II SA/Po 492/13

WyrokWSA w Poznaniu2013-09-20

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich może być zobowiązany do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko (hałasu) poprzez umieszczenie ekranu akustycznego, jeśli droga wojewódzka, której jest zarządcą, przeszła na własność Skarbu Państwa w związku z inwestycją kolejową?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył należycie materiału dowodowego. Kluczowe znaczenie dla sprawy ma okoliczność, czy droga wojewódzka, której dotyczy obowiązek ograniczenia hałasu, przeszła na własność Skarbu Państwa w związku z decyzją o lokalizacji linii kolejowej. Jeśli tak, Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich, jako były zarządca, nie może być podmiotem zobowiązanym na podstawie art. 362 Prawa ochrony środowiska, gdyż nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości generującej zanieczyszczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji zobowiązującej Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko hałasu powodowanego przez drogę wojewódzką poprzez umieszczenie ekranu akustycznego. Organ I instancji nałożył ten obowiązek, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucał m.in., że droga wojewódzka stała się własnością Skarbu Państwa w związku z modernizacją linii kolejowej, a planowana inwestycja kolejowa obejmuje budowę ekranów akustycznych, co czyni nałożony obowiązek niezasadnym i kolidującym z planowaną inwestycją.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2013 r. sprawy ze skargi W. Z. D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], Starosta P. na podstawie art. 362 ust. 1 i 2 w zw. z art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2011 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., nr 25 poz. 150 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) zobowiązał Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Poznaniu do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko hałasu powodowanego przez drogę wojewódzką nr [...] w odniesieniu do nieruchomości B. M. w taki sposób, aby w odniesieniu do budynku mieszkalnego zapewnić dotrzymanie dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku w porze dziennej – poprzez umieszczenie ekranu akustycznego od strony drogi wojewódzkiej nr [...]. Termin końcowy wykonania tego obowiązku ustalono na dzień [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na podstawie wykonanych w ramach przeglądu ekologicznego pomiarów stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku w porze dziennej i nocnej, powodowane eksploatacją drogi wojewódzkiej nr [...] oraz emisją hałasu z biegnącej równolegle do tej drogi linii kolejowej [...] P.-W. W przeglądzie ekologicznym wykazano, że do występowania ponadnormatywnego hałasu w środowisku wspomniana droga wojewódzka i linia kolejowa przyczyniają się w zbliżonym stopniu, a we wnioskach zapisano, że stosowanie rozwiązań w celu zmniejszenia emisji hałasu powinno uwzględniać obydwa jego źródła. Wymieniona linia kolejowa zalicza się przy tym do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wobec czego właściwym organem ochrony środowiska jest marszałek województwa. Ponadto, rozważany odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] zlokalizowany jest w sąsiedztwie przejazdu kolejowego, który w ramach modernizacji linii kolejowej [...] ma być zastąpiony wiaduktem drogowym. Analiza ruchu pojazdów na tym odcinku drogi wojewódzkiej wykazała, że przy przejechaniu przez istniejący przejazd kolejowy ze zmniejszoną prędkością, pojazdy przyśpieszają na wysokości nieruchomości B. M., wytwarzając przy tym większy hałas niż podczas jazdy ze stała prędkością. W 2006 r. na przedmiotowym odcinku drogi wykonana została nakładka bitumiczna na długości ok. 2 km w celu poprawy parametrów technicznych nawierzchni i zmniejszenia emisji hałasu, jednak działanie to okazało się niewystarczające dla dotrzymania norm hałasu w środowisku. Organ wskazał przy tym, że rozważana była również możliwość ograniczenia uciążliwości akustycznej drogi i linii kolejowej poprzez dokonanie przez zarządzających wspomnianą infrastrukturą wymiany okien w budynku mieszkalnym na okna o większej izolacyjności. Jednak art. 362 ust. 1 i 2 powołanej ustawy – Prawo ochrony środowiska nie upoważnia organów administracji publicznej do nałożenia takiego obowiązku, gdyż nie jest to działanie prowadzące do ograniczenia oddziaływania na środowisko, choć przyczynia się do poprawy klimatu akustycznego wewnątrz budynków. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] września 2011 r. Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich podniósł, że nie ma potrzeby nakładania obowiązków na podstawie art. 362 cytowanej ustawy, gdyż znane są projekty modernizacji przejazdu kolejowego oraz planowane terminy realizacji zabezpieczeń akustycznych w ramach inwestycji "Modernizacja linii kolejowej [...] na odcinku granica woj. [...]-P.". Wspomniana modernizacja linii kolejowej obejmuje wybudowanie m.in. w rejonie posesji B. M. zabezpieczeń akustycznych zgodnie z obowiązkami nałożonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji oraz nie przewiduje wykupu działki, wypłaty odszkodowania, ani współfinansowania wymiany okien. Ponadto, z pisma z dnia [...] listopada 2011 r. wynika, że działka nr [...] i [...] przeznaczone są w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zieleń, a na działce nr [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny z zabudowaniami gospodarczymi. W dniu [...] września 2011 r. podjęto uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia częściowej zmiany planu miejscowego w celu przeznaczenia pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną terenu, na którym znajdują się budynki. Poza tym w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. B. M. zaproponował utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania. Organ zauważył jednak, że ani z przeglądu ekologicznego, ani z postępowania w sprawie oddziaływania na środowisko modernizacji linii kolejowej [...] nie wynika obowiązek utworzenia takiego obszaru. Tym samym wobec stwierdzenia przekroczenia norm hałasu przy rozważanej nieruchomości zasadne było nałożenia obowiązku ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Termin realizacji nałożonego obowiązku uwzględnia przy tym konieczność zaplanowania przez zarządcę drogi wydatków na kolejny rok i możliwości techniczne ich wykonania, w tym terminy uzyskania niezbędnych pozwoleń i przeprowadzenia postępowań przetargowych. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. B. M. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że kwestionowana przez niego decyzja jest dla niego krzywdząca. Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich został bowiem zobowiązany do umieszczenia ekranu akustycznego w pierwotnym terminie zakończenia modernizacji linii kolejowej [...]. B. M. zaznaczył przy tym, że zwracał się z prośbą o ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, lecz organ I instancji nie ustosunkował się do tych pism, ani nie zwrócił się do Wielkopolskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich. Nie przekazano również akt Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego. Poza tym odwołujący się podniósł, że w toku postępowania zwracał uwagę na brak oznaczenia ekranów akustycznych w dokumentach projektowych modernizacji linii kolejowej [...] oraz brak oznaczenia zabudowy istniejącej na działce nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich odwołał się od opisanej wyżej decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z informacji uzyskanych od Polskich Linii Kolejowych wynika, że realizacja modernizacji linii kolejowej [...] już się rozpoczęła, aktualnie trwa postępowanie przetargowe w celu wyłonienia wykonawców robót. Rozpoczęcie robót przewiduje się na miesiąc lipiec-sierpień 2012. W ramach przebudowy i związanej z nią zmiany przebiegu drogi wojewódzkiej budowa ekranów akustycznych obejmie również działkę B. M., o czym w trakcie rozprawy administracyjnej zapewniali przedstawiciele Polskich Kolei Państwowych Polskich Linii Kolejowych. Jednocześnie, kwestionowana decyzja administracyjna narusza przepisy o finansach publicznych, gdyż wybudowanie wspomnianych ekranów akustycznych w perspektywie zmiany układu komunikacyjnego byłoby ekonomicznie niezasadne. Ponadto, w dniu [...] lipca 2011 r. Wojewoda Wielkopolski wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej o znaczeniu państwowym, polegającej na rozbudowie i przebudowie linii kolejowej [...] W.-P. na odcinku C.-P. Zgodnie z tą decyzją, działka nr [...], zajęta pod drogę wojewódzką nr [...], stała się z dniem [...] grudnia 2011 r. własnością Skarbu Państwa. Skarżący podniósł zarazem, że właściciel nieruchomości objętej ponadnormatywnym oddziaływaniem nie powinien posiadać przymiotu postępowania toczącego się w oparciu o art. 362 powołanej ustawy – Prawo o ochronie środowiska. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz. 856 z późn. zm.), art. 17 ust. 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 362 ust. 1 i 2 powołanej ustawy – Prawo ochrony środowiska utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy, które znalazły zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że pomiary dokonane w ramach przeglądu ekologicznego wskazują na przekroczenie norm hałasu w środowisku w porze dziennej i nocnej na przedmiotowym terenie. Na zarządcy drogi spoczywa obowiązek utrzymania hałasu na poziomie wskazanym przez ustawodawcę. Ustawienie ekranu akustycznego jest najskuteczniejszym środkiem chroniący przed nadmiernym hałasem drogowym. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Wielkopolski Zarządów Dróg Wojewódzki Kolegium stwierdziło, że B. M. przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu w oparciu o art. 28 k.p.a. Starosta P. zebrał przy tym w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i rozpatrzył go jako całość. Zapewnił on także czynny udział stronom w toku postępowania. Termin wykonania nałożonego obowiązku jest realny i uwzględnia możliwości finansowe zobowiązanego. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych przez B. M., organ wskazał, że ustanowienie strefy ograniczonego użytkowania nie jest środkiem ochrony przed zanieczyszczeniami środowiska generowanymi przez drogi. Tym bardziej, że z przeglądu ekologicznego nie wynika potrzeba ustanowienia takiego obszaru. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich zaskarżył powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] stycznia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał w całości zarzuty podniesione w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. Ponadto, Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich zauważył, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podjęło w ogóle próby wskazania przesłanek, które miałyby przemawiać za wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego, zapewnieniem stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz ustaleniem realnego terminu wykonania nałożonego obowiązku przy uwzględnieniu możliwości finansowych skarżącego. Skarżący raz jeszcze podkreślił, że działka nr [...], stanowiąca ciąg drogi wojewódzkiej nr [...], objęta jest inwestycją prowadzoną przez Polskie Koleje Państwowe na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2011 r. Na mocy tej decyzji nieruchomości objęte linią rozgraniczającą inwestycję stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Tym samym działka nr [...] nie znajduje się już w gestii skarżącego, a z posiadanych informacji wynika, że Polskie Koleje Państwowe podpisały umowę na wykonanie modernizacji linii kolejowej [...]. Ochrona nieruchomości B. M. zostanie zatem osiągnięta po zakończeniu powyższej inwestycji. Wykonanie natomiast przez skarżącego ekranów akustycznych wymagałoby w istocie zmiany decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2011 r., do czego nie ma podstaw. Tym bardziej, że budowa przedmiotowych ekranów kolidowałaby ze wspomnianą modernizacją linii kolejowej [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej w dniu [...] września 2013 r. Polskie Koleje Państwowe Polskie Linie Kolejowe wniosły o uwzględnienie skargi. Uczestnik postępowania wskazał, że rozpoczęto już realizację inwestycji w postaci modernizacji linii P.-W. Inwestycja ta podzielona jest na etapy – dwa odcinki są już modernizowane. W odniesieniu do odcinka położonego w sąsiedztwie działki B. M. została już uzyskana decyzja środowiskowa, podpisano umowę z wykonawcą, a do grudnia 2013 r. planowane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Przy modernizacji linii przewidziana jest budowa ekranów akustycznych, które kolidowałyby z ekranami postanowionymi na mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. Zakończenie tego przedsięwzięcia planowane jest na drugi kwartał 2015 r. Uczestnik postępowania potwierdził nadto przejście na własność Skarbu Państwa rozważanego odcinka drogi wojewódzkiej nr [...]. Poza tym uczestnik postępowania wyjaśnił, że aktualnie porozumienie z właściwym zarządem dróg w zakresie przejętych odcinków dróg jest na etapie uzgadniania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 powołanej ustawy – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25 poz. 150 z późn. zm.). Zgodnie z art. 174 ust. 1 powołanej ustawy, eksploatacja dróg i linii kolejowych nie może powodować przekroczenia standardów jakości środowiska. Jak wynika przy tym z art. 174 ust. 2 pkt 4 cytowanej ustawy, emisje polegające na powodowaniu hałasu powstające w związku z eksploatacją drogi lub linii kolejowej nie powinny co do zasady powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego zarządzającym tym obiektem ma tytuł prawny. Trzeba przy tym zauważyć, że w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko organ ochrony środowiska może na mocy art. 237 tejże ustawy zobowiązać w drodze decyzji podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. W tym miejscu należy podkreślić, że na potrzeby badanego postępowania administracyjnego został sporządzony w dniu [...] grudnia 2008 r. przegląd ekologiczny (k. 7 akt adm. organu I instancji). Z dokumentu tego wynika, że przeprowadzone pomiary i obliczenia wykazały w odniesieniu do działki B. M. przekroczenie norm hałasu, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. nr 120 poz. 826). W bezpośrednim sąsiedztwie drogi wojewódzkiej nr [...] znajdują się bowiem tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej, dla których dopuszczalna wartość hałasu wynosi 60 dB w porze dnia i 50 dB w porze nocy. Tym czasem wykonane pomiary wykazały, że hałas na tym terenie wynosi 71,3 dB w porze dnia i 65,4 dB w porze nocy. Do powstania powyższych zanieczyszczeń przyczynia się przy tym w równym stopniu droga wojewódzka nr [...] oraz linia kolejowa [...], a w mniejszym stopniu linia kolejowa P.-W. Dlatego ewentualne rozwiązanie zmniejszające poziom hałasu powinno uwzględniać oba wskazane powyższej zasadnicze źródła zakłóceń akustycznych. Wobec stwierdzenia emisji ponadnormatywnego hałasu konieczne stało się zatem rozważenie zastosowania odpowiednich środków prawnych zmierzających do ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z art. 362 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek (1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia lub (2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego. W razie wydania takiej decyzji organ ochrony środowiska może wedle art. 362 ust. 1 cytowanej ustawy określić: (1) zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko, (2) czynności zmierzające do ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego, (3) termin wykonania obowiązku. Odnosząc te uwagi do specyfiki niniejszej sprawy, należy najpierw podkreślić, że adresatem decyzji z art. 362 ust. 1 powołanej ustawy może być w świetle art. 174 ust. 2 tejże ustawy jedynie podmiot korzystający ze środowiska, dysponujący tytułem prawnym do terenu generującego zanieczyszczenia. Jeżeli bowiem podmiot ten nie posiada wystarczającego uprawnienia do gruntu, to nie będzie mógł on również podjąć efektywnych działań nakierowanych na ochronę środowiska. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie zarówno decyzja Starosty P. z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...] (k. 23 akt adm. organu I instancji), jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...] (k. 74-87 akt adm. organu II instancji) zostały skierowane do Wielkopolskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Poznaniu jako zarządcy drogi wojewódzkiej nr [...]. Takie rozwiązanie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wydaje się jednak trafne. Trzeba bowiem zauważyć, że przynajmniej na etapie rozpatrywania odwołania od wspomnianej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. do materiału dowodowego została już włączona kserokopia decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], ustalająca lokalizację linii kolejowej o znaczeniu państwowym dla PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w W. (k. 1-30 akt adm. organu II instancji). Jak wynika przy tym z pkt 7.2 wymienionej decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren inwestycji stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna z zastrzeżeniem nieruchomości będących przedmiotem własności albo użytkowania wieczystego PKP S.A. lub PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. Ten ostatni podmiot nabywa natomiast na mocy pkt 7.6 tejże decyzji prawo użytkowania wieczystego przejętych w ten sposób gruntów, przy czym w zakresie, w jakim nieruchomości te stanowią odcinki dróg publicznych, inwestor jest obowiązany w myśl pkt 7.14 tej decyzji m.in. do zawarcia porozumienia z właściwymi zarządcami dróg co do ich utrzymania i eksploatacji. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. funkcjonowała już w obrocie prawnym w chwili orzekania przez organ I instancji. Co więcej, wskazywał na nią wyraźnie w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. również Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich, podnosząc zarazem, że działka nr [...], znajdująca się w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...], objęta była wspomnianą decyzją o lokalizacji linii kolejowej o znaczeniu państwowym (k. 25 akt adm. organu I instancji). Okoliczność ta nie stanowiła jednak przedmiotu analizy któregokolwiek z organów administracji publicznej, a w szczególności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Tymczasem okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jeżeli bowiem decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. stała się ostateczna i doprowadziła do przejścia własności omawianej nieruchomości drogowej na rzecz Skarbu Państwa, to konsekwentnie skarżący nie może być już podmiotem zobowiązanym w świetle art. 362 powołanej ustawy, gdyż nie dysponuje on żadnym tytułem prawnym do nieruchomości generującej zanieczyszczenia środowiska. Trzeba przy tym jednak podkreślić, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy okazał się niewystarczający do pełnej rekonstrukcji stanu faktycznego. Brak bowiem w szczególności potwierdzenia, że omawiana droga wojewódzka nr [...] rzeczywiście przebiega przez teren działki nr [...] i została objęta liniami rozgraniczającymi inwestycję, o jakiej mowa w powołanej decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. Nie wiadomo również, czy decyzja ta stała się ostateczna i czy zawarto porozumienie pomiędzy Skarbem Państwa a dotychczasowym zarządcą drogi co do kwestii jej utrzymania i eksploatacji. Wprawdzie okoliczność przejścia własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa oraz brak wspomnianego porozumienia z dotychczasowym zarządcą drogi potwierdza PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w oświadczeniu złożonym w trakcie rozprawy sądowej w dniu [...] września 2013 r. (k. 57-58 akt sądowych), lecz niemniej organy administracji publicznej powinny były poczynić w tej mierze własne ustalenia, weryfikując twierdzenia skarżącego. Nie ulega zatem wątpliwości, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgromadziło i nie rozpatrzyło należycie wystarczającego materiału dowodowego. W tym miejscu należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), organy administracji publicznej stoją w toku postępowania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uszczegółowieniem tego przepisu jest art. 77 § k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym w myśl art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazania te nie zostały w niniejszej sprawie zachowane, co z kolei uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. Trzeba poza tym odnotować, że ustawodawca posługuje się w art. 362 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo o ochronie środowiska wyrazem "może", co z kolei wskazuje na uznaniowy charakter decyzji wydanej na podstawie tego przepisu. Tym samym organy administracji publicznej są zobowiązane do każdoczesnej analizy, czy nałożenie określonego obowiązku na podmiot korzystający ze środowiska jest zasadne. W kontekście niniejszej sprawy istotne wątpliwości budzi fakt, stwierdzony w przeglądzie ekologicznym, że hałas ponadnormatywny generowany jest zarówno przez drogę wojewódzką nr [...], jak i przez linię kolejową [...]. Należy przy tym podkreślić, że układ komunikacyjny istniejący w pobliżu działki B. M. wskazuje na nakładanie się na siebie obu tych zakłóceń, co z kolei uzasadniać powinno równomierne obciążenie Wielkopolskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich i PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. kosztami usunięcia stanu negatywnego oddziaływania na środowisko. W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2013 r. z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji publicznej powinien uzupełnić materiał dowodowy odnośnie okoliczności wymienionych powyżej, w szczególności zaś zbadać, czy przedmiotowy odcinek drogi wojewódzkiej nr [...] stał się własnością Skarbu Państwa, czy doszło do zawarcia porozumienia pomiędzy Wielkopolskim Zarządem Dróg Wojewódzkich a PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i jaka jest treść tego porozumienia. Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o wykonalności zaskarżonej decyzji – na mocy art. 152 cytowanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło