II SA/Po 498/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. J. na czynność Wójta Gminy z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za dostęp do informacji publicznej; I. uchyla zaskarżoną czynność, II. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona czynność nie może być wykonana. II SA/Po 498/15 Uzasadnienie Czterema pismami z 12 stycznia 2015 r. K. J. zwrócił się do Wójta Gminy z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w formie wydruku oraz na nośnikach danych typu CD/DVD. Odpowiadając z osobna na każde z pism Gmina poinformowała o wysokości dodatkowych kosztów jakie musi ponieść w związku z udostępnieniem informacji. Następnie na wniosek zainteresowanego Gmina przedstawiła i dostarczyła kalkulację wykonania kopi żądanych dokumentów. Przy piśmie z 6 marca 2015 r. Gmina doręczyła wnioskodawcy żądane dokumenty w formie papierowej. Pismem z dnia 16 marca 2015 r. Gmina poinformowała, że wszystkie informacje będące odpowiedzią na wnioski o udzielenie informacji publicznej zostały dostarczone w formie wydruku kserokopii żądanych dokumentów. Stosowny rachunek tych kosztów stanowi Faktura VAT Nr z Firmy z S. /zał. Nr 1 do niniejszego pisma /. Gmina poniosła koszty na wytworzenie tych dokumentów w wysokości [...]zł / słownie : [...]/. Powyższą kwotę proszę uiścić w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma na podane konto bankowe : Dalej poinformowano, że z uwagi na brak możliwości technicznych i konieczność wykonania poza urzędem niektórych dokumentów na płytach CD lub DVD o które Pan wnioskuje powstaną nowe koszty finansowe. Koszty sporządzenia odpowiednich informacji o które Pan wnioskuje zawiera załącznik Nr 2 do niniejszego pisma. Jeżeli dalej podtrzymuje Pan wniosek w tej sprawie tzn. dostarczenia niektórych danych na płytach CD lub DVD to organ prosi o stosowną informację w celu przygotowania i dostarczenia w/w dokumentów zgodnie ze złożonym przez wnioskiem z dnia 12 stycznia 2015r. Na powyższe pismo K. J. pismem z dnia 23 marca 2015 r. złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa domagając się uchylenia dodatkowej opłaty za udostępnienie informacji publicznej. W wezwaniu przedstawiono zarzut naruszenia przepisów art. 7 ust.2 w zw. z art. 15 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 12 ust.2 pkt.2 cyt. ustawy . W odpowiedzi na powyższe wezwanie Wójta Gminy stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa przy zawiadomieniu o kosztach, jakie Gmina poniosła na wytworzenie wnioskowanych przez dokumentów, a które ze względu na brak środków technicznych dostępnych organowi, sporządzone zostać musiały przez podmiot zewnętrzny. Podkreślono że w ocenie organu postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej zostało przeprowadzone w sposób transparentny i to w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Wskazano, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 782 ze zm ) - dalej jako "u.d.i.p." "Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku." Natomiast, zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom." Po upływie 14 dni od powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, organ udostępnia informację zgodnie z wnioskiem. Wnioskodawcy została udostępniona informacja publiczna, zgodnie z wnioskiem, pomimo, że organ nie był w stanie samodzielnie wykonać wnioskowanej dokumentacji, gdyż nie pozwalały środki techniczne Urzędu. W związku z powyższym organ zmuszony był do skorzystania z pomocy podmiotu zewnętrznego w przygotowaniu odpowiedzi w niestandardowym formacie oraz kolorowym wydruku. Potwierdzeniem wysokości poniesionych przez Gminę kosztów udostępnienia informacji jest faktura VAT wystawiona przez Firmę, a doręczona wnioskodawcy pismem z dnia 16 marca 2015 r. Obowiązkiem organu wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej jest udostępnienie informacji na wniosek, jeżeli informacja taka nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej. Przytoczone powyżej przepisy pozwalają na pobranie od wnioskodawcy opłaty za udostępnienie informacji, gdy organ ma ponieść dodatkowe koszty. W niniejszej sprawie, środki techniczne organu nie pozwalały, aby uczynić zadość wnioskowi Pana K. J. W konsekwencji organ poniósł dodatkowy koszt korzystając z usług podmiotu zewnętrznego. Dalej wskazano, że wnioskodawca wniósł o udostępnienie informacji jednocześnie w formie wydruku oraz na nośnikach danych typu CD/DVD. Jednakże, zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 "podmiot udostępniający informację publiczną jest obowiązany zapewnić możliwość: kopiowania informacji publicznej albo jej wydruk lub przesłania informacji publicznej albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji. Wskazany wyżej przepis obliguje organ do udostępnienia informacji w jednej ze wskazanych wyżej form. Urząd Gminy udostępniając informację w formie wydruków uczynił zgodnie z przepisami ustawy, a ponadto zgodnie z wnioskiem, gdyż wniosek dotyczył udostępnienia informacji w formie wydruku oraz na nośnikach CD/DVD. W ocenie organu postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej jest zgodne z ustawą o dostępie do informacji publicznej. K. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na wyznaczenie opłaty w dostępie do informacji publicznej, domagając się uchylenia dodatkowej opłaty za dostęp do informacji publicznej z uwagi na naruszenie przepisów art. 7 ust.2 w zw. z art. 15 ust.1 ustawy i art. 12 ust.2 pkt.2 ustawy oraz wnosząc o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący dokładnie opisał przebieg postępowania i argumentował, że można domagać się jedynie poniesienia kosztów dodatkowych a w ocenie skarżącego z takie w niniejszej sprawie nie powstały, a względy techniczno- ekonomiczne nie mogą usprawiedliwiać naruszenia lub zaniechania obowiązku z art. 12 ust.2 ustawy. .W skardze skarżący odwołał się i zacytował liczne orzeczenia uzasadnień wyroków sądowoadministracyjnych mających uzasadnić wyrażany pogląd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje iż prawidłowo procedował przy załatwianiu wniosków skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz.270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zatem skargę należało uwzględnić. Pojęcie informacji publicznej zostało określone w art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 poz.782 ). Dalej u.o.d.i. Informacją publiczną zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. W świetle powyższych uregulowań oraz zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem można stwierdzić, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 2 cyt. ustawy każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej. Wniosek zainteresowanego powoduje po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej niż wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji (art. 10 i 11 ustawy). Przy czym organ powinien mieć na względzie ograniczenia w dostępie do informacji, które uzasadniają przepisy o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie tajemnic ustawowo chronionych, jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 cyt. ustawy). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że treść dokumentacji projektów prowadzonych przez Gminę stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów omawianej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie jest kwestionowana przez organ okoliczność, iż dokumentacja z inwestycji nie została zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej. Zatem istniała podstawa do ich udostępnienia na wniosek złożony przez skarżącego. Istota sporu sprowadza się do udzielenia odpowiedzi czy organ był uprawniony do domagania się zwrotu przez wnioskodawcę poniesionych przez organ kosztów. Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji publicznych następuje w drodze: 1) ogłoszenia informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8, 2) udostępnienie, o którym mowa w art. 10 i 11, 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 3, i udostępnienia materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia 4) udostępnienia w centralnym repozytorium Natomiast w myśl art. 7 ust. 2 tej ustawy, dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, z zastrzeżeniem art. 15. Niewątpliwie powołany przepis art. 7 ust. 2 ustanawia ogólna zasada bezpłatności dostępu do informacji publicznej, zaś wyjątek od niej przewidziano w art. 15. Zgodnie z jego brzmieniem jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom (ust. 1). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, że wnioski skarżącego są informacja publiczną. Nie ma racji skarżący twierdząc, że on nie chciał dokumentów w formie ksera ale wydruków. W sytuacji gdy w organie żądany dokument ma postać wydruku papierowego to jedną z form powielenia tego dokumentu jest ksero, a do tego jest potrzebne stosowne urządzenie. Z okoliczności stanu faktycznego wynika, że dla załatwienia wniosków skarżącego należało sporządzić 180 sztuk ksero w formacie A-4, 38 sztuk - A4 w kolorze , ksero w formacie A3 - 23 sztuki plus 14 sztuk w kolorze. Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że nie zgłaszał on potrzeby oprawy i tym samym koszt oprawy wyceniony na kwotę [...],- zł jest niezasadny. Przy tak dużej i zróżnicowanej tematyce o jaką wnioskował skarżący konieczne jest trwałe zespolone dokumentów, które są ze sobą tematycznie powiązane i stanowią załatwienie jednego konkretnego żądania. W okolicznościach mniejszej sprawy wnioskodawca żądał aby jego wnioski częściowo były załatwione w formie dostarczenia informacji papierowej drukowanej, a częściowo na nośnikach płyt CD/DVD. Przedmiotem sporu jest tylko część związana z ustaleniem kosztów wytworzenia wersji papierowej. Sąd nie neguje i nie podważa prawdziwości twierdzeń organu, że nie dysponuje on dostateczną obsługą techniczną aby tak dużą ilość dokumentów papierowych wytworzyć szczególnie jeśli zważyć, że muszą one być stworzone w dwóch różnych formatach A-3 i A-4 oraz ,że cześć z nich jest w kolorze. W takich okolicznościach posłużenie się zewnętrzną profesjonalną firmą jest dla Gminy dodatkowym kosztem, zwrotu którego może się domagać. Jednak zanim zobowiązany organ wezwanie podmiot do ponoszenia tychże kosztów musi wszcząć procedurę określoną w art. 14 u.o.d.p. Przepis ten stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. W okolicznościach mniejszej sprawy skoro organ nie był wstanie ze względów technicznych wytworzyć tak licznej dokumentacji papierowej to należało poinformować o tym wnioskodawcę razem z informacją, że dokumenty są zgromadzone w urzędzie i można się z nimi zapoznać zgodnie z art. 10 ust.1 i art. 11 ust.1 cyt. ustawy i wezwać, aby wnioskodawca w terminie 14 dni określił się czy ta forma udostępnienia informacji go zadawala. Brak odpowiedzi od wnioskodawcy powoduje ,że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji umarza się. W niniejszej sprawie pomimo, że organ prowadził korespondencje z wnioskodawcą to w istocie nie powiadomił wnioskodawcy o procedurze jaką przewiduje przepis art. 14 ust.2 u.o.d.i. W ocenie sądu organ w sposób wadliwy nie zastosował procedury określonej w art. 14 ust.2 cyt. ustawy i tym samym naruszył cytowany przepis co ma istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Podjecie czynności z 16.03.2015 r. i wezwanie wnioskodawcy do ponoszenia dodatkowych kosztów było więc przedwczesne, ponieważ Gmina nie dała możliwości aby wnioskodawca wypowiedział się czy zechce zapoznać się z dokumentacją w innej formie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego - art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi podstawę do jej uchylenia. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt. I sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 1 w/wym. ustawy. Koszty te obejmują wpis sądowy w kwocie [...] zł Orzeczenie zawarte w pkt. III wyroku uzasadnia art. 152 p.p.s.a