II SA/Po 495/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 08 września 2004r. przy udziale sprawy ze skargi L. i M. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M. i L. małż. W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ B. Koś /-/ W. Zygmont /-/ T.M. Geremek T.M. Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po przeprowadzeniu - na żądanie małżonków L. i M. W. postępowania administracyjnego - orzekł o odmowie wymeldowania W. P. z pobytu stałego przy ulicy [...] w C. Uzasadniając decyzję Burmistrz Miasta stwierdził, że W. P. w lokalu zameldowany od urodzenia, z mocy prawa w 1983r. wstąpił w stosunek najmu lokalu po śmierci najemcy - ojca S. W lokalu tym nie zamieszkuje od około 10, jednak posiada samoistny tytuł prawny do tego mieszkania. Nie została więc wypełniona przesłanka wymieniona w pierwszym zdaniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tzn. utrata uprawnień do pobytu w lokalu. W związku z tym zbędne jest ustalenie, czy wymieniony opuścił na stałe lokal, gdyż dokonane ustalenie w tym zakresie nie wpłynęłoby na rozstrzygnięcie sprawy. W odwołaniu W. i L. W. domagali się o uchylenia decyzji i jej zmianę, poprzez uznanie, że istnieją podstawy faktyczne i prawne do wymeldowania W. P. z pobytu stałego. W uzasadnieniu stwierdzili, że nie jest prawdą, aby W. P. posiadał samoistny tytuł prawny do tego lokalu. Nie jest z pewnością jego właścicielem, a jego prawo do posiadania lokalu przez ma charakter prawa pochodnego, nie wynikającego z tytułu własności. Natomiast interpretacja pojęcia "utrata uprawnień do przebywania w lokalu", winna być stosowana wobec zachowania najemcy polegającego na braku władania przedmiotowym lokalem. Organ wydający decyzję nie wypowiedział się wcale czy istnieją znamiona utraty tego prawa wynikające z zachowania się najemcy, a polegającego na "opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania" . Dobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego przez osoby, które miały pochodne uprawnienie do lokalu - oznacza utratę uprawnień do przebywania w tym lokalu (art. 15 ust. 2 zdanie 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję stwierdzono, że W. P. nie utracił uprawnień do spornego lokalu, ponieważ posiada do niego tytuł prawny - wstąpił w stosunek najmu na podstawie art. 691 k.c. W tej sytuacji nie ma znaczenia, że postawa W. P. doprowadziła do spełnienia dwóch ustawowych przesłanek do wymeldowania: faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. W skardze W. i L. W. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując w szczególności, że dostarczyli "całą masę dowodów" na to, że W. P. nie zamieszkuje w spornym lokalu, ponieważ od 10 lat mieszka u konkubiny. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla decyzję, jako niezgodną z prawem. Powody. Zasadny jest zarzut skarżących, że ma znaczenie dla rozstrzygnięcia postawa W. P. prowadząca do spełnienia dwóch ustawowych przesłanek do wymeldowania: faktycznego opuszczenie lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Wynika to przede wszystkim z faktu, że decyzje obu instancji wydane zostały pod rządami prawa obowiązującego przed wydaniem w dniu 27.05.2002r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) w którym orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, a przepis ten utracił moc z dniem 19.06.2002r. (Dz.U. Nr 78, poz. 716) w związku z czym dla wydania decyzji o wymeldowaniu określonej osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy, wystarczające jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się, ponieważ obowiązek meldunkowy ma wyłącznie charakter ewidencyjny. Wobec tego w niniejszej sprawie niezbędna jest restytucja stanu zgodnego z Konstytucją, do czego obliguje art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazującego na wyraźną wolę ustawodawcy, aby sprawa już rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, była załatwiona, i to bez niekonstytucyjnego przepisu. Na tle powyższego przepisu Konstytucji autonomiczne i reglamentowane wypadki wznowienia postępowania, nie mogą być uznane za wyczerpujące możliwości dokonania takiej restytucji. Sądy mogą bowiem wykorzystywać w tym celu wszelkie nadzwyczajne instrumenty proceduralne, stojące w dyspozycji organów stosujących prawo (art. 8 § 2 Konstytucji). Konsekwencje stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją określa przepis art. 145a k.p.a. stanowiący, że w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją można żądać wznowienia postępowania, zakończonego decyzją wydaną na podstawie tego aktu. Taki stan rzeczy jest także przesłanką do uchylenia przez sąd administracyjny decyzji wydanej w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowiący, że sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z treści kwestionowanej decyzji można wnosić, że w osądzanej sprawie podstawowa przesłanka polegająca na faktycznym opuszczeniu miejsca stałego pobytu bez wymeldowania została należycie ustalona. Rzeczą organów administracyjnych przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie jednak uaktualnienie ustalenia, czy W. P. spełnia przesłanki faktycznego nieprzebywania w spornym lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych (art.106 § 3 ustawy o p.s.a.). Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł sąd jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy. /-/B. Koś /-/ W. Zygmont /-/ T.M. Geremek T.M.