II SA/Po 491/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na uchwałę Rady Gminy z dnia 30 marca 2026 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Wójta Gminy p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Pismem z 8 maja 2026 r. (datowanym na 7 maja 2026 r.) S. K. (dalej: skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na uchwałę Rady Gminy nr [...] z dnia 30 marca 2026 r., w przedmiocie rozpatrzenia skargi na Wójta Gminy [...] zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., naruszenie art. 227 w zw. z art. 239 K.p.a. oraz akceptację przez organ stanowiąc gminy rażących naruszeń art. 54 Prawa budowlanego oraz dyscypliny finansów publicznych. O uznaniu skargi na Wójta Gminy [...] za niezasadną poinformowano S. K. pismem z 10 kwietnia 2026 r. dołączając do tegoż pisma uchwałę nr [...], z dnia 30 marca 2026 r. W przekazanej do Sądu wraz ze skarga i aktami sprawy w dniu 3 czerwca 2026 r. odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedzać musi analiza dopuszczalności takiej skargi. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest zaś pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, a także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zawarte w art. 3 § 2 P.p.s.a. wyliczenie stanowi katalog zamknięty, zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach enumeratywnie przez ustawę wymienionych. Innymi słowy, skarga wniesiona na akt lub czynność, bezczynność lub przewlekłość, które nie zostały wymienione w wymienionym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. Przedmiotem wniesionej skargi jest uchwała w przedmiocie rozpatrzenia przez organ stanowiący gminy skargi na działalność organu wykonawczego gminy – Wójta Gminy [...]. Uchwała powyższa podjęta została przez Radę Gminy na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.) oraz art. 229 pkt 3, art. 237 § 1 i 3 i art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. - dalej: K.p.a.). W § 1 uchwały wskazano, iż skarga S. K. na działanie Wójta Gminy [...], która wpłynęła do Rada Gminy dnia 19 lutego 2026 r. nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu uchwały. Zaskarżona uchwała została zatem podjęta w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII K.p.a., zatytułowanym "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi, w myśl art. 227 K.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe ograny albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Załatwienie takiej skargi następuje, na podstawie art. 238 § 1 K.p.a., poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi. Takie zawiadomienie stanowi prawną formę działania, będącą czynnością materialno-techniczną, a więc taką czynnością, która skutki prawne wywołuje przez fakty (por. Z. Kmieciak, Czynności faktyczne administracji państwowej, SP-E t. XXXIX, Łódź 1978, s. 74-86). Zawiadomienie zawiera informacje o czynnościach wewnętrznych organu załatwiającego skargę i ich rezultatach, a wywiera ono trojaki skutek prawny. Po pierwsze kończy postępowanie skargowe w odniesieniu do sprawy. Po drugie umożliwia wniesienie przez adresata zawiadomienia kolejnej skargi, tym razem wynikającej z niezadowolenia z załatwienia skargi (art. 227 K.p.a.). Trzecim zaś skutkiem będzie możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 239 K.p.a. w odniesieniu do ponowionej skargi, w szczególności podtrzymanie przez organ załatwiający skargę swego poprzedniego stanowiska z odpowiednią adnotacją w aktach sprawy, bez zawiadamiania skarżącego. Co istotne postępowanie skargowo-wnioskowe, uregulowane w Dziale VIII K.p.a., ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II K.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego - postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (zob. w tej materii m.in. postanowienia NSA: z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3045/15 oraz z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3207/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Z przepisów Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego, zatytułowanego Skargi i wnioski, wynika zatem, że uregulowane w nim skargi na działanie organów administracji są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). Uproszczenie postępowania skargowego wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego (wnioskodawcy), a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi, nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia. Na działanie administracji publicznej w sprawach skarg i wniosków nie rozciąga się kontrola sprawowana przez sąd administracyjny (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 16, Warszawa 2019, s. 1072, teza 6). Określony w art. 3 § 2 P.p.s.a. katalog aktów lub czynności organów administracji, podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, wyklucza możliwość dokonywania kontroli przez ten sąd sposobu rozpoznawania przez organy skarg powszechnych składanych w trybie art. 227 K.p.a. W sprawach skarg i wniosków (Dział VIII k.p.a.) nie przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego, co wprost wynika z brzmienia art. 3 § 2P.p.s.a., a wcześniej z art. 16 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (zob. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 1997 r., sygn. akt III SAB 1/97, publ. LEX nr 29038; postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2668/00, publ. LEX nr 5426; postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2001 r., sygn. akt II SAB 213/00, publ. LEX nr 5455). Pogląd ten prezentowany jest także w nowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2091/16, z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13; z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, CBOSA). W doktrynie prezentowane jest również stanowisko, że zawiadomienie o załatwieniu skargi nie daje podstaw do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na jego niezgodność z prawem. Ta kategoria czynności różnego rodzaju organów państwowych i organizacji społecznych nie mieści się w wyliczeniu aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego, wyd. 8, Warszawa 2006, s. 856). Nadal aktualny będzie zatem pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 1983 r. (sygn. akt II SA 983/83, publ. ONSA 1983, Nr 2, poz. 57, s. 90), że "zawiadomienie może być kwestionowane jedynie nową skargą, która ma za przedmiot w rozumieniu art. 227 K.p.a. właściwość organu do załatwienia skargi, wskazanie sposobu jej załatwienia oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli było zamieszczone w zawiadomieniu". Uwzględniając powyższe należało stwierdzić, że zawiadomienie o załatwieniu skargi w trybie postępowania skargowego wyrażone nawet w formie uchwały rady gminy nie daje podstaw do złożenia skargi na taką uchwałę do sądu administracyjnego, w tym w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, albowiem tego rodzaju skarga nie mieści się w kognicji tego sądu, określonej w zapisach wskazanego powyżej art. 3 § 2 P.p.s.a. Zauważyć należy, że organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, jako organy kolegialne podejmują uchwały we wszystkich sprawach należących do ich właściwości, jednak uchwały podjęte w wyniku skargi wniesionej na podstawie art. 227 K.p.a., mimo specyficznej formy, wykazują cechy czynności informującej o sposobie załatwienia skargi, takiej samej jak czynności innych organów wymienionych w art. 229 K.p.a., którym nie przypisano uchwały jako prawnej formy działania (zob. postanowienie NSA z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2760/17, dostępna w CBOSA). Innymi słowy, istotną dla oceny dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego okolicznością nie jest to w jakiej formie był podjęty dany (zaskarżony) akt ale to, że zaskarżona uchwała zapadła w trybie rozpoznawania skargi powszechnej z rozdziału VIII K.p.a. Jak wykazano zaś powyżej, tak uchwała, jak i inny akt właściwego organu załatwiające skargę powszechną nie są aktami z zakresu administracji publicznej w rozumieniu wskazanych przepisów, bowiem nie rozstrzygają w sposób władczy o prawach lub obowiązkach skarżących, mających podstawę w normie prawa materialnego. Akty te są rodzajem aktów informujących, a nie władczych. Fakt, że skarga została rozpatrzona przez organ stanowiący gminy w formie uchwały w żadnym wypadku nie może także automatycznie skutkować uznaniem, że jest to akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994, ze zm.). Podstawą legitymacji procesowej strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt I OSK 127/20). Tego rodzaju uchwały organu nie można zatem zakwalifikować jako aktu z art. 3 § 2 pkt 5, czy pkt 6 P.p.s.a. (por. postanowienia: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Go 37/10; WSA w Gliwicach z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1206/17 oraz WSA w Warszawie z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 136/18, dostępne w CBOSA). Podsumowując stwierdzić należy, iż niedopuszczalna jest skarga wniesiona w niniejszej sprawie na uchwałę w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy [...], podjęta w trybie art. 227 i art. 229 pkt 3 K.p.a. Z wskazanych wyżej powodów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skargę należało odrzucić, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.