II SA/Po 50/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2010 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia 1. odmówić S. B. zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla S. B. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. /-/ K.Witkowicz-Grochowska Skarżący S. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis stanowi art. 239 pkt 1 a) ppsa, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Oznacza to, że ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych objęci są skarżący w postępowaniach, których przedmiot należy do zakresu spraw wymienionych w tym przepisie. W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie przyznania synowi skarżącego świadczeń alimentacyjnych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Przyjąć więc należy, że sprawa dotyczy zakresu pomocy i opieki społecznej wskazanej w art. 239 pkt 1 a) cytowanej ustawy. Nadto należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa choć bezpośrednio nie dotyczy świadczenia objętego taką pomocą publiczną, to należy do spraw związanym z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych i obciążeniem finansowym osób zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych. Przesądza to, iż w takich sprawach z reguły skarżący mogą nie mieć dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, co wiązałoby się w rezultacie z przyznaniem im prawa pomocy w tym zakresie (J.P.Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi..., s. 312). Wobec powyższego w niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Nie ma interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowych osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, skoro wnioskodawca z takiego zwolnienia już korzysta. Wnioskodawca złożył także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący oświadczył, że jest osobą samotną i bardzo chorą. Ze świadczenia rentowego pozostaje mu [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że kwota ta nie wystarcza na podstawowe środki do życia, nie wspominając już o lekach. Nadto podał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego oraz oszczędności, czy wartościowych przedmiotów. Wnioskodawca podał, że z tytułu zajęć komorniczych potrąca się mu kwotę 346,31 zł. Wskazał na swoje zadłużenie i wyszczególnił, że z tytułu zaległej zaliczki alimentacyjnej zalega na kwotę 19.309,50 zł, a z tytułu świadczeń z likwidowanego funduszu alimentacyjnego – 12.798,34 zł i 506,79 zł. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach bieżącego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności wymaganych w toku postępowania sądowoadministracyjnego (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Utrzymuje się bowiem z renty w bardzo niskiej wysokości, która nie pozwala na poczynienie oszczędności celem ich przeznaczenia na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Nadto na wnioskodawcy ciążą zaległości alimentacyjne oraz obowiązek uiszczania bieżących świadczeń alimentacyjnych. Stan zdrowia wnioskodawcy rzutuje także na jego ograniczone możliwości zarobkowe. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że wnioskodawca nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 kt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K.Witkowicz-Grochowska