Mając na względzie, iż organ odwoławczy powinien uwzględnić stan faktyczny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania, należy uznać, że decyzja organu drugiej instancji została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą "istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 kpa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji." (wyrok NSA z 19 lipca 2001 r., sygn. V SA 3872/00). Uchybienie to wydaje się tym bardziej istotne, że dochód rodziny wyliczony z uwzględnieniem faktu utraty pracy przez E. T., spowoduje, że nie zostanie przekroczona granica 200% kwoty wynikającej z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 4 wyżej cytowanej ustawy, obowiązującą w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługiwałoby rodzinie skarżącego. Dochód dla rodziny skarżącego, wyliczony w oparciu o art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (na pierwszą osobę w rodzinie - 406 zł, na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat - 285 zł) stanowiłaby kwota 1.261 zł, a 200% tej kwoty 2.522 zł. Wobec faktu, iż źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny skarżącego, w dacie wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, był dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, renta inwalidzka w wysokości [...] zł, renta socjalna w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, rodzina uzyskiwała w tym czasie dochód w kwocie [...] zł, a więc spełniała ustawowe kryteria. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. "a" i "c" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E. Makosz – Frymus JF